تحلیل مرکز خبر حوزه از سریال های ماه مبارک رمضان سریالهای ماه مبارک رمضان دچار برداشت غلط از دین شده اند اشاره: تولید سریالهای تلویزیونی ویژه ماه مبارک رمضان که چند سالی است با محتوای متفاوت از دیگر فصول سال در دستور کار دست اندر کاران صدا و سیما قرار گرفته، توانسته است جای خود را در میان علاقه مندان باز کند و به اصطلاح به دِسِر افطار تبدیل شود.

این اقدام رسانه ملی در دو سال گذشته رنگ و بوی جدیدی گرفته و با مطرح کردن مسائلی که کمتر به آنها پرداخته می شد مانند روح، شیطان، چشم برزخی و مواردی از این قبیل، به تعداد مخاطبان خود افزوده است.

مطرح کردن مبانی و معارف دینی در قالب رسانه و تلفیق مذهب و رسانه در قرن بیست و یک از رسالت های یک نظام دین مدار به شمار می رود و این مهم در نظام اسلامی با استفاده از ظرفیت های بوجود آمده پس از پیروزی انقلاب اسلامی به خوبی عملی گردیده است.

اما در این بین گاهی مشاهده می شود، برخی برنامه ها و محصولات تولیدی نه تنها در خط اصلی این آرمان ها حرکت نکرده بلکه به تضعیف آن نیز می پردازند که ضروری است با همت مسئولان ضمن جلوگیری از بروز چنین مواردی، راه بر گسترش اینگونه مسایل بسته شود.

نقطه اوج در مسیر حرکت کردن و همچنین از مسیر خارج شدن برنامه های صدا و سیما، به برنامه های رسانه ملی در ماه مبارک رمضان وابسته است، چرا که این ماه مبارک به علت داشتن بستر مناسب برای افزایش معرفت دینی، مورد تهاجم شدید سوء استفاده کنندگان نیز قرار دارد.

سریال های تولیدی ویژه ماه مبارک رمضان در چند سال اخیر، مسیر صعودی افزایش کیفی و کمی خود را همراه با ایجاد برخی شبهات طی کرده اند و همانطور که محتوای دینی در غالب رسانه بهتر منتقل می شود، شبهه افکنی نیز در همین قالب تأثیر شگرفی بر مخاطب دارد.

با این مقدمه لازم است دو نکته را پیرامون این سریال ها به عرض خوانندگان گرامی برسانیم.

مهمترین مسئله در ارائه کارهای فرهنگی، داشتن الگوی مناسب برای تولید است یعنی در کار فرهنگی آن هم در سطح وسیع کشوری لازم می نماید الگوهای فرهنگی به خوبی شناسائی و تدوین و در اختیار تولید کنندگان قرار گیرند تا جریان کلی تولیدات رمضانی به خوبی پیوسته و منسجم و در راستای اهداف متعالی باشند.

این خلأ در برخی تولیدات سیما به چشم می خورد، گاهی از حد متعارف بیرون رفته و به ترویج الگوهای ناسالم غربی تبدیل شده است، هر چند نباید درب غرب را به روی خود ببندیم بلکه لازم است، اگر می خواهیم از الگوهای خارجی استفاده نمائیم و دقت کنیم بیشترین تطابق و همخوانی را با فرهنگ و آداب رسوم ما داشته باشد.

نکته دیگر تجویز نسخه شهر تهران به عنوان پایتخت با تمام ویژگی های خود برای تمامی مناطق کشور است، آسیبی که این کار به کشور وارد می کند نه تنها موجب سوء هاضمه فرهنگی در شهرهای کوچک کشور می شود بلکه می تواند وضعیت تهران را از همین که هست نیز بدتر نماید.

شیوه پوشش، نحوه برخورد و اصطلاحاتی که تنها در مناطق خاصی از تهران وجود دارد به هیچ وجه الگوی مناسبی برای کل کشور نیست.

این مسئله و سایر آسیب های ذکر شده، بارها مورد تأکید کارشناسان مسایل فرهنگی کشور قرار گرفته و لازم است توجه مسئولان به آن از گذشته بیشتر شود، برخی کارشناسان و تحلیلگران امور هنری مذهبی نیز در گفتگو با خبرنگار مرکز خبر حوزه، با تأکید بر ضرورت ارائه دین در قالب صحیح نسبت به عواقب سوء آن هشدار داده اند.

حجت‌الاسلام سید حمید میرخندان از کارشناسان مسائل هنری در گفتگویی به بیان ویژگی های مثبت سریال های ماه مبارک رمضان پرداخت و گفت: رویکرد جامعه هنری به سوی دین فی نفسه ارزش دارد و باید از آن حمایت شود.  

کارشناس مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما با اشاره به سریال اغما، فعالیت در زمینه ماورا را مشکل توصیف کرد و افزود: آنچه به عنوان ویژگی های شیطان در این سریال مطرح شده با آیات و روایات پیرامون شخصیت ابلیس، فاصله زیادی دارد.

وی رسالت حوزه در تقابل با انحرافات را سنگین توصیف کرد و یادآور شد: باید عده ای از طلاب حوزه با شناخت مبانی علم سینما به تبیین معارف دینی در رسانه بپردازند.

حجت‌الاسلام سید علی آتش زر از تحلیلگران عرصه فیلم و سینما نیز، عدم دور اندیشی دست اندرکاران صدا و سیما و دوری از معارف ناب و اصیل دینی را از دلایل شبهه افکنی برخی سریال ها عنوان کرد و گفت: سریال میوه ممنوعه سعی کرده است، مسایل اجتماعی و عرفانی را با یکدیگر تلفیق کند، اما نتوانسته در این زمینه به خوبی عمل کند.

وی با اشاره به مسئله ازدواج مجدد در این سریال اظهار داشت، ازدواج مجدد در جامعه ما به عنوان یک خط قرمز مطرح است و سریال میوه ممنوعه باید در این زمینه قوی تر عمل می کرد.

این کارشناس مذهبی از نحوه خواستگاری در دو سریال اغما و میوه ممنوعه انتقاد کرد و افزود: یکی از معضلات کنونی جامعه ما نحوه خواستگاری و همچنین بالا رفتن سن ازدواج است که باید بیشتر به آن توجه شود.

حجت‌الاسلام قهرمانیان مدیر کل خدمات رسانه ای مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما نیز به عوارض جانبی سریال های ماه مبارک رمضان اشاره کرد و اظهار داشت: در سریال اغما شیطان به صورت یک جوان مؤمن و بسیجی نشان داده شده است و در سریال میوه ممنوعه، حاج یونس فتوحی که شخصی مذهبی است به منفورترین نقش تبدیل می شود.

وی افزود: در این سریال، چهره افراد مذهبی به خوبی نشان داده نشده است و در عوض چهره افراد ناسالم با ویژگی های مثبت به نمایش در آمده است.

حجت‌الاسلام قهرمانیان با انتقاد از ویژگی های شخصیت الیاس در سریال اغما یادآور شد: باید مشخص شود شیطان مورد نظر جن است یا انس و همچنین باید توجه کرد شیطان نمی تواند در قضا و قدر دست ببرد.

حجت‌الاسلام عبدالله متقی زاده هم در گفتگویی با بیان اینکه سریال های تلویزیونی در معرفی اسطوره ها دچار اشتباه شده اند تصریح کرد: در تفکر دینی ما، حق سالاری وجود دارد نه زن یا مرد سالاری، اما اغما دچار این مشکل شده و قریب به اتفاق شخصیت های ناشایست را مرد معرفی کرده و یک زن به نام دکتر بردیا را ناجی همه مشکلات دانسته است.

وی افزود: سریال های ماه مبارک رمضان دچار فهم غلط از دین شده اند و در آنها اینگونه القاء می شود که افراد دیندار ساده لوح هستند و این تقدس زدائی از دین است.

این تحلیلگر حوزه سینما و تلویزیون به ویژگی های سریال یک وجب خاک اشاره کرد و گفت: در این سریال معلوم نیست قهرمان چه کسی است؟ حتی اگر شخصیت افشاری به عنوان قهرمان معرفی شود دارای ویژگی های لازم نیست.

حجت‌الاسلام متقی زاده از وجود ریشه های فرهنگ غرب در رسانه ملی انتقاد کرد و افزود: در سریال یک وجب خاک فردی که خود را نسبت به فرهنگ غرب آشنا معرفی می کند به عنوان ناجی خانواده افشاری شناخته می شود و کسانی که عمری را در مسجد سپری کرده و تسبیح به دست هستند ساده لوح خوانده می شوند.

حجت‌الاسلام محمد حسین حق جو، مدیر مرکز مشاوره حوزه علمیه قم نیز در اظهار نظر خود پیرامون سریال های ماه مبارک رمضان، اقدام صدا و سیما در آغازین لحظات افطار را دور از انتظار دانست و گفت: متأسفانه ترویج ضد ارزش ها در حالی از سوی رسانه ملی صورت گرفت که دهها شخصیت حوزوی و دانشگاهی در یک حضور گسترده در ماه مبارک رمضان برنامه های قابل قبولی ارائه دادند.

وی افزود: ترویج بی بندوباری، عادی سازی روابط دختر و پسر و مرد و زن، چشم چرانی های پیوسته، خرافی پرستی، پرخاشگری فرزندان در برابر اولیاء و جلوه دادن افراد منفی به عنوان چهره های مؤمن از دیگر پیامدهای منفی سریال های ماه مبارک رمضان می باشند.

گزارشگر: مرتضی سعیدی نجفی