به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی سمت خدا، با تشریح برخی اصول حاکم بر سیره پیامبر اکرم(ص)، بر ضرورت رعایت حدود الهی، اعتدال در زندگی، تفکر پیش از سخن و عمل و حفظ حریت انسان تأکید کرد و گفت این اصول محدود به زمان خاصی نیستند و در همه دوره‌ها اعتبار دارند.
وی در آغاز سخنان خود با اشاره به این دیدگاه که بازگشت به سیره پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) به معنای بازگشت به سبک زندگی ۱۴۰۰ سال پیش است، اظهار کرد: منظور از رجوع به سیره پیامبر و اهل‌بیت(ع)، بازگرداندن تمام شیوه‌های زندگی گذشته به زمان حاضر نیست؛ بلکه سخن از اصول ثابتی است که با گذشت زمان تغییر نمی‌کنند. ادب، حیا و احترام به خانواده در هر دوره‌ای ارزشمند است و بی‌احترامی و فحاشی در هیچ زمانی پسندیده نیست.
این کارشناس دینی با اشاره به اینکه اندیشه‌های شخصیت‌های تاریخی همچنان در محافل علمی و ادبی مورد توجه قرار می‌گیرد، افزود: همان‌گونه که نمی‌توان آثار اندیشمندان و شاعران گذشته را صرفاً به دلیل تعلق داشتن به دوره‌ای خاص کنار گذاشت، اصول اخلاقی و انسانی موجود در سیره پیامبر(ص) نیز با تغییر زمان بی‌اعتبار نمی‌شوند.
اعتدال؛ اصل مهم در زندگی پیامبر(ص)
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به اصل میانه‌روی در سیره پیامبر اکرم(ص) گفت: یکی از اصول مهم زندگی پیامبر(ص)، اعتدال بود؛ به این معنا که نه گرفتار افراط می‌شد و نه به تفریط روی می‌آورد. قرآن کریم نیز مسلمانان را امت وسط معرفی می‌کند و در روایات، از اعتدال به‌عنوان راه عدالت یاد شده است.
وی با بیان اینکه اعتدال باید در حوزه‌های مختلف زندگی رعایت شود، به پنج عرصه خانواده، روابط اجتماعی، اقتصاد، دینداری و سیاست اشاره کرد و گفت: در زندگی خانوادگی، انسان نباید به بهانه رسیدگی به فرزندان و تأمین خواسته‌های آنان، از حدود الهی عبور کند. گاهی فرد برای راضی نگه داشتن فرزند خود، حاضر می‌شود کار نادرستی انجام دهد یا حقی را زیر پا بگذارد؛ در حالی که محبت به خانواده نباید انسان را از مسئولیت‌های دینی و اخلاقی دور کند.
این استاد حوزه افزود: از سوی دیگر، توجه به عبادت و مسائل دینی نیز نباید به معنای کنار گذاشتن همسر و فرزندان باشد. اعتدال خانوادگی یعنی انسان هم به وظایف دینی خود عمل کند و هم مسئولیت‌هایش در قبال خانواده را به‌درستی انجام دهد.
وی در تبیین اعتدال اجتماعی اظهار کرد: انسان در جامعه با همسایه، خویشاوندان، همکاران و ارباب‌رجوع ارتباط دارد و رسیدگی به این روابط ضروری است؛ اما روابط نباید جای ضوابط را بگیرد. امیرالمؤمنین(ع) با وجود توجه به خانواده و خویشاوندان، حاضر نشد به درخواست برادرش عقیل، سهمی بیش از حق قانونی از بیت‌المال در اختیار او قرار دهد. این رفتار نشان می‌دهد که محبت و خویشاوندی نباید موجب پایمال شدن عدالت شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به حوزه اقتصاد نیز گفت: ثروت‌اندوزی و دلبستگی بیش از اندازه به اموال می‌تواند انسان را به طغیان بکشاند؛ همان‌طور که فقر و ناتوانی مالی نیز مطلوب نیست. در روایات، بر برخورداری از مالی تأکید شده است که نیازهای انسان را تأمین کند، اما او را به زیاده‌خواهی و غفلت از خداوند نکشاند.
وی همچنین اعتدال در عبادت را ضروری دانست و با اشاره به دستور قرآن درباره نحوه قرائت نماز اظهار کرد: در عبادت نیز باید میانه‌روی را رعایت کرد؛ نه صدای نمازگزار به اندازه‌ای بلند باشد که موجب مزاحمت برای دیگران شود و نه آن‌قدر آهسته بخواند که قرائت او به‌درستی انجام نشود.
این کارشناس دینی با اشاره به سیره امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب در کنار مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی، بر ضرورت توجه هم‌زمان به عبادت، خانواده و وظایف عمومی تأکید کرد.
تفکر پیش از سخن و عمل
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی دومین اصل مورد بحث خود را اعتدال و سومین اصل را اندیشه و تفکر دانست و گفت: پیامبر اکرم(ص) همواره اهل تفکر بود و از سخنان بیهوده، پرگویی و جدال‌های بی‌ثمر پرهیز می‌کرد.
وی با اشاره به روایتی درباره ویژگی‌های اخلاقی پیامبر(ص) افزود: انسان نباید وارد بحث‌هایی شود که نتیجه‌ای ندارد و تنها به جدال و اختلاف منجر می‌شود. همچنین لازم است از سخنانی که فایده‌ای ندارند و چیزی به آگاهی انسان اضافه نمی‌کنند، پرهیز کند.
این استاد حوزه با اشاره به برخی پرسش‌های غیرضروری درباره جزئیات تاریخی گفت: گاهی افراد به‌جای توجه به پیام و هدف اصلی یک واقعه، درگیر جزئیاتی می‌شوند که دانستن آن‌ها کمکی به فهم موضوع نمی‌کند. قرآن کریم نیز در ماجرای اصحاب کهف، به‌جای تأکید بر اختلاف درباره تعداد آنان، توجه را به حقیقت و پیام داستان معطوف می‌کند.
وی ادامه داد: در زندگی نیز باید پیش از انجام هر کاری فکر کرد؛ زیرا بسیاری از تصمیم‌ها و سخنان، اگر بدون تأمل مطرح شوند، می‌توانند موجب پشیمانی شوند. تفکر به معنای استفاده از دانسته‌ها برای حل مجهولات و پیدا کردن راه‌حل مشکلات است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با بیان اینکه سکوت به انسان فرصت اندیشیدن می‌دهد، اظهار کرد: در روایات، تفکر موجب هدایت و رشد انسان معرفی شده است. فرد عاقل پیش از سخن گفتن می‌اندیشد و سپس سخن می‌گوید، نه اینکه ابتدا حرفی بزند و بعد به پیامدهای آن فکر کند.
وی در ادامه، تفکر درباره ذات خداوند و برنامه‌ریزی برای انجام گناه را از مواردی دانست که در آموزه‌های دینی از آن‌ها نهی شده است و در مقابل، بر تفکر در آفرینش، طبیعت، زندگی انسان و پیامدهای اعمال تأکید کرد.
حریت و پنج ویژگی زندگی سودمند
این کارشناس دینی در ادامه، حریت و آزادگی را از دیگر اصول مهم سیره پیامبر(ص) برشمرد و گفت: پیامبر اکرم(ص) برای رهایی انسان از بندهای فکری و اجتماعی و وابستگی به افراد و جریان‌های نادرست تلاش می‌کرد. آزادگی به معنای آن است که انسان بنده غیر خدا نباشد و استقلال و کرامت خود را حفظ کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به آیه ۱۵۷ سوره اعراف اظهار کرد: در این آیه، یکی از ویژگی‌های پیامبر(ص) این است که زنجیرها و قیدها را از انسان برمی‌دارد. هدف پیامبر این بود که انسان‌ها از وابستگی‌های نادرست رها شوند و بتوانند آزادانه و آگاهانه مسیر زندگی خود را انتخاب کنند.
وی همچنین با استناد به روایتی از امام صادق(ع)، پنج ویژگی را برای برخورداری از زندگی سودمند برشمرد و گفت: وفای به عهد، تدبیر و برنامه‌ریزی، حیا، خوش‌گمانی و حریت از ویژگی‌هایی هستند که فقدان آن‌ها می‌تواند زندگی انسان را با مشکل مواجه کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی درباره اهمیت وفای به عهد و تدبیر افزود: پایبندی به وعده‌ها برای استحکام روابط اجتماعی ضروری است و برنامه‌ریزی نیز به انسان کمک می‌کند درآمد، هزینه‌ها و امور زندگی خود را متناسب با امکاناتش مدیریت کند.
وی با تأکید بر اهمیت حیا در زندگی فردی و اجتماعی گفت: حیا از عواملی است که به حفظ حرمت خانواده و روابط انسانی کمک می‌کند و تضعیف آن می‌تواند پیامدهایی در روابط خانوادگی و اجتماعی داشته باشد. حفظ حریم میان اعضای خانواده و رعایت ادب در مهمانی‌ها و مناسبت‌های اجتماعی، از جمله مجالس مذهبی و سوگواری، اهمیت دارد.
این کارشناس دینی در پایان تأکید کرد که رعایت این ویژگی‌ها در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کند و گفت: وفای به عهد، برنامه‌ریزی، حیا، خوش‌گمانی و حریت، در کنار اصولی مانند رعایت حدود الهی، اعتدال و تفکر، می‌توانند به شکل‌گیری زندگی متعادل و مسئولانه کمک کنند.
انتهای پیام/
نظر شما