به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، مریم منصوری، عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد، روز یکشنبه ۲۳ فروردینماه در نشست تخصصی مجازی سحرگاه سرخ با موضوع امتشدگی انسان و روایت بسط امام امت در تاریخ که به همت دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و با همکاری انجمن بینالمللی علوم اجتماعی ایران و انجمن علوم اجتماعی دانشگاه علوم اسلامی رضوی برگزار شد، به تبیین مبانی انسانشناختی و فلسفه تاریخ از منظر سنت اسلامی پرداخت.
منصوری با تأکید بر ضرورت توجه مکرر به مباحث مبنایی علوم اجتماعی بیان کرد: بخشی از بحرانهای امروز ناشی از اختلاف در فهم حقیقت انسان است.
وی اختلاف میان جهانبینی اسلامی و غربی را در نحوه توضیح ماهیت انسان دانست و افزود: فهمی که مسیر اندیشیدن، جهانسازی و نوع اعمال قدرت انسان در تاریخ را تعیین میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد در ادامه با اشاره به ادبیات فلسفه علوم اجتماعی و آثاری همچون نوشتههای برایان ترنر، انسان مدرن غربی را محصول دو روایت آپولونی و دیونیزوسی معرفی کردو گفت: نخست با محوریت نظم، عقل ابزاری و پیشرفت تاریخی و دوم با تأکید بر شور، بدن و حیات غیرعقلانی.
منصوری افزود: هر دو روایت، با وجود تفاوت، به مادیسازی انسان منتهی شدهاند.
وی با بررسی دیدگاههای کانت، هگل و سایر متفکران مدرن توضیح داد: غرب، خود را نقطه اوج تکامل عقلانی بشر تعریف کرده و هدایت سایر جوامع به سوی این قله را مسئولیت اخلاقی خود پنداشته است.
منصوری ادامه داد: این برداشت مبنای نظری برای توجیه استعمار در قالب نظم جهانی و مراقبت از جامعه جهانی است.
وی با اشاره به دیدگاههای نیچه، فروید و هایدگر، جریان انتقادی قرن بیستم را نقدی بر عقلانیت سختگیر مدرن ارزیابی کردو یادآور شد:این جریان نیز نهایتاً به روایتی بدنمحور و مادی از انسان رسید و افقی فراتر از زیست مادی برای انسان تعریف نکرد.
منصوری با ورود به مبانی انسانشناسی حکمت متعالیه اظهار داشت: انسان موجودی دارای مراتب وجودی است که حرکت خود را از ماده آغاز کرده و به سوی مراتب نفس، روح و ملکوت پیش میرود.
وی تأکید کرد: مراتب وجودی انسان تشکیکیاند و همچون نور شدت و ضعف دارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد با تمایز میان حرکت استکمالی در فلسفه اسلامی و حرکت تکاملی در روایت مدرن غرب گفت: حرکت انسان در اندیشه اسلامی نفیکننده مراتب پایینتر نیست؛ بلکه این مراتب همراه با مراتب عالیتر در مسیر کمال پیش میروند.
منصوری افزود: این مبنا در فلسفه، عرفان و قرآن مشترک و مبنای حرکت جمعی تاریخ بشر است.
وی با تبیین لایههای حیات نباتی، حیوانی، انسانی و جمعی، نقطه اوج کمال انسان را تحقق نفس جمعی و تشکیل امت دانست و گفت: جایی که تکثرات انسانی در مسیر وحدت قرار گرفته و تغییرات بهصورت تدریجی شکل میگیرد.
منصوری با استناد به مبانی قرآنی و دیدگاههای علامه طباطبایی و آیتالله جوادی آملی، رابطه میان امام و امت را رابطهای تسخیری و هدایتمحور توصیف کرد و ادامه داد: رشد جامعه، موجب رشد رهبری نیز میشود و این دو در تعامل با یکدیگر مسیر کمال را طی میکنند.
وی با اشاره به ساختار قوس نزول و صعود در قرآن، امام را نقطه وحدت جامعه معرفی کردو افزود: از یک سو برای هدایت مردم به سوی آنان نازل میشود و از سوی دیگر جامعه را به سمت کمال بالا میبرد.
منصوری یادآور شد: در نگاه اسلامی، امام نه یک حاکم اقتدارمحور، بلکه تبلور نفس جمعی امت است.
بسط تاریخی امام؛ امتشدگی پس از شهادت رهبر انقلاب
وی با اشاره به تحولات اجتماعی پس از شهادت رهبر انقلاب، این رخداد را نمونهای عینی از امتشدگی تاریخی دانست و گفت: در چنین لحظاتی امام و امت در یکدیگر بسط مییابند و مردم تجلی گستردهتر امام در تاریخ میشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد با نقد الگوی کاریزمای وبر، پیوند مردم با رهبری دینی را نوعی محبت قدسی دانست و اظهار داشت: برخاسته از وحدت حقیقی امام و امت است و نه بر پایه ویژگیهای فردی یا اقتدار شخصی.
منصوری در پایان تأکید کرد: حل بسیاری از منازعات اجتماعی بدون فهم مبانی انسانشناختی، فلسفه تاریخ اسلامی و تبیین صحیح نسبت امام و امت ممکن نیست و غفلت از این مبانی به برداشتهای نادرست در حوزه سیاست و جامعه میانجامد.
انتهای پیام/
نظر شما