خبرگزاری حوزه | مینا قاسمی زواره در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با تاکید بر اینکه ثبت روایتهای انسانی جنگ، بخشی جداییناپذیر از حافظه تاریخی ملتهاست، بیان کرد: مستندسازی تنها روایت یک واقعه نیست، بلکه تلاشی برای حفظ حقیقت و انتقال تجربههایی است که اگر به تصویر کشیده نشوند، به مرور زمان در میان انبوه روایتهای ناقص یا فراموششده از بین خواهند رفت.
وی با اشاره به تازهترین فعالیت حرفهای خود اظهار کرد: این روزها تمام تمرکز گروه تولید بر ساخت مستند «فرزند ایران» قرار گرفته است؛ اثری که زندگی یکی از خانوادههای قربانی جنگ را دستمایه روایت خود قرار داده و اکنون بخش عمده مراحل تصویربرداری آن به پایان رسیده است. تنها بخش پایانی فیلم باقی مانده که پس از فراهم شدن شرایط مناسب ضبط خواهد شد و سپس پروژه وارد مراحل تدوین، صداگذاری و سایر فرآیندهای پستولید میشود. برنامهریزی ما این است که این مستند پس از تکمیل، برای حضور در جشنواره بینالمللی «سینماحقیقت» آماده شود.
این مستندساز درباره ساختار اثر نیز توضیح داد: «فرزند ایران» در قالب یک مستند بلند تولید میشود و زمان تقریبی آن حدود ۶۸ دقیقه در نظر گرفته شده است. البته همواره در مرحله تدوین ممکن است بنا بر ضرورتهای روایی یا ملاحظات فنی، تغییراتی در مدت زمان فیلم ایجاد شود، اما تلاش ما این است که روایت اصلی بدون حذف بخشهای مهم و تاثیرگذار به مخاطب ارائه شود.
قاسمی زواره درباره سوژه اصلی این اثر گفت: محور روایت، زندگی خانواده زارعی است؛ خانوادهای که در محله جوادیه تهران و در نزدیکی کلانتری ۱۱۷ سکونت داشتند. در جریان حمله به آن منطقه، ساختمان محل سکونت آنان به همراه کلانتری مورد اصابت قرار گرفت و در نتیجه این حادثه، پدر، مادر، دو دختر و یک پسر خانواده جان خود را از دست دادند. تنها یکی از فرزندان این خانواده از آن حادثه جان سالم به در برد و اکنون داستان زندگی او پس از آن فاجعه، شالوده اصلی مستند را شکل میدهد.
وی ادامه داد: هدف ما صرفاً بازسازی یک حادثه تلخ تاریخی نیست، بلکه تلاش میکنیم پیامدهای انسانی جنگ را از زاویه زندگی یک خانواده معمولی روایت کنیم. هنگامی که مخاطب با سرگذشت بازمانده این خانواده همراه میشود، بهتر میتواند عمق خسارتهایی را درک کند که جنگ بر زندگی مردم عادی تحمیل میکند؛ مردمی که هیچ نقشی در تصمیمهای سیاسی و نظامی ندارند، اما بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
این فیلمساز درباره انتخاب نام مستند نیز اظهار کرد: ایده اصلی پروژه زمانی شکل گرفت که تصویری از یکی از شهدای این خانواده در فضای مجازی منتشر شد؛ تصویری که روی دست او عبارت «فرزند ایران» نقش بسته بود. این تصویر متعلق به رضا زارعی بود و همین عبارت، مسیر تحقیقات ما را تغییر داد. پس از بررسی بیشتر متوجه شدیم این نوشته سالها پیش از آغاز جنگ روی دست او ثبت شده بود و تنها یک جمله ساده یا نماد ظاهری نبود، بلکه نشاندهنده نگاه عمیق او به هویت ملی و تعلق خاطرش به ایران محسوب میشد. همین موضوع سبب شد عنوان مستند نیز بر همین اساس انتخاب شود.
وی افزود: برای ما اهمیت داشت که مخاطب تنها با یک حادثه تلخ روبهرو نشود، بلکه با انسانهایی آشنا شود که زندگی، آرزو، خانواده و آینده داشتند. در جریان تحقیقات دریافتیم که عشق به سرزمین و احساس مسئولیت اجتماعی تنها در میان چهرههای شناختهشده یا نظامیان وجود ندارد، بلکه در میان مردم عادی نیز ریشهای عمیق دارد و همین مسئله به روایت فیلم عمق بیشتری بخشید.
قاسمی زواره با اشاره به ویژگیهای خانواده زارعی گفت: اعضای این خانواده زندگی کاملاً معمولی داشتند. یکی از آنان در کارگاه خیاطی مشغول به کار بود، دیگری در زمینه ساخت کانال کولر فعالیت میکرد و هیچکدام ارتباطی با فعالیتهای نظامی یا سیاسی نداشتند. همین ویژگی باعث شد این خانواده برای روایت مستند انتخاب شود، زیرا نمونهای از هزاران خانوادهای هستند که در جریان جنگ، بدون آنکه در میدان نبرد حضور داشته باشند، قربانی میشوند.
وی تاکید کرد: بسیاری از آثار مرتبط با جنگ، بیش از هر چیز به عملیاتها، فرماندهان یا اتفاقات نظامی میپردازند، در حالی که بخش مهمی از واقعیت جنگ در خانههای مردم جریان دارد. زمانی که یک خانواده تمام زندگی خود را در یک لحظه از دست میدهد، ابعاد انسانی فاجعه آشکارتر میشود و این همان زاویهای است که تلاش کردهایم در این مستند به تصویر بکشیم.
این مستندساز درباره اهمیت ثبت چنین روایتهایی اظهار کرد: تاریخ تنها مجموعهای از گزارشهای نظامی و سیاسی نیست. آنچه هویت یک ملت را شکل میدهد، خاطرات مردم، احساسات، رنجها، امیدها و تجربههای زیسته آنان نیز هست. اگر این روایتها ثبت نشود، نسلهای آینده تصویر کاملی از گذشته نخواهند داشت و تنها بخشی از واقعیت در حافظه تاریخی باقی خواهد ماند.
وی افزود: سالها در حوزه آسیبهای اجتماعی، بحرانها و حوادث مختلف فعالیت کردهام و به همین دلیل بیش از گذشته به اهمیت مستندسازی باور دارم. بسیاری از دانستههای امروز ما درباره وقایع مهم تاریخی، حاصل تلاش خبرنگاران، مستندسازان و عکاسانی است که لحظههای حساس را ثبت کردهاند. اگر آن تصاویر و اسناد وجود نداشت، بسیاری از واقعیتها نیز به مرور زمان از میان میرفت.
قاسمی زواره ادامه داد: مستند صرفاً برای مخاطب داخلی تولید نمیشود. این آثار میتوانند در مجامع فرهنگی و جشنوارههای بینالمللی نیز به عنوان سندی تصویری مورد توجه قرار گیرند و تصویری واقعی از آنچه بر مردم گذشته است، به نمایش بگذارند. به همین دلیل مسئولیت مستندساز تنها روایت یک داستان نیست، بلکه ثبت بخشی از تاریخ معاصر نیز محسوب میشود.
وی درباره تجربه حضور در محلهای تصویربرداری گفت: در طول تولید این اثر، بارها با صحنههایی مواجه شدیم که یادآور روزهای دفاع مقدس بود. همدلی مردم، حضور داوطلبانه برای کمک به آسیبدیدگان و همراهی خانوادهها با یکدیگر، شباهتهای فراوانی با آن دوران داشت. همین تجربهها نشان میدهد که ثبت چنین لحظههایی تنها برای روایت یک فیلم نیست، بلکه بخشی از حافظه اجتماعی جامعه را شکل میدهد.
این مستندساز بیان کرد: تصویر، قدرتی دارد که کمتر رسانهای میتواند با آن رقابت کند. ممکن است خاطرات مکتوب یا روایتهای شفاهی ارزش فراوانی داشته باشند، اما فیلم و عکس این امکان را فراهم میکنند که مخاطب با واقعیت روبهرو شود و آن را با چشم خود ببیند. به همین دلیل معتقدم مستند یکی از معتبرترین اسناد دیداری تاریخ است.
وی با اشاره به ظرفیت بینالمللی این اثر گفت: اگر چنین مستندهایی امکان نمایش گسترده در جشنوارهها و رویدادهای جهانی را پیدا کنند، میتوانند در اصلاح بسیاری از برداشتهای نادرست درباره جنگ مؤثر باشند. در بسیاری از رسانههای بینالمللی، جنگ صرفاً از زاویه تحولات سیاسی یا نظامی روایت میشود، اما مستند این فرصت را فراهم میکند که زندگی مردم عادی نیز دیده شود.
قاسمی زواره افزود: از ابتدا تلاش کردیم سوژهای را انتخاب کنیم که برای مخاطب جهانی نیز قابل فهم باشد. درد از دست دادن خانواده، رنج بازماندن از یک فاجعه و تلاش برای ادامه زندگی، احساساتی هستند که مرز جغرافیایی نمیشناسند و هر انسانی در هر نقطه جهان میتواند با آنها ارتباط برقرار کند.
وی ادامه داد: هنگامی که خانه یک خانواده عادی هدف حمله قرار میگیرد و پنج عضو آن جان خود را از دست میدهند، دیگر با یک خبر معمولی روبهرو نیستیم، بلکه با یک فاجعه انسانی مواجه هستیم. چنین روایتهایی میتوانند زبان مشترکی میان ملتها ایجاد کنند و نشان دهند قربانیان جنگ، انسانهایی با آرزوها، خانواده و آینده بودهاند، نه صرفاً اعداد و آمار.
این مستندساز درباره روند تولید فیلم نیز اظهار کرد: تاکنون بخشهایی از تصویربرداری در معراج شهدا، محله جوادیه، محله خزانه، محل کار تنها بازمانده خانواده و همچنین منزل بستگان آنان انجام شده است. علاوه بر این، بخشی از تصاویر در ایام تاسوعا و عاشورا ثبت شد تا فضای اجتماعی و فرهنگی آن روزها نیز در روایت مستند حضور داشته باشد و مخاطب ارتباط عمیقتری با فضای فیلم برقرار کند.
وی با بیان اینکه اکنون حدود ۸۰ درصد تصویربرداری به پایان رسیده است، گفت: ادامه کار را با فاصله زمانی انجام میدهیم، زیرا آرامش روحی خانواده برای ما اهمیت فراوانی دارد. طبیعی است که مرور مکرر خاطرات تلخ میتواند برای بازماندگان دشوار باشد و به همین دلیل تلاش کردهایم فرآیند تولید با رعایت شرایط روحی آنان پیش برود.
قاسمی زواره در پایان تاکید کرد: امیدواریم با تکمیل مراحل باقیمانده، «فرزند ایران» هرچه زودتر وارد مرحله پستولید شود و در زمان مقرر آماده حضور در جشنواره «سینماحقیقت» باشد. این مستند تلاشی برای ثبت بخشی از تاریخ معاصر ایران است؛ تاریخی که در کنار روایت رخدادها، باید زندگی انسانهایی را نیز به یاد بسپارد که بیهیچ نقشی در آغاز جنگ، قربانی پیامدهای آن شدند و رنجی بزرگ را بر دوش کشیدند.
انتهای پیام
نظر شما