اشاره؛
در پی فتنههای اخیر، یکی از دغدغههای اصلی والدین، مربیان و اندیشمندان عرصه تعلیم و تربیت، نقشآفرینی نوجوانان و جوانان در این وقایع و چگونگی مصونسازی نسل آینده در برابر چنین آسیبهایی است. وبینار «نوجوان در دام اغتشاش؛ تحلیل تربیتی فتنه اخیر» با تبیین حجت الاسلام محمد مهدی الهیمنش، کارشناس تربیتی و روانشناسی و با هدف واکاوی ریشهها و ارائه راهکارهای عملی در این زمینه برگزار شده است.
در این مجموعه وبینار، به پرسشهای محوری و اساسی زیر پاسخ داده میشود:
- کدام بچه ها در دام فتنهگران میافتند؟
- چگونه نوجوان به یک جنایتکار تبدیل میشود؟
- برای مصونیتبخشی به فرزندان در برابر فریب در فتنهها چه باید کرد؟
- چه کنیم فرزندانمان در فتنهها فریب نخورند؟
- با نوجوانان معترض چه برخوردی کنیم؟
_ وظایف والدین در برابر جنگ ترکیبی دشمن چیست؟
بسم الله الرحمن الرحیم
اکنون در جنگ ترکیبی هستیم و باید در این جنگ رزمنده باشیم و ما و شما فعالان فرهنگی معلمان والدین و... باید آموزش دهیم و عمل کنیم.
نوجوانان دورهای حساس و پرتلاطم را تجربه میکنند. ویژگیهای این دوره شامل هیجانپذیری بالا، ریسکپذیری، تأثیرپذیری از محیط اطراف، تمایل به دیده شدن و قهرمان شدن، و همچنین پرسشگری و اعتراض زیاد است.
برای مدیریت این دوره، لازم است که والدین و اطرافیان نوجوانان درک عمیقی از این ویژگیها داشته باشند و به صورت منطقی و قانعکننده به سوالات آنها پاسخ دهند. همچنین، ایجاد فضایی برای شنیدن و درک احساسات و نگرانیهای نوجوانان بسیار مهم است.
در ادامه به بررسی این ویژگیها و ارائه راهکارهایی برای مدیریت آنها میپردازبم:
۱. هیجانپذیری و ریسکپذیری:
نوجوانان به دلیل تغییرات هورمونی و روانی، مستعد تجربه هیجانات شدید هستند. این هیجانات گاهی منجر به رفتارهای پرخطر میشود. لازم است که والدین و مربیان، نوجوانان را به فعالیتهای سالم و سازنده تشویق کنند و در کنارشان باشند تا به رفتارهای مثبت و سالم روی بیاورند.
۲. تأثیرپذیری از محیط:
نوجوانان به شدت تحت تأثیر فضای اطراف خود هستند. دوستان، رسانهها، و فضای مجازی میتوانند تأثیر زیادی بر رفتار و نگرش آنها داشته باشند. آگاهی از این تأثیرات و هدایت نوجوانان به سوی منابع سالم و مفید میتواند کمککننده باشد.
۳. تمایل به دیده شدن و قهرمان شدن:
نوجوانان تمایل دارند که مورد توجه قرار بگیرند و خود را به عنوان یک قهرمان یا فرد مهم نشان دهند. این تمایل میتواند منجر به انجام رفتارهای عجیب و غریب یا خطرناک شود. تشویق نوجوانان به فعالیتهای سازنده و ارزشمند میتواند به آنها کمک کند تا این نیاز را به صورت مثبت برآورده کنند.
۴. پرسشگری و اعتراض:
نوجوانان پر از سوال و اعتراض هستند. آنها در حال کشف هویت و جایگاه خود در جهان هستند و ممکن است نسبت به قوانین و سنتها واکنش نشان دهند. لازم است که والدین و مربیان با صبر و درک، به سوالات آنها پاسخ دهند و فضایی برای گفتوگوی آزاد و بدون قضاوت ایجاد کنند.
با درک و مدیریت این ویژگیها، میتوان به نوجوانان کمک کرد تا این دوره را با موفقیت پشت سر بگذارند و به بزرگسالانی مسئولیتپذیر و آگاه تبدیل شوند.
دوره نوجوانی و جوانی، دورهای حساس و پر از تغییرات است. همانطور که پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «الشباب شعبة من الجنون»؛ یعنی نوجوانی و جوانی شاخهای از دیوانگی است. این دوره به دلیل تغییرات فیزیکی، عاطفی و روانی، میتواند زمان رفتارهای غیرعقلانی و هیجانی باشد.
در این دوره، نوجوانان ممکن است دست به کارهایی بزنند که بعدها از آن پشیمان میشوند. بنابراین، لازم است که والدین، مربیان و اطرافیان نوجوانان، آگاهی و درک عمیقی از این دوره داشته باشند و با مراقبت ویژه، به نوجوانان کمک کنند تا این مرحله را با موفقیت پشت سر بگذارند.
برای کاهش رفتارهای غیرعقلانی در نوجوانان، لازم است که:
* به آنها گوش داده و با درک و همدلی، به سوالات و نگرانیهایشان پاسخ داده شود.
* فضایی برای گفتوگوی آزاد و بدون قضاوت ایجاد شود.
* نوجوانان به فعالیتهای سازنده و ارزشمند تشویق شوند.
* والدین و مربیان، الگوی مناسبی برای نوجوانان باشند.
با توجه به این نکات، میتوان به نوجوانان کمک کرد تا این دوره را با موفقیت پشت سر بگذارند و به بزرگسالانی مسئولیتپذیر و آگاه تبدیل شوند.
نوجوانی دوره ی تلاطم
دوره نوجوانی دورهای پر از تلاطم و تغییرات است. نوجوانان ممکن است در یک روز، حالات مختلفی را تجربه کنند؛ از شادی و امیدواری گرفته تا ناراحتی و افسردگی. این تغییرات طبیعی است و نیاز به درک و صبر از سوی والدین و اطرافیان دارد.
برای مدیریت این دوره، لازم است که نوجوانان را بشناسیم و با توجه به رفتار و حالات آنها، واکنش مناسبی نشان دهیم. همانطور که در روابط زوجین، آگاهی از نیازها و حالات طرف مقابل میتواند به بهبود رابطه کمک کند، در مورد نوجوانان نیز این آگاهی ضروری است.
در مورد نوجوانان، لازم است که والدین و اطرافیان، به نیازهای عاطفی و روانی آنها توجه کنند و به آنها کمک کنند تا این دوره را با موفقیت پشت سر بگذارند. با درک و آگاهی از حالات و نیازهای نوجوانان، میتوان به آنها کمک کرد تا به بزرگسالانی مسئولیتپذیر و آگاه تبدیل شوند.
۵_ عقلانیت ضعیف در نوجوانان است.
توجه کنید چگونه میتوان به نوجوانان کمک کرد تا عقلانیت و تفکر خود را تقویت کنند؟ آیا میتوانیم بگوییم که یکی از راههای تقویت عقلانیت، گفتوگو و بحثهای منطقی است؟
تفاوت اساسی بین انسانها و گربهها این است که انسانها دارای تفکر و عقلانیت هستند، در حالی که گربهها بیشتر بر اساس غریزهشان زندگی میکنند. انسانها دارای ترکیبی از تفکر، عقلانیت، احساسات و غریزهها هستند، اما مدل ایدهآل این است که تفکر و عقلانیت بر وجود انسان حاکم باشد، نه احساسات و غریزهها.
اما وقتی به اطرافمان نگاه میکنیم، میبینیم که بسیاری از نوجوانان و حتی بزرگسالان، بیشتر بر اساس احساسات و غریزههایشان زندگی میکنند. وقتی از آنها میپرسیم چرا کاری را انجام میدهند، ممکن است بگویند «دوست دارم» یا «حال نمیکنم». این نشان میدهد که آنها بیشتر تحت تأثیر احساسات و غریزههایشان هستند تا تفکر و عقلانیت.
این میتواند منجر به مشکلات زیادی شود، مانند تصمیمگیریهای ناپخته، رفتارهای پرخطر و آسیبزننده به خود و دیگران. بنابراین، لازم است که نوجوانان و جوانان را به تفکر و عقلانیت تشویق کنیم و به آنها کمک کنیم تا تصمیمات آگاهانه بگیرند.
چند سوال ساده میتواند به ما کمک کند تا بفهمیم آیا تفکر و عقلانیت ما حاکم است یا احساسات و غریزهها:
* چرا این کار را انجام میدهم؟
* آیا این کار به من یا دیگران آسیب میزند؟
* آیا این کار با ارزشها و اهداف من هماهنگ است؟
با پرسیدن این سوالات و تفکر در مورد پاسخها، میتوانیم به تصمیمات آگاهانهتری برسیم و زندگیمان را با تفکر و عقلانیت هدایت کنیم.
بحث تفکر و عقلانیت در فرزندان بسیار مهم است و نیاز به توجه ویژه والدین و مربیان دارد. شما فرمودید که چگونه میتوان تفکر و عقلانیت را در فرزندان تقویت کرد. چند نکته در این زمینه وجود دارد:
۱. استفاده از سوالات درگیرکننده: همانطور که اشاره کردید، تفکر با سوال شروع میشود. والدین میتوانند با طرح سوالات مناسب، فرزندان خود را به تفکر وادارند. این سوالات میتوانند در سنین مختلف، متفاوت باشند.
۲. گفتگوهای هدفمند: گفتگوهای هدفمند و باز با فرزندان میتواند به تقویت تفکر و عقلانیت آنها کمک کند. والدین باید فضایی را فراهم کنند که فرزندان احساس کنند میتوانند آزادانه سوال کنند و به بحث بپردازند.
۳. تفکر انتقادی: آموزش تفکر انتقادی به فرزندان، آنها را قادر میسازد تا اطلاعات را ارزیابی کنند و تصمیمات بهتری بگیرند.
۴. الگوی رفتاری مناسب: والدین به عنوان الگوهای رفتاری، تاثیرگذاری زیادی بر روی فرزندان دارند. اگر والدین خود تفکر و عقلانیت را تمرین کنند، فرزندان نیز از آنها الگو میگیرند.
۵. فراهم کردن منابع آموزشی: دسترسی به منابع آموزشی مناسب مانند کتابها، مستندات و برنامههای آموزشی میتواند به تقویت تفکر و دانش فرزندان کمک کند.
*برای دانلود و شنیدن کامل صوت این جلسه وبینار اینجا کلیک کنید
نظر شما