خبرگزاری حوزه | جواد مزدآبادی کارگردان سینما و تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه ماه مبارک رمضان یک فرصت بیبدیل برای بازنگری در نقش آثار نمایشی در زندگی مردم است، اظهار کرد: ماه مبارک فرصتی که اگر درست شناخته و از آن بهدرستی استفاده شود، میتواند فراتر از سرگرمی صرف، به یک جریان فرهنگی و اخلاقی مؤثر تبدیل شود. او با اشاره به اینکه رمضان صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه یک حالوهوای خاص اجتماعی و معنوی دارد، تأکید کرد: آثار نمایشی در این ماه باید بتوانند با این فضا همنفس شوند، نه اینکه صرفاً برچسب «مناسبتی» بخورند و همان کلیشههای همیشگی را تکرار کنند.
وی ادامه داد: متأسفانه در سالهای گذشته، در برخی تولیدات رمضانی شاهد نوعی شتابزدگی و سطحینگری بودهایم؛ گویی فقط میخواهیم آنتن را پر کنیم یا بگوییم ما هم برای رمضان کاری ساختهایم. این رویکرد نهتنها به مفاهیم دینی و اخلاقی کمکی نمیکند، بلکه حتی میتواند مخاطب را دلزده کند. مخاطب امروز بسیار هوشمند است و بهخوبی تشخیص میدهد که کدام اثر از دل دغدغه آمده و کدام صرفاً یک محصول سفارشی و بیروح است.
این کارگردان سینما و تلویزیون با تأکید بر اینکه کارکرد اصلی آثار نمایشی در ماه رمضان باید اشاعه غیرمستقیم مفاهیم اخلاقی و انسانی باشد، گفت: ما قرار نیست در قالب سریال یا فیلم، منبر برویم یا شعار بدهیم. اگر مفاهیم دینی و اخلاقی بهصورت مستقیم و گلدرشت بیان شوند، معمولاً نتیجه عکس میدهند. هنر زمانی اثرگذار است که مفاهیم را در دل داستان، شخصیت و موقعیت نمایشی حل کند؛ بهگونهای که مخاطب بدون آنکه احساس کند در حال آموزش دیدن است، با مفاهیم عمیق انسانی مواجه شود.
مزدآبادی افزود: ماه رمضان ماه بازگشت به درون، ماه بخشش، گذشت، همدلی و توجه به دیگری است. اینها مفاهیمی هستند که بهشدت دراماتیکاند و ظرفیت بالایی برای روایت نمایشی دارند. یک داستان خوب درباره آشتی، درباره تغییر یک انسان، درباره انتخابهای اخلاقی سخت، میتواند بسیار رمضانیتر از اثری باشد که فقط چند دیالوگ مستقیم درباره روزه و دعا دارد. ما باید به این ظرافتها توجه کنیم.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا برخی آثار مناسبتی دچار کلیشه میشوند، توضیح داد: کلیشه زمانی شکل میگیرد که ما به جای فکر کردن، از فرمولهای آماده استفاده میکنیم. مثلاً تصور میکنیم حتماً باید یک شخصیت کاملاً منفی باشد که در شب قدر متحول شود، یا حتماً باید یک آدم فقیر و یک آدم ثروتمند روبهروی هم قرار بگیرند. این الگوها اگرچه در گذشته شاید جواب دادهاند، اما تکرار بیوقفه آنها باعث شده جذابیت خود را از دست بدهند. مخاطب امروز به دنبال روایتهای تازه و صادقانه است.
این کارگردان با اشاره به مسئولیت هنرمندان در قبال جامعه گفت: ما بهعنوان فیلمساز و سازنده آثار نمایشی، در برابر ذهن و دل مخاطب مسئولیم. رمضان زمانی است که بسیاری از مردم بهطور طبیعی آمادگی بیشتری برای دریافت پیامهای اخلاقی و معنوی دارند. اگر در این زمان، اثر درستی تولید شود، میتواند تأثیر عمیق و ماندگاری بگذارد؛ تأثیری که شاید یک سخنرانی یا برنامه مستقیم نتواند به همان اندازه ایجاد کند.
مزدآبادی تأکید کرد: کارهای مناسبتی ماه رمضان ظرفیت جریانسازی دارند، به شرط آنکه از نگاه کوتاهمدت و صرفاً مناسبتی فاصله بگیریم. یک سریال یا فیلم رمضانی میتواند مسائلی را مطرح کند که تا مدتها در جامعه درباره آن صحبت شود؛ میتواند بحث اخلاق، مسئولیت اجتماعی، روابط خانوادگی و حتی عدالت را به گفتوگوی عمومی تبدیل کند. این همان جریانسازی فرهنگی است که ما به آن نیاز داریم.
وی ادامه داد: برای رسیدن به این هدف، فیلمنامه حرف اول را میزند. اگر فیلمنامه ضعیف باشد، هیچ بازیگر یا کارگردانی نمیتواند معجزه کند. متأسفانه گاهی فیلمنامهها در مدتزمان کوتاه و بدون پژوهش کافی نوشته میشوند. در حالی که برای یک اثر رمضانی خوب، باید از ماهها قبل فکر کرد، تحقیق کرد، با مشاوران فرهنگی و دینی گفتوگو داشت و سپس به یک روایت منسجم رسید.
این کارگردان سینما و تلویزیون با اشاره به نقش مدیران فرهنگی و رسانهای گفت: مدیران هم باید نگاهشان را اصلاح کنند. نباید فقط به آمار بیننده یا پر کردن کنداکتور فکر کرد. اگر به کیفیت و اثرگذاری بلندمدت توجه شود، قطعاً نتیجه بهتری خواهیم گرفت. حمایت از ایدههای خلاق و جسورانه، حتی اگر در ابتدا ریسک به نظر برسند، میتواند مسیر تازهای در تولید آثار رمضانی باز کند.
مزدآبادی در بخش دیگری از سخنانش به اهمیت شخصیتپردازی اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات آثار کلیشهای این است که شخصیتها شبیه آدمهای واقعی نیستند. یا بیش از حد خوباند یا بیش از حد بد. در حالی که انسان واقعی ترکیبی از ضعفها و قوتهاست. وقتی مخاطب خودش را در شخصیتها ببیند، با آنها همذاتپنداری میکند و پیام اثر را راحتتر میپذیرد. این موضوع بهویژه در آثار رمضانی اهمیت دارد، چون رمضان ماه خودشناسی است.
وی افزود: ما نباید از طرح مسائل اجتماعی روز در آثار رمضانی بترسیم. اتفاقاً پرداختن به چالشهای واقعی مردم، مثل مشکلات اقتصادی، روابط خانوادگی، تنهایی، یا بحرانهای اخلاقی، میتواند اثر را باورپذیرتر و تأثیرگذارتر کند. رمضان به معنای چشم بستن بر واقعیتها نیست، بلکه فرصتی است برای نگاه اخلاقیتر به همین واقعیتها.
این کارگردان با بیان اینکه طنز هم میتواند در آثار رمضانی جایگاه داشته باشد، گفت: تصور اشتباهی وجود دارد که آثار رمضانی حتماً باید کاملاً جدی و عبوس باشند. در حالی که طنز سالم و اندیشمندانه میتواند پیامهای اخلاقی را بسیار نرمتر و مؤثرتر منتقل کند. مهم این است که طنز به ابتذال و سطحیگری کشیده نشود و حرمت فضای معنوی ماه رمضان حفظ شود.
مزدآبادی در ادامه تصریح کرد: یکی از آسیبهای دیگر، نگاه سفارشی صرف به آثار دینی است. اگر هنرمند احساس کند فقط مجری یک سفارش است و خودش به موضوع باور نداشته باشد، این عدم باور بهراحتی به مخاطب منتقل میشود. اثر دینی و اخلاقی زمانی جان میگیرد که از دل اعتقاد و دغدغه واقعی خالق آن بیرون بیاید، نه فقط از قرارداد و بودجه.
وی با تأکید بر اینکه رمضان میتواند نقطه شروع تحول در درام تلویزیونی و سینمایی باشد، گفت: ما نمونههایی داشتهایم که یک سریال رمضانی توانسته سالها در ذهن مردم بماند و حتی بعد از رمضان هم دیده شود. این نشان میدهد که اگر کار درست ساخته شود، محدود به یک بازه زمانی خاص نمیماند. چنین آثاری میتوانند سرمایه فرهنگی ما باشند.
این کارگردان سینما و تلویزیون در پایان خاطرنشان کرد: من معتقدم کارهای مناسبتی ماه رمضان اگر از کلیشه و سطحینگری فاصله بگیرند، نهتنها میتوانند مفاهیم اخلاقی و دینی را اشاعه دهند، بلکه قادرند امید، همدلی و گفتوگو را در جامعه تقویت کنند. ما بیش از هر زمان دیگری به این نوع آثار نیاز داریم؛ آثاری که هم هنرمندانه باشند، هم صادقانه و هم ریشهدار در فرهنگ و باورهای مردم. اگر این نگاه حاکم شود، رمضان میتواند هر سال نقطه اوج خلاقیت و اثرگذاری در عرصه آثار نمایشی باشد.
انتهای پیام
نظر شما