حجت الاسلام و المسلمین احمد عابدی، از اساتید حوزه علمیه قم، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تبیین آیاتی از سوره مبارکه اسراء، به تشریح ابعاد مختلف معجزات پیامبر اکرم (ص) پرداخت.
وی افزود: در آیات کریمه ۴۵ تا ۴۸ از این سوره مبارکه می خوانیم: «وَ إِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ جَعَلْنا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ الَّذِینَ لایُؤْمِنُونَ بِالاْ خِرَةِ حِجاباً مَسْتُوراً * وَ جَعَلْنا عَلی قُلُوبِهِمْ أَکِنَّةً أَنْ یَفْقَهُوهُ وَ فِی آذانِهِمْ وَقْراً وَ إِذا ذَکَرْتَ رَبَّکَ فِی الْقُرْآنِ وَحْدَهُ وَلَّوْا عَلی أَدْبارِهِمْ نُفُوراً * نَحْنُ أَعْلَمُ بِما یَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ یَسْتَمِعُونَ إِلَیْکَ وَ إِذْ هُمْ نَجْوی إِذْ یَقُولُ الظّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاّ رَجُلاً مَسْحُوراً * انْظُرْ کَیْفَ ضَرَبُوا لَکَ الاْ َمْثالَ فَضَلُّوا فَلا یَسْتَطِیعُونَ سَبِیلاً؛ و هنگامی که قرآن می خوانی، میان تو و آنها که به آخرت ایمان نمی آورند، حجاب ناپیدائی قرار می دهیم؛ و بر دل هایشان پوشش هائی می نهیم، تا آن را نفهمند؛ و در گوش هایشان سنگینی. و هنگامی که پروردگارت را در قرآن به یگانگی یاد می کنی، آنها پشت می کنند و از تو روی برمی گردانند. هنگامی که به سخنان تو گوش فرا می دهند، ما بهتر می دانیم برای چه گوش فرا می دهند; و (همچنین) در آن هنگام که با هم نجوا می کنند; آنگاه که ستمگران می گویند: «شما جز از انسانی که افسون شده، پیروی نمی کنید»! ببین چگونه برای تو مَثَل ها زدند; در نتیجه گمراه شدند، و نمی توانند راه حق را پیدا کنند.»
تفسیر «حجاب مستور» و شأن نزول تاریخی آن
وی تصریح کرد: مقصود از «حجاب مستور»، پردهای است نهان از چشم های معمولی، اما واقعی و اثرگذار در عالم خارج. این یک معجزه حفاظتی الهی بود تا پیامبر (ص) در امان بماند.
وی به نقل از مفسران و مورّخان اسلامی افزود: شأن نزول این آیات به گروهی از سران مشرک مکه مانند ابوجهل، ابوسفیان، ولید بن مغیره و همسر ابولهب (ام جمیل) باز می گردد که قصد آزار و اذیت پیامبر (ص) را به ویژه در اوقات عبادت و تلاوت قرآن داشتند. گزارشهای تاریخی متعدد حاکی از آن است که گاه این حجاب الهی بهگونهای عمل می کرد که آنان با وجود نزدیکی فیزیکی، قادر به دیدن پیامبر (ص) نبودند.
استاد حوزه علمیه قم برای روشنتر شدن موضوع، به واقعهای مشهور اشاره کرد: روایت است پس از نزول سوره «تبت یدا ابولهب»، همسر وی (ام جمیل) که به «حمالة الحطب» ملقب شد، از شدّت خشم و کینه، با سنگی در دست به سوی مسجد الحرام هجوم آورد تا پیامبر (ص) را بیابد. هنگامی که وارد مسجد شد، پیامبر خدا (ص) در کنار ابوبکر نشسته بودند، اما این زن تنها ابوبکر را دید و خطاب به او گفت: «رفیقت کجاست؟ می خواهم با این سنگ بر سرش بکوبم!». او با وجود نگاه مستقیم، وجود مبارک رسول الله (ص) را ندید. این نماد عینی و ملموس از همان «حجاب مستور» الهی است که آیه به آن اشاره میفرماید.
وی تأکید کرد: این حجاب، تنها یک جلوگیری فیزیکی نبود، بلکه بعدی معرفتی و قلبی نیز داشت. آیات بعدی میفرماید: «و بر دل هایشان پرده هایی افکندیم تا آن را درنیابند و در گوشهایشان سنگینی قرار دادیم». این سنّت الهی همواره پابرجاست؛ کسانی که با پیشداوری و عناد به سراغ حق می روند، خداوند بر قلب و گوششان مهر می نهد و حقیقت را هرچند آشکار باشد، درنمییابند. نفرت آنان از توحید خالص و پشت کردنشان ناشی از همین محرومیت از درک حقیقت است؛ چه اینکه در آیات کریمه می خوانیم: «وَإِذَا ذَکَرْتَ رَبَّکَ فِی الْقُرْآنِ وَحْدَهُ» و «وَلَّوْا عَلَیٰ أَدْبَارِهِمْ نُفُورًا»
جایگاه معجزه در منظومه نبوت و اقسام معجزات پیامبر (ص)
حجت الاسلام و المسلمین عابدی در بخش دیگری از سخنان خود، به تعریف و جایگاه معجزه در اندیشه اسلامی پرداخت و گفت: معجزه در اصطلاح، کاری خارقالعاده است که پیامبران برای اثبات ادعای نبوت خود، با اذن الهی انجام می دهند و دیگران از آوردن مانند آن عاجزند . قرآن کریم خود بزرگترین و جاودانه ترین معجزه پیامبر خاتم (ص) است که هم چالش (تحدی) را در خود دارد و هم معارف بلندی را ارائه میدهد .
وی با اشاره به تقسیمبندی معجزات افزود: معجزات منسوب به پیامبر اکرم(ص) بسیار فراواناند. در یک دستهبندی میتوان آنها را به معجزات ملموس و حسی (مانند شق القمر)، معجزات علمی و غیبی (مانند خبر دادن از آینده یا اسرار دلها) و معجزات حفاظتی و دفاعی (همانند حادثه "حجاب مستور") تقسیم کرد.
معجزات صریح قرآنی پیامبر (ص)
استاد درس خارج حوزه علمیه قم به برخی از معجزاتی که صراحتاً در قرآن کریم به آنها اشاره شده است، پرداخت:
1. اسراء و معراج: وی با اشاره به آیه نخست سوره اسراء ، این واقعه را یکی از معجزات بزرگ و پذیرفتهشده در میان همه مذاهب اسلامی خواند و یادآور شد: این سفر عظیم که با جسم و روح پیامبر (ص) صورت گرفت، خود سرآغاز بیان اخبار غیبی و مشاهدات آسمانی بسیاری بود که بعدها توسط ایشان نقل شد و حقانیت رسالت را مضاعف کرد.
2. شق القمر (شکافته شدن ماه): حجت الاسلام و المسلمین عابدی به آیه اول سوره قمر استناد کرد و ابراز داشت: بنا بر روایات متواتر، مشرکان برای آزمون پیامبر (ص) درخواست معجزهای آشکار کردند. پیامبر خدا (ص) با اشاره به ماه، باعث دو نیم شدن آن شد و جمع بسیاری این معجزه را دیدند، امّا مشرکان باز هم آن را به سحر نسبت دادند . این عکس العمل، سنّت همیشگی مستکبران در برابر حق است؛ انکار حتی در برابر آشکارترین دلایل.
3. اعجاز قرآن (تحدی): وی با تأکید مجدد بر این معجزه بیهمتا گفت: «قرآن خود را همواره به مبارزه طلبیده است: «اگر در آن شک دارید، سورهای مانند آن بیاورید». این تحدّی، گواه زنده و جاویدان بر الهی بودن این کتاب است و تا امروز کسی نتوانسته به این دعوت پاسخ دهد . اعجاز قرآن ابعادی گسترده از فصاحت و بلاغت بینظیر تا معارف عمیق فلسفی، اخلاقی و تشریعی را دربرمیگیرد.»
معجزات علمی و غیبی از منظر قرآن
استاد حوزه علمیه قم در ادامه به نمونههایی از معجزات علمی و غیبی پیامبر(ص) که در قرآن آمده، اشاره کرد:
· آگاهی از اسرار قلوب: در سوره مبارکه حجرات، آیه 14 می خوانیم: «قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰکِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ وَإِنْ تُطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا یَلِتْکُمْ مِنْ أَعْمَالِکُمْ شَیْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ بادیه نشینان گفتند: ما [از عمق قلب] ایمان آوردیم. بگو: ایمان نیاورده اید، بلکه بگویید: اسلام آورده ایم؛ زیرا هنوز ایمان در دل هایتان وارد نشده است. و اگر خدا و پیامبرش را اطاعت کنید، چیزی از اعمالتان را نمی کاهد؛ زیرا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.»
· پیشگویی وقایع آینده: از جمله این پیشگوییها، خبر از غلبه دوباره رومیان بر ایرانیان پس از یک شکست سنگین بود که در آیات ابتدایی سوره روم به آن اشاره شده و دقیقاً محقق شد. همچنین، پاسخ پیامبر (ص) به عاص بن وائل که ایشان را به خاطر نداشتن پسر «ابتر» میخواند، نمونهای دیگر است. پیامبر (ص) فرمود خداوند به من «کوثر» عطا کرده و دشمن من ابتر خواهد بود. نسل عاص بن وائل منقطع شد، اما نسل پاک پیامبر (ص) تا امروز و تا قیامت جاری است .
سنّت الهی در اذیت پیامبران و پاسخ خداوند
حجت الاسلام و المسلمین عابدی با اشاره به صبر و استقامت رسول خدا (ص) و یاران وفادارش به ویژه حضرت خدیجه (س)، خاطرنشان کرد: اذیت و آزار مشرکان محدود به توهین زبانی نبود. آنان گاه پیامبر (ص) را هنگام سجده سنگباران میکردند یا خاک و خاکستر بر سر مبارکش می ریختند. در این مواقع، حضرت خدیجه (س) خود را سپر بلای پیامبر (ص) می کرد و از ایشان دفاع می نمود. این فداکاری، او را به عنوان نخستین «جانباز» راه اسلام متمایز میسازد.
وی ابراز داشت: حادثه حجاب مستور و دیگر معجزات دفاعی و حفاظتی، نشان میدهد که خداوند متعال همواره مدافع و نگهبان انبیا و اولیای خویش است. این معجزات، در کنار معجزه جاویدان قرآن و معجزات حسی مانند معراج و شق القمر، شبکهای از ادله ناگسستنی را تشکیل میدهند که هر جویای حقیقت را به سوی پذیرش رسالت جهانی خاتم الانبیاء (ص) رهنمون میسازند. امروز نیز سنت الهی تغییر نکرده است؛ کسانی که با انصاف و طلب حقیقت به سراغ این کتاب و سیره این بزرگوار بروند، هدایت میشوند و کسانی که با عناد و تکبر وارد شوند، جز حجاب و محرومیت از فهم حقیقت عایدی نخواهند داشت.»
استاد حوزه علمیه قم فراگیری معارف قرآنی و شناخت سیره نبوی (ص) را راهی برای بهرهمندی از آن حجاب الهی در دوران معاصر دانست و بر مطالعه تفاسیر معتبر برای درک عمیقتر این مفاهیم تأکید کرد.
نظر شما