به گزارش خبرگزاری حوزه، در راستای اهداف والای قرآنپژوهی و توسعه مطالعات میانرشتهای، اولین نشست از سلسله نشستهای تخصصی بخش «پژوهشها و مطالعات کاربردی قرآن» با موضوعی بدیع و راهبردی برگزار گردید.
عنوان نشست: «روششناسی استخراج نظریههای مدیریت از قرآن کریم»
ارائهدهنده: حجتالاسلام و المسلمین حسن علیاکبری تولیت مسجد و مدیر مدرسه علمیه پیامبر اعظم (ص) تهران.
دبیر علمی نشست: حجتالاسلام و المسلمین علیآقا صفری.
این رویداد علمی عصر روز یکشنبه، سوم اسفندماه ۱۴۴ (برابر با ۱۴۰۴) در محل نمایشگاه بینالمللی قرآن تهران، سالن یک نشستهای تخصصی (ستون ۱۰۴) از ساعت ۱۹:۳۰ الی ۲۰:۳۰ با حضور جمعی از پژوهشگران، اساتید حوزه و دانشگاه و علاقهمندان به معارف قرآنی برگزار شد.
خلاصه مباحث مطرحشده توسط استاد:
حجتالاسلام و المسلمین حسن علیاکبری در ابتدای سخنان خود با استناد به آیه شریفه «إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ» و «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًی لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَیٰ وَالْفُرْقَانِ»، به تبیین مفهوم مدیریت از منظر روابط چهارگانه انسان (ارتباط با خدا، با خلق، با دیگران و با طبیعت) پرداختند.
در بخش اصلی بحث که به «روششناسی» اختصاص داشت، ایشان با تقسیم روشها به دو شاخه معتبر و نامعتبر، به نقد رویکردهای رایج پرداختند:
روشهای نامعتبر:
استخراج جزئیات مدیریتی از قرآن صرفاً با اتکا به ظاهر «تبیاناً لکل شیء» بدون توجه به قواعد تفسیر.
تحمیل نظریههای مدیریتی بشری بر قرآن (تفسیر به رأی) که از آن به «مائده کردن برای قرآن» تعبیر شد.
روشهای معتبر و قابل تأمل:
وی سپس به تفصیل، نظریهها و رویکردهای متعددی را برای استخراج نظریه مدیریت از قرآن برشمردن:
رویکرد ترتیبی موضوعی: اعم از روش سنتی (درونقرآنی) و روش برونقرآنی.
نظریه هدایت: با این مفروض که جوهره اصلی مدیریت، «هدایت» است و قرآن کتاب هدایت.
نظریه دلالتها: شناسایی دلالتهای مطابقی، تضمنی و التزامی آیات در سطوح مدیریتی.
نظریه عرضه سؤالات (استنطاق): مراجعه مسئلهمحور به قرآن برای یافتن پاسخ مسائل مدیریتی.
نظریه رفتار: با تأکید بر اینکه قرآن معطوف به رفتار انسان است و علوم انسانی نیز بر پایه رفتار استوار است.
نظریه تفسیر علمی: استخدام علوم بشری برای فهم عمیقتر آیات مرتبط با مدیریت.
نظریه تفسیر آیات مدیریتی: بررسی آیات خاص (حدود ۳۰۰ آیه) نظیر آیات مربوط به پیامبران (ع) (مثل «رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی» و «اجْعَلْنِی عَلَیٰ خَزَائِنِ الْأَرْضِ») و همچنین نگاه مدیریتی به کل قرآن.
نظریه کشف نظام مدیریتی: استنباط تعریف، مبانی، اهداف، اصول و روشهای نظام مدیریتی مورد نظر قرآن (مانند شبکه ولایت).
نظریه نگاه جامع و بینرشتهای: بررسی ارتباط مدیریت با فقه، اخلاق، حقوق و عرفان در قرآن.
نظریه الگوگیری: از سیره انبیا (ع) و ائمه معصومین (ع).
نظریه خدا مدیریتی: با این دیدگاه که خداوند به عنوان «رب» و مدیر هستی، نظام مدیریت الهی را بر جهان و انسان حاکم ساخته است.
جمعبندی و نتیجهگیری:
در پایان نشست، دبیر جلسه حجتالاسلام والمسلمین صفری ضمن جمعبندی مباحث استاد، بر این نکته تأکید نمودند که با توجه به چالشها و تهدیدات محیطی («مِن شَرِّ مَا خَلَقَ»، «مِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ» و «مِن شَرِّ حَاسِدٍ») که انسان با اتکا به عقل تجربیِ منقطع از وحی قادر به مقابله با آنها نیست، به نظر میرسد «نظریه خدا مدیریتی» با بهرهگیری از شبکهای از آیات قرآن کریم، دفاعپذیرتر باشد. بر اساس این نظریه، انسان مطلوب قرآن، اسیر محیط نیست؛ بلکه با اتصال به وحی و بهرهمندی از امدادهای الهی («وَلَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ» و «یُمْدِدْکُمْ رَبُّکُم بِخَمْسَهِ آلَافٍ مِّنَ الْمَلَائِکَهِ مُسَوِّمِینَ») میتواند خالق و آفریننده محیط بوده و در همه عرصهها به تحول و آفرینندگی دست یابد.
این نشست با استقبال علاقهمندان مواجه شد و گامی مؤثر در راستای عملیاتیسازی مطالعات کاربردی قرآن در عرصه مدیریت و علوم انسانی محسوب میگردد.
انتهای پیام
نظر شما