به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام سیدمحمد مالدار، عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم و تربیت، امروز یکشنبه ۱۹ بهمنماه در سلسله نشستهای فقهی «اعتراضات و اغتشاشات» که در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد برگزار شد، به بررسی نقش پیشگیرانه مدارس در مواجهه با وندالیسم شهری و اغتشاشات اخیر پرداخت.
حجت الاسلام مالدار با اشاره به اهمیت شناخت دقیق نهاد مدرسه گفت: برای رسیدن به عمق و پویایی فقه مدرسه مبتنی بر شکل اسلامی، ابتدا نیازمند یک موضوعشناسی درست نسبت به مدرسه هستیم.
وی افزود: بدون شناخت صحیح، احکام و قواعدی که در فقه مدرسه درباره آنها گفتگو میشود، نتایج درستی نخواهد داشت.
عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم و تربیت با اشاره به تفاوت مدرسه مدرن با مکتبخانهها و نهادهای آموزشی گذشته، تأکید کرد: مدرسه امروز ایران، علیرغم تلاش برای بومیسازی و انطباق با ویژگیهای فرهنگ اسلامی و ایرانی، تفاوتهای ساختاری و محتوایی با مدارس مدرن غربی دارد که باید در تحلیلها در نظر گرفته شود.
وی به بررسی دیدگاههای میشل فوکو در کتاب «مراقبت و تنبیه» پرداخت و گفت: فوکو نشان میدهد که در دوره مدرن، انضباط از حالت خشن و مبتنی بر تصمیم شخصی حاکم به مجازاتهای نرم و غیرقابل احساس برای جامعه تبدیل شده است؛این انضباط تنها محدود به زندان نیست و نهادهایی مانند بیمارستان و مدرسه نیز به عنوان ابزارهای کنترل اجتماعی عمل میکنند.
وی افزود: مدرسه نه تنها نهاد انتقال دانش است، بلکه ابزار قدرت برای کنترل انسانها و هدایت آنان در مسیر مطلوب مدرنیته محسوب میشود؛ ساختار کلاسها، نقش نظارتی معلمان، برنامه زمانی دقیق و مکانیابی دانشآموزان، همگی نمونههایی از فناوریهای انضباطی در مدرسه هستند که فوکو به آن اشاره کرده است.
عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم و تربیت توضیح داد: در نگاه فوکو، ارزشیابی و طبقهبندی دانشآموزان، ابزاری برای همسو کردن آنان با هنجارهای طبقه حاکم است؛ کسانی که انضباط مدرسه را نمیپذیرند، طرد میشوند و از حقوقی که مدرسه برای محصلان قائل است، محروم میشوند.
حجت الاسلام مالدار تأکید کرد: این ویژگیها نشان میدهد که مدرسه مدرن ایران، اگرچه در مواردی انتقادات فوکو را پاسخ داده و توانسته هنجارسازی و انضباط بخشی را با بومیسازی محتوای درسی و نقش معلم تنظیم کند، اما محدودیتهایی هم دارد. به ویژه افرادی که ترک تحصیل کردهاند یا وارد بازار کار شدهاند، از این مزایا بهرهمند نشدهاند.
نقش پیشگیرانه مدرسه در اغتشاشات دیماه
وی با اشاره به گزارشهای غیررسمی درباره بازداشتشدگان اغتشاشات دیماه گفت: بسیاری از نوجوانان و جوانان دستگیرشده، ترک تحصیل کرده بودند و در فضای رسمی مدرسه حضور نداشتند؛ این موضوع نشان میدهد که مدرسه توانسته نقش پیشگیرانه مؤثری برای دانشآموزان محصل واقعی ایجاد کند و میزان حضور آنان در اغتشاشات کاهش یابد.
وی افزود: انضباط و هنجارسازی مدرسه، خودکنترلی را در دانشآموزان ایجاد میکند و رفتارهای خشونتآمیز آنان را کاهش میدهد. اما از سوی دیگر، محدودیتهای ناشی از طرد دانشآموزان ترکتحصیل، نشاندهنده نقض نسبی این انضباط بخشی است.
عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم و تربیت تأکید کرد: برای پوشش همه اقشار جامعه، باید مدل مدرسه بازتعریف شود و ظرفیت آن برای انضباط بخشی فراگیر افزایش یابد؛ همچنین ایجاد نهادهای انضباطی و اجتماعی مکمل مدرسه، به ویژه برای نوجوانان و جوانان ترکتحصیل، ضروری است تا اثرگذاری آموزش رسمی و فرهنگ اسلامی تقویت شود.
وی اشاره کرد: تجربه کشورهای دیگر، مانند بازنگری نظام آموزشی آمریکا پس از جنگ سرد، میتواند الگوی الهامبخش برای بازنگری فلسفه تعلیم و تربیت رسمی در ایران باشد.
حجت الاسلام مالدار تاکید کرد: مدرسه مدرن ایران توانسته بخشی از انضباط بخشی و هنجارسازی جامعه نوجوانان و جوانان را فراهم کند و نقش پیشگیرانه در کاهش مشارکت محصلان در اغتشاشات داشته باشد.
وی یادآورشد: با این حال، محدودیتهای ناشی از طرد ترکتحصیلها و نیاز به نهادهای مکمل اجتماعی، ضرورت بازتعریف و تقویت نهاد مدرسه و سیاستهای تعلیم و تربیت رسمی را روشن میکند.
انتهای پیام/
نظر شما