حجتالاسلام و المسلمین رضا محمدی شاهرودی، از اساتید حوزه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به ضرورت فوری و انکارناپذیر داشتن بینش و دانشی عمیق و نظاممند در باورهای دینی، به ارائه نقشهای جامع و کاربردی برای تحصیل معارف اعتقادی پرداخت.
وی اظهار داشت: اگر فرد جویای حقیقت، یک سیر مطالعاتی پنجمرحلهای دقیق و مدون را در حوزه علم کلام و عقاید اسلامی طی نماید، می تواند به لطف الهی و با تلاش مستمر، به حدود ۸۰ درصد از محتوای غنی این دانش دست یافته و خود را به سلاح قدرتمندی برای پاسخگویی به انبوه سؤالات و شبهات فکری روز مجهز کند. نکتۀ کلیدی در این مسیر، تداوم و نظم است، به گونهای که کل این فرآیند پربار نباید بیش از دو تا سه سال به طول بینجامد.
استاد حوزه در تشریح مرحله اول این سیر طلایی، بر اهمیت بازخوانی و عمیقنگری در کتابهای درسی تأکید کرد و افزود: گام نخست، مطالعۀ هدفمند و تحلیلی کتاب های درسی معتبری است که در مراکز حوزوی، دانشگاهی و حتی دبیرستانی تدریس میشوند.
کارشناس دینی تصریح کرد: این متون، به دلیل گذراندن فرآیندهای متعدد بررسی، نقد و پختگی، و همچنین چکشخوردگی در محافل علمی طی سالیان متمادی، از اتقان و اعتبار بالایی برخوردارند و میتوانند پایهای استوار برای حرکت بعدی باشند. نباید به سادگی از کنار این گنجینههای به ظاهر ساده گذشت.
وی مرحله دوم را تکمیل و تعمیق دانستههای مرحلۀ اول با مراجعه به کتابهای کمکدرسی و شبهدرسی معرفی کرد. در این مرحله، آثار استادان نام آوری که با بیانی شیوا و استدلالی محکم به تبیین عقاید پرداختهاند، باید مورد مطالعه قرار گیرند. از جملۀ این آثار میتوان به نوشتههای شهید مرتضی مطهری، آثار ارزشمند آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مانند «آموزش عقاید» و «آموزش فلسفه»، و همچنین تألیفات حشرت آیتالله ناصر مکارم شیرازی مدّ ظلّه اشاره کرد. مجموعه پنج جلدی «درسهایی از عقاید اسلامی» به عنوان نمونهای عالی و کامل در این دسته است که می تواند نقش یک راهنمای عملی را ایفا کند.
حجتالاسلام و المسلمین محمدی شاهرودی، مرحله سوم را فرآیندی نورانی و سرنوشت ساز خواند: «مطالعۀ عقاید در پرتو قرآن کریم». وی با اشاره به آماری قابل تأمل تصریح کرد: حدود یک سوم از آیات قرآن مجید به مباحث توحید، یک ششم به معاد و یکششم دیگر به نبوت اختصاص دارد. این نشان میدهد که قرآن، نخستین و اصیلترین منبع برای شناخت باورهای اسلامی است. برای بهره گیری کامل از این دریای بیکران، استفاده از تفاسیر موضوعی با گرایش کلامی ضروری است.
وی تفسیر «پیام قرآن» تألیف حضرت آیتالله مکارم شیرازی مدّ ظلّه، «منشور جاوید» اثر حضرت آیتالله جعفر سبحانی مدّ ظلّه و «معارف القرآن» از آیتالله مصباح یزدی (ره) را از بهترین نمونهها در این زمینه دانست که مطالعه آنها برکتی مضاعف به همراه خواهد داشت.
استاد حوزه مرحله چهارم را گذر به سرچشمۀ دوم وحی، یعنی سنّت معصومین (ع) عنوان کرد. پس از قرآن، نوبت به بررسی عمیق عقاید در کانون روایات و احادیث اهل بیت (ع) می رسد. کتابهای گرانسنگی مانند «اصول کافی» ثقهالاسلام کلینی، کتابهای «توحید» و «اعتقادات» شیخ صدوق، «حقالیقین» علامه مجلسی و نیز «اثبات الهداة بالنصوص والمعجزات» تألیف شیخ حر عاملی، از منابع ارزشمند و دستاول این مرحله محسوب میشوند که ژرفای بیانی معصومین (ع) را در تبیین باورها نشان میدهند.
حجت الاسلام و المسلمین رضا محمدی شاهرودی در نهایت، مرحلۀ پنجم و تکمیلی این سیر را، ورود به حوزه، کتب تخصصی و فنی علم کلام دانست. وی تسلط بر کتاب «کشفالمراد فی شرح تجرید الاعتقاد» علامه حلی را نقطه عطف این مرحله برشمرد. این کتاب، که شرحی است بر متن بنیادین «تجرید الاعتقاد» خواجه نصیرالدین طوسی، یک دورۀ کامل و فشرده کلام استدلالی ارائه میدهد. تسلط بر مباحث «کشفالمراد»، یک هندسه ذهنی قدرتمند، منسجم و استدلالی در فرد ایجاد میکند، به گونهای که پس از آن، میتواند بسیاری از شبهات پیچیدۀ اعتقادی را با سرعت و دقت بالا تحلیل و رد کند.
کارشناس دینی در بخش دیگری از سخنان خود، با ورود به یک مسئله اعتقادی خاص، به تفسیر آیه ۹۹ سوره اسراء «قُلْ هُوَ الَّذِی أَنشَأَکُمْ وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِیلًا مَّا تَشْکُرُونَ» پرداخت و آن را مؤیدی بر عقیده «معاد جسمانی» دانست.
وی ابراز داشت: برخی با اتکا به برخی برداشتهای فلسفی محض، سعی در تأویل و انکار معاد جسمانی دارند، در حالی که این اصل، از ضروریات و بدیهیات دین اسلام محسوب میشود و آیات متعددی از قرآن کریم با صراحت بر بازگشت روح و بدن در روز قیامت دلالت دارند. جالب اینکه حتی شخصیتی مانند خواجه نصیرالدین طوسی که فیلسوفی ممتاز و مشهور است، در کتاب «تجرید الاعتقاد» خود، جسمانی بودن معاد را از ضروریات دین پیامبر اکرم (ص) برمیشمارد و آن را امری قطعی میداند.
نظر شما