به گزارش خبرگزاری حوزه، حضرت آیتالله جعفر سبحانی در جلسه درس اخلاق که شامگاه چهارشنبه در موسسه امام جعفرصادق علیهالسلام پردیسان قم برگزار شد با تبیین اهمیت و جایگاه احسان به والدین، اظهار داشتند: تکریم پدر و مادر یک امر فطری است که نشانه جهانی و همگانی بودن آن، گسترش آن در تمام نقاط جهان است.
این مرجع تقلید افزودند: در هر کجای دنیا که سفر کنید، فرزندان نسبت به پدران خود نوعی علاقه و محبت فطری نشان میدهند و این امر گواهی بر فطری بودن آن است؛ به این معنا که در نهاد و خمیره هر انسانی نهفته است که نسبت به پدر و مادر ابراز محبت کرده و آنان را گرامی بدارد.
معظم له با اشاره به ریشههای این محبت، خاطرنشان کردند: جنبه فطری این مسئله در درجه اول به آفرینش انسان باز میگردد و علت آن نیز سالها پرورش یافتن فرزندان در آغوش والدین است. فرزندان سالیان طولانی ۱۰ یا ۲۰ سال در کنار پدر و مادر زندگی میکنند و همین امر سبب میشود که مهر پدر و مادر در وجود انسان به صورت فطری و ریشهدار رسوخ کند.
قطعیت حکم احسان به والدین
حضرت آیتالله سبحانی در ادامه با استناد به آیات قرآن کریم، بر قطعیت حکم احسان به والدین تأکید کردند و بیان داشتند: در آیه شریفه «وَ قَضیٰ رَبُّکَ أَلّا تَعْبُدُوا إِلّا إِیّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً» واژه «قضا» به کار رفته است که در قرآن کریم هر جا آمده، به معنای حکمی قطعی و لایتغیر است. در این آیه، خداوند متعال دو اصل اساسی را حکم کرده است؛ اولاً عبادت و بندگی خالص برای خداوند و ثانیاً نیکی به والدین.
ایشان با بیان جایگاه والای والدین در اسلام، اظهار کردند: فردی که به پدر و مادر احسان میکند، در مرتبه دوم و پس از عبادت خداوند قرار دارد. اهمیت این موضوع به حدی است که حتی در آیات بعدی خطاب به کسانی که میخواهند والدین خود را اذیت کنند، هشدار داده شده است.
حضرت آیتالله سبحانی در ادامه، با اشاره به شرایط سخت پیری والدین، خاطرنشان کردند: زمانی که پدر و مادر به سن پیری میرسند و تواناییهای خود را از دست میدهند، نیاز به مراقبت و احترام بیشتر میشود. همانطور که قرآن کریم میفرماید: «إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا کَرِیمًا» در این مرحله حساس، انسان موظف است که در تمام حالات و با کمال احترام با والدین رفتار کند و از ابراز نارضایتی یا حتی واژه «اف» که کوچکترین نوع بیاحترامی است، اکیداً پرهیز نماید.
اوج کرامت اسلامی در گسترش رحمت به والدین
ایشان در ادامه تبیین مباحث اخلاقی و تربیتی با اشاره به آیات سوره مبارکه اسراء، به تشریح ابعاد مختلف احسان به والدین پرداخت و اظهار داشتند: خداوند متعال در آیات قرآن کریم، هنگامی که سخن از پیری و ناتوانی والدین به میان میآید، خطاب به فرزندان میفرماید که حتی کمترین کلمه بیاحترامی را حق ندارید نسبت به پدر و مادر اظهار کنید.
این مرجع تقلید گفتند: واژه «اف» در آیه شریفه کوچکترین نشانۀ بیاحترامی است، مبادا در برابر پدر و مادر آواز خود را بلند کنید یا آنان را با بیاحترامی صدا بزنید، بلکه باید با کمال ادب و نازلترین لحنِ محبتآمیز با آنان سخن بگویید.
این مرجع تقلید در ادامه با بیان جامعیت احکام اسلام، تصریح کردند: حکم احسان به والدین اختصاص به والدین مسلمان ندارد، بلکه این حکم شامل تمام بشریت اعم از موحد و غیر موحد میشود. اخلاق اسلام و کرامت انسانی چنان بالاست که حتی در برابر والدین کافر نیز دستور به نیکی و محبت خوب داده است.
اسلام، نسخه شفابخش برای مشکلات ارائه کرده است
حضرت آیتالله سبحانی با مقایسه دوران جاهلیت پیش از اسلام با تعالیم قرآنی، بیان داشت: در دوران جاهلیت در شبهجزیره عرب، رسوم خشنی و عجیبی در برخورد با والدین وجود داشت، اما اسلام با این دستورات الهی، داروی شفابخشی برای مشکلات اجتماعی و خانوادگی ارائه کرد.
معظم له با اشاره به تشبیه زیبای قرآن کریم در این باره، گفتند: خداوند متعال در آیه «وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ»، مومن را به یک پرنده تشبیه کرده است که بالهای ذلت و رحمت خود را فرود میآورد.
ایشان ادامه دادند: شما به پرنده نگاه کنید؛ اگر مرغی چهار یا پنج جوجه داشته باشد، بالهای خود را پهن میکند تا همه جوجهها را زیر پر و پناه خود بگیرد و از آنها محافظت نماید. قرآن میفرماید: انسان باید نسبت به پدر و مادر نیز دری از رحمت خود را باز کند و آنها را زیر پر و پناه رحمت خویش بگیرد.
نیکی به پدر و مادر تنها به زمان حیات آنها خلاصه نمیشود
حضرت آیتالله سبحانی با بیان اینکه هیچ کلامی به این جامعیت و زیبایی در ادبیات بشر یافت نمیشود، افزود: این تعریف دقیق و پرمعنا، الگویی کامل برای نحوه رفتار انسانها با یکدیگر است.
معظم له در ادامه به موضوع مهم دیگری اشاره کردند و بیان داشتند: احسان و نیکی به پدر و مادر تنها در زمان حیات آنها خلاصه نمیشود و کافی نیست. پیامبران بزرگ الهی از جمله حضرت نوح و حضرت ابراهیم (علیهماالسلام)، حتی پس از وفات والدین خود نیز برای آنها دعا میکردند. دعای حضرت نوح(ع) برای والدینش اینگونه بود: «رَبِّ اغْفِرْ لِی وَلِوَالِدَیَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَیْتِیَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ» و دعای حضرت ابراهیم برای پدر و مادرش اینگونه بود: «رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسَابُ» آنان حتی در سنین بزرگسالی رابطه عاطفی خود را با والدین خود قطع نمیکردند و برای پدر و مادر خود دعا میکردند.
ایشان در ادامه با اشاره به دعای حضرت عیسی(ع) که در قرآن کریم نیز آمده است، خاطرنشان کردند: حضرت عیسی(ع) میفرمایند: «وَ بَرًّا بِوَالِدَتِی وَ لَمْ یَجْعَلْنِی جَبَّارًا شَقِیًّا» خداوند در آیه ۱۴ سوره مریم، اوصاف گوناگونی را درباره حضرت یحیی علیهالسلام برشمرده است. «وَ بَرًّا بِوَالِدَیْهِ وَ لَمْ یَکُنْ جَبَّارًا عَصِیًّا». این درخواستها در حالی مطرح میشود که انبیا پس از گذشت سالها مادران خود را فراموش نکرده بود. این نشان میدهد که وظیفه فرزندی نسبت به پدر و مادر، حتی پس از مرگ آنها نیز با دعا و طلب مغفرت ادامه مییابد.
سبک زندگی اسلامی، ضامن تحکیم بنیان خانواده است
حضرت آیتالله سبحانی با اشاره محوریت جایگاه والای والدین در دین مبین اسلام، به بیان نکات کلیدی و داستانهای آموزنده از سیره معصومین (علیهمالسلام) پرداخت و به روایتی از امام صادق(علیهالسلام) اشاره کردند و بیان داشتند: جوانی به امام جعفرصادق(ع) گفت من شیعه شدم و مادرم مسیحی است من با مادرم باید چه کنم؟ حضرت فرمود مادرت عرق و گوشت خوک میخورد؟ جوان گفت نه! امام فرمود تا جایی که میتوانی به این مادر محبت کن و به او احترام بگذار، هنگام غذا خوردن با او در یک کاسه هم غذا شو. آن جوان وقتی به مدینه آمد مادر این جوان خطاب به فرزند گفت: فرزندم تغییر کردهای، دلیل این تغییر چیست؟ و چه کسی بر تو تأثیر داشته است؟ جوان گفت امام جعفرصادق(ع) باعث شد من تغییر کنم و رفتار نیکو با شما داشته باشم. همان هنگام مادر این جوان که قریب به ۹۰ سال مسیحی بود مسلمان شد.
ایشان افزودند: راوی میگوید: مردی مادرش را به دوش گرفته بود و طواف می داد و پیامبراکرم(ص) را در همان حالت دید. پرسید: آیا حقّ مادرم را ادا کردم؟ حضرت رسولاکرم(ص) فرموند: «حتّی حق یکی از نالههای زمان زایمان را ادا نکردی».
معظم له ادامه دادند: از پیامبر اکرم(ص) سؤال شد: پس از مرگ پدر و مادر هم میتوان به آنان احسان کرد؟ حضرت فرموند: «آری، از راه نماز خواندن و استغفار برایشان و وفا به تعهداتشان و نیز پرداخت بدهیهایشان و احترام به دوستانشان میتوانید به آنان احسان کنید».
قدر اسلام و احترام به والدین را بدانیم
این مرجع تقلید با اشاره به تفاوت سبک زندگی اسلامی با رویکردهای غربی، خاطرنشان کردند: در غرب، اغلب فرزندان پس از بزرگ شدن، والدین را به خانههای سالمندان میفرستند، اما در فرهنگ اسلامی، خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: «وَ بِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا» و به ما دستور میدهد اگر والدین زنده هستند، با آنها نیکی کنیم و اگر در قید حیات نیستند، برایشان طلب آمرزش و خیر کنیم.
حضرت آیتالله سبحانی تصریح کردند: باید قدر اسلام و احترام به والدین را بدانیم و زندگی خود را از دین جدا نکنیم. در گذشته، خانهها بزرگ بود و پسر که بزرگ میشد، در یکی از اتاقهای خانه زندگی میکرد تا بیشتر در کنار مادر و پدر باشد و احساس تنهایی نکنند، اما امروز متأسفانه با جدا شدن خانهها، این پیوند عاطفی تضعیف شده است.
معظم له در پایان با دعوت به عمل به احادیث اهلبیت(علیهمالسلام) در زمینه حقوق والدین، افزود: امام سجاد(علیهالسلام) در دعاهای خود از خداوند میخواهد تا ما را در حفظ حقوق پدر و مادر موفق بدارد. «وَ اخْصُصِ اللَّهُمَّ وَالِدَیَّ بِالْکَرَامَةِ لَدَیْکَ وَ الصَّلاَةِ مِنْکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ» باید تلاش کنیم تا حقوقی که بر گردن ماست، به درستی ادا کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما