به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، آیین اختتامیه دومین سوگواره ملی هنر و اندیشه عاشورایی با حضور هنرمندان، اندیشمندان، داوران و اصحاب فرهنگ و هنر، در سالن همایش شهید آوینی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم برگزار شد.
دکتر محمدرضا سوقندی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم با قدردانی از تمامی هنرمندان، شرکتکنندگان و داوران این رویداد ملی، اظهار داشت: این سوگواره برای دومین دوره برگزار شد و نشان داد که هنر عاشورایی همچنان زنده، پویا و اثرگذار است و ظرفیت بالایی برای انتقال پیامهای عمیق نهضت حسینی دارد.
وی با اشاره به فلسفه شکلگیری واقعه عاشورا افزود: عاشورا تنها به روز دهم محرم محدود نمیشود؛ بلکه باید آن را در بستر تحولات جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر اعظم اسلام(ص) تحلیل کرد. یکی از مهمترین این تحولات، جابهجایی ارزشهاست؛ جایی که ارزشها به ضد ارزش و منکرها به معروف تبدیل شدند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم با اشاره به بیانات امام حسین(ع) از مدینه تا کربلا تصریح کرد: سخنان امام حسین(ع) در مسیر حرکت به کربلا، تصویری روشن از انحراف جامعه اسلامی ارائه میدهد؛ آنجا که حضرت میفرمایند «آیا نمیبینید که به حق عمل نمیشود و از خوبیها چیزی باقی نمانده است؟» این جملات نشاندهنده فروپاشی معیارهای اخلاقی و ارزشی جامعه آن روز است.
سوقندی در ادامه گفت : روایت معروف شاعر عراقی که در پاسخ به امام حسین(ع) گفت «دلها با شماست اما شمشیرها علیه شما»، بهروشنی از دوگانگی شخصیت اجتماعی حکایت دارد؛ وضعیتی که در آن اندیشه، احساس و عمل از یکدیگر جدا میشوند و چنین جامعهای ناگزیر به فاجعهای چون عاشورا خواهد رسید.
وی با طرح این پرسش که «چرا عاشورا به فرهنگ تبدیل شده است؟» گفت: هر پدیدهای زمانی به فرهنگ بدل میشود که بتواند ادبیات تولید کند، قصه بسازد، خاطره بیافریند، نماد خلق کند، ذهن و خیال انسانها را درگیر کرده و هنر را به خدمت بگیرد. عاشورا در طول تاریخ، با بهرهگیری از هنر، ادبیات و آیینها، توانسته به یک فرهنگ ماندگار تبدیل شود.
سوقندی نمادسازی را یکی از مهمترین ابزارهای فرهنگسازی دانست و افزود: انسان، موجودی نمادساز است و عاشورا سرشار از نمادهایی است که از علم و کتل گرفته تا تعزیه و شمایلنگاری، در حافظه جمعی جامعه ما نقش بستهاند.
وی با اشاره به تحول نگرش جامعه ایرانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: پیش از انقلاب، برخی شخصیتهای عاشورایی مانند حضرت زینب(س) یا امام سجاد(ع) با مفاهیمی چون رنج و بیماری شناخته میشدند، اما پس از انقلاب اسلامی، این نگاه تغییر کرد؛ حضرت زینب(س) بهعنوان قهرمان و امام سجاد(ع) بهعنوان پیامرسان عاشورا معرفی شدند و این تحول، نتیجه یک فرآیند عمیق فرهنگی است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم با تأکید بر نقش آیینها و سوگوارهها در فرهنگسازی گفت: تعزیه بهعنوان یک هنر اصیل ایرانی، نقش بیبدیلی در انتقال مفاهیم عاشورایی داشته است. تعزیه نه یک هنر وارداتی، بلکه محصول ذوق و خلاقیت ایرانیان در قالببندی پیامهای بلند عاشورا است.
وی الگوپردازی و تولید «کهنالگوها» را از کارکردهای مهم فرهنگ عاشورایی دانست و تصریح کرد: جامعه ایرانی دارای کهنالگوهای خاص خود است و فرهنگ عاشورا یکی از مهمترین این کهنالگوهاست که در بزنگاههای تاریخی، مانند دفاع مقدس یا مواجهه با تهدیدهای خارجی، موجب همبستگی، حماسهسازی و تغییر نگرشهای اجتماعی میشود.
سوقندی با اشاره به برخی نگاههای انتقادی نسبت به برگزاری سوگوارهها گفت: سوگواره عاشورایی با سایر سوگوارهها متفاوت است؛ این آیینها نهتنها موجب افسردگی جامعه نمیشوند، بلکه نشانه حیات، بیداری، حساسیت و سلامت اجتماعیاند. جامعهای که در برابر ظلم، بیعدالتی و شهادت انسانهای بزرگ بیتفاوت باشد، جامعهای بیمار است.
وی در پایان با اشاره به عبرتهای تاریخی پس از عاشورا اظهار داشت: شخصیتهایی مانند مختار ثقفی، اگرچه در حافظه تاریخی ما جایگاه مهمی دارند، اما نباید فراموش کرد که قیام آنان پس از وقوع فاجعه عاشورا شکل گرفت؛ و این خود هشداری است که اگر جامعه در زمان مناسب واکنش نشان ندهد، هزینههای سنگینی خواهد پرداخت.
انتهای خبر /
نظر شما