به گزارش خبرگزاری حوزه، ششمین جلسه از سلسله نشستهای علمی «پدر_پسری» با موضوع «نقش پدران در انتقال ارزشهای اجتماعی به پسران» به همت کارگروه مطالعات خانواده پژوهشکده تبلیغ و مطالعات اسلامی باقرالعلوم(ع)، در دانشگاه معارف اسلامی قم برگزار شد.
در ابتدای این نشست، حجتالاسلام محمدرضا بنیانی ضمن تبریک ایام مبارک ماه شعبان و دهه فجر انقلاب اسلامی، به اهمیت استمرار گفتمان تربیت خانوادگی در مسیر تحقق جامعهای ارزشی اشاره کرد.
طرح مسئله: انتقال ارزشها؛ پیشنیاز مسئولیتپذیری
حجتالاسلام بنیانی با اشاره به مباحث جلسات گذشته تأکید کرد: مسئولیتپذیری اجتماعی بدون انتقال صحیح ارزشها شکل نمیگیرد. بنابراین اگر هدف، پرورش فرزند مسئولیتپذیر است، باید ابتدا مسیر انتقال ارزشها در خانواده، بهویژه در رابطه پدر و پسر، بهدرستی فهم و تقویت شود.
مبانی نظری انتقال ارزشها
۱. همانندسازی با والد همجنس
از منظر روانشناسی تربیتی، مهمترین مسیر انتقال ارزشها، نقشها و مسئولیتها، همانندسازی با والد همجنس است.
برای پسر، پدر مهمترین الگو در انتقال:
- ارزشها
- نقشهای اجتماعی
- مسئولیتهای فردی و خانوادگی
محسوب میشود.
۲. ابعاد سهگانه انتقال ارزشها
حجتالاسلام بنیانی انتقال ارزشها را فرآیندی چندبعدی دانست و آن را شامل سه بُعد اصلی معرفی کرد:
شناختی: توضیح، استدلال و آگاهیبخشی
رفتاری: الگو بودن و عملگرایی
عاطفی: محبت، همدلی و ارتباط قلبی
وی افزود: هرچند هر سه بُعد ضروریاند، اما بُعد عاطفی، حلقهی مفقوده بسیاری از خانوادههاست.
۳. تعریف جامع «ارزش»
در این بحث، «ارزش» صرفاً یک مفهوم جامعهشناختی نیست، بلکه مجموعهای از:
- باورها
- هنجارها
- فرهنگ
- اعتقادات
است که سبک زندگی فرد را شکل میدهد.
بُعد شناختی؛ شناخت فرزند، شرط انتقال ارزش
وی تأکید کرد: پدر برای انتقال ارزشها، ابتدا باید ویژگیهای رشدی فرزند، بهویژه در دوران نوجوانی و جوانی (تقریباً ۱۰ تا ۲۳ سالگی) را بشناسد. نوجوانی «دوره تعلیق» است دورهای که فرد نه کودک است و نه بزرگسال و با دغدغههایی چون آینده شغلی، هویت، تحصیل و ازدواج دستوپنجه نرم میکند. عدم درک این وضعیت، تعارض پدر و پسر و در نتیجه اختلال در انتقال ارزشها را به دنبال دارد.
بُعد رفتاری؛ پدر بهعنوان الگوی عملی
به گفته وی، پسران بیش از آنکه شنونده نصیحت باشند، ناظر رفتار پدر هستند. مسئولیتپذیری، اخلاق اجتماعی و شیوه مواجهه با مشکلات، بیش از هر چیز از طریق رفتار پدر منتقل میشود.
بُعد عاطفی؛ شرط اثرگذاری تربیت
حجتالاسلام بنیانی با تأکید بر نقش کلیدی رابطه عاطفی تصریح کرد:
- بدون رابطه عاطفی، نصیحت اثر ندارد
- منطق شنیده نمیشود
- ارزشها منتقل نمیگردد
وی یکی از دلایل الگوگیری نوجوانان از سلبریتیها را ایجاد ارتباط عاطفی و احساس دیدهشدن دانست.
اقتدار پدر؛ نه زور، نه سستی
در ادامه، اقتدار پدر بهعنوان یکی از پایههای رابطه عاطفی سالم معرفی شد.
اقتدار به معنای:
- تصمیمگیری منطقی
- ثبات رفتاری
- دوراندیشی
و نه زورگویی است.
پدری که از نگاه فرزند قابل اتکا باشد، هم الگو میشود و هم ارزشهایش پذیرفته میشود.
همدلی و کرامت نفس فرزند
همدلی، یعنی دیدن دنیا از نگاه فرزند و جدی گرفتن نگرانیهای او.
همچنین پدر باید با تأیید رفتارهای مثبت—ولو کوچک—به فرزند احساس کرامت و عزت نفس بدهد؛ چراکه در صورت نبود تأیید در خانواده، این نقش را دوستان و گروه همسالان ایفا خواهند کرد.
نقش مادر در حفظ جایگاه پدر
در بخش پایانی، بر نقش کلیدی مادر در حفظ اقتدار پدر تأکید شد. تضعیف جایگاه پدر در برابر فرزند، مسیر انتقال ارزشها را مختل کرده و طبق پژوهشها، با افزایش بحران هویت و آسیبهای اجتماعی در پسران همراه است.
جمعبندی نهایی
انتقال ارزشها بدون رابطه عاطفی سالم ممکن نیست
شناخت، رفتار و محبت باید همزمان تقویت شوند
پدر محور انتقال ارزش به پسر است
مادر، حافظ اقتدار پدر در خانواده است
سرمایهگذاری عاطفی امروز، ضامن سلامت فردا است.
نظر شما