به گزارش خبرگزاری حوزه، ماه مبارک رمضان، فرصت آشنایی با گنجینهای بینظیر از حکمت و بصیرت علوی است. در پرونده ویژه «ضیافت علوی» همراه بخشهایی از خطبههای نهجالبلاغه با بیان حجتالاسلام والمسلمین جواد محدثی، کارشناس نهج البلاغه، میهمان سفرههای افطار شما فرهیختگان خواهیم بود.
بسمالله الرحمن الرحیم.
حضرت علی (علیهالسلام) در حکمت اول نهجالبلاغه میفرمایند:
«کُنْ فِی الْفِتْنَهِ کَابْنِ اللَّمُونِ، لَا ظَهْرٌ فَیُرْکَبَ، وَلَا ضَرْعٌ فَیُحْلَبَ»
در فتنه مانند بچهشتر باش که نه کمری دارد تا سوارش شوند و نه پستانی تا بدوشند.
پیش از توضیح، لازم است اشاره کنم که «فتنه» در کاربرد قرآنی و روایی معانی گوناگونی دارد؛ گاه به معنای آزمایش و امتحان است، اما آنچه در اینجا مراد است، فتنهای است مشابه آنچه خوارج و نهروان پدید آوردند یا آشوبها و غارتهایی که در دوران حکومت امام علی (ع) رخ داد. در چنین فتنههایی، حق و باطل درهم میآمیزد، افقها تیره و تار میشود و تشخیص راه درست دشوار میگردد.
در شرایطی که حق و باطل آشکار است، انسان موظف است در جبههٔ حق قرار گیرد و علیه باطل فعالیت کند؛ اما هنگامی که اوضاع آشفته و نامشخص است و صاحبان حق و باطل درهمآمیختهاند، شعارها و حرکاتشان رنگ یکسان مییابد، در این شرایط امام به ما رهنمود میدهد: مانند بچهشتر باشید.
شتر در فرهنگ عرب، هم وسیلهای برای سواری و هم برای حمل بار بود و هم از شیر شتر استفاده میشد.
اما بچهشتر نه کمر محکمی برای سواری دارد و نه پستان پر شیری برای دوشیدن.
پیام این تشبیه آن است که در فتنه باید هوشیار و زیرک بود؛ نه طوری عمل کنیم که از ما سواری بگیرند و ما را وسیلهٔ اهداف خود کنند، و نه آنچنان که از ما بهرهکشی نمایند و «بدوشند».
این دوشیدن میتواند صور مختلف داشته باشد: از عالم، هنرمند، ثروتمند یا هر فرد صاحب نفوذی ممکن است به نحوی بهرهبرداری شود؛ از علم، سرمایه، وجهه یا نفوذ اجتماعی او سوءاستفاده گردد تا اهداف فتنهگران پیش برود. کم ندیدهایم و نمیبینیم افرادی را که در جامعهای دارای اعتبار و نفوذند و مردم بر آنان تکیه میکنند، اما در میانهٔ فتنه به مهرهای تبدیل میشوند که هم از دانش، هنر، شهرت و موقعیتشان سوءاستفاده میگردد و هم مرکبی میشوند برای پیشبرد اهداف دشمن میشوند.
پس باید هشیار باشیم که در گرداب فتنه، نه مرکَب سواران شویم و نه مایهٔ بهرهکشی دیگران.
راه صحیح آن است که در چنین شرایطی صبر کنیم تا گرد و غبار بنشیند و حق آشکار شود. آنگاه اگر حق را شناختیم، مدافع آن باشیم و درجبهه تقابل با باطل بایستیم.
نظر شما