به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، حضرت امام جعفر بن محمد الصادق(ع)، ششمین امام شیعیان، در ۲۵ شوال سال ۱۴۸ هجری قمری به شهادت رسیدند. دوران امامت ایشان مصادف با انتقال قدرت از امویان به عباسیان بود و فضای نسبتاً باز سیاسیای ایجاد شد که امام از آن برای گسترش معارف اسلامی نهایت استفاده را برد.
امام صادق(ع) در یکی از پرتلاطمترین دورههای تاریخ اسلام امامت را بر عهده گرفتند و قیامهای متعدد ضد اموی و درگیریهای داخلی بین امویان و عباسیان، فرصتی استثنایی برای ایشان فراهم آورد تا به تربیت شاگردان و گسترش علوم بپردازند. با روی کار آمدن عباسیان و تثبیت قدرت منصور دوانیقی، فشار بر امام و پیروان ایشان افزایش یافت.
دانشگاه جعفری و گسترش علوم
امام صادق(ع) با تأسیس حلقههای درسی گسترده در مدینه، هزاران شاگرد را در علوم مختلف تربیت کردند؛ حوزه علمی ایشان بهگونهای گسترش یافت که به "دانشگاه جعفری" معروف شد. شاگردان برجستهای مانند هشام بن حکم، جابر بن حیان و مالک بن انس از محضر ایشان بهره بردند. علوم نقلی (حدیث، فقه، تفسیر) و علوم عقلی (کلام، فلسفه) و حتی علوم طبیعی مانند شیمی و نجوم در این مکتب تدریس میشد.
با تثبیت حکومت منصور دوانیقی، خلیفه دوم عباسی، امام صادق(ع) به عنوان مرجع بزرگ دینی و علمی تهدیدی برای حکومت تلقی شدند؛ نفوذ گسترده ایشان در میان مردم و حتی درباریان، بیم آن را در دل منصور انداخت که مبادا قیافی علیه وی ترتیب دهد. منابع تاریخی شیعه و سنی اتفاق نظر دارند که منصور، امام را مسموم کرد. ایشان پس از تحمل چند روز مسمومیت، در ۲۵ شوال سال ۱۴۸ ه.ق در مدینه به شهادت رسیدند.
امام صادق(ع) در آستانه شهادت، وصیت کردند که پیکر مطهرشان پس از غسل، پنج بار کفن شود و در قبرستان بقیع، کنار پدران بزرگوارشان به خاک سپرده شود. میراث علمی بهجایمانده از ایشان عظیم است: هزاران حدیث در موضوعات اعتقادی، اخلاقی، فقهی و اجتماعی از ایشان نقل شده که اساس بسیاری از کتب حدیثی شیعه مانند "اصول کافی" را تشکیل میدهد. مکتب فقهی شیعه که امروزه پیروان بسیاری در جهان دارد، به نام ایشان "مذهب جعفری" نامیده میشود. مباحث عمیق کلامی درباره توحید، عدل، امامت و معاد از برجستهترین آموزههای ایشان است.
پیامدهای شهادت
شهادت امام صادق(ع) ضربهای سهمگین به پیکره جامعه اسلامی وارد کرد. با از دست رفتن آن مرجعیت علمی بیبدیل، عصر طلایی تعلیم و تربیت مستقیم تحت نظر امام معصوم به پایان رسید و دوره "غیبت صغری" و سپس "نیابت عامه" فقها آغاز شد و فشار بر شیعیان نیز پس از شهادت ایشان افزایش یافت.
امام جعفر صادق(ع) نه تنها یک امام شیعه، که یک چهره علمی جهانی است که در توسعه علوم اسلامی در عصری طلایی نقش محوری داشت. شهادت ایشان پایان یک زندگی پربرکت بود که آثارش تا امروز در حوزههای علمیه و مراکز آموزشی اسلامی زنده و پویا باقی مانده است. یاد و نام ایشان همواره به عنوان نماد علم، استقامت و مبارزه نرم در برابر ستمگران، الهامبخش مسلمانان جهان است.
نظر شما