به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین حمیدرضا شریعتمداری، عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، شامگاه یکشنبه ۳ اسفندماه در نشست مجازی «سی شب، سی آیه» به تبیین و تحلیل مفصل مفهوم استقامت در قرآن کریم با محوریت آیه ۱۱۲ سوره مبارکه هود پرداخت.
حچت الاسلام والمسلمین شریعتمداری با اشاره به اهمیت ماه مبارک رمضان و فرصت ویژه تدبر در قرآن کریم گفت:در این شبهای معنوی در محضر قرآن زانوی ادب میزنیم و تلاش میکنیم مفاهیم الهی را نه فقط بخوانیم بلکه به فهم عمیق برسیم و آنها را در زندگی محقق کنیم.
عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به آیه «فَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَکَ وَلَا تَطْغَوْا» در سوره هود اشاره کرد و اظهار داشت:این آیه از نظر شدت معنایی و مسئولیت پیامبر اکرم (ص) سنگینترین فرمان قرآنی است، زیرا شامل فرمان به استقامت خود پیامبر و نیز هدایت مؤمنانی است که با او همراه شدهاند.
وی با استناد به نقل ابنعباس افزود: پیامبر فرمودند هیچ آیهای برای من دشوارتر از این آیه نبود و همین موضوع، استقامت را به مفهومی فراتر از مقاومت ظاهری تبدیل میکند.
حجت الاسلام والمسلمین شریعتمداری با بیان اینکه در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است که سوره هود پیامبر را پیر کرده است، توضیح داد: این پیری ناشی از فشار و مشقت معنوی ناشی از مسئولیت هدایت و فرمان به استقامت مؤمنان بود، نه صرفاً تحمل سختیهای زندگی یا جهاد فیزیکی.
واژهشناسی استقامت؛ از مقاومت تا ماندن در مسیر حق
وی با تحلیل ریشه واژه «استقامت» گفت: این واژه از ریشه «قوم» گرفته شده و در قرآن کریم در قالبهای مختلف ۴۵ بار به کار رفته است؛ ۱۰ بار به صورت فعل و ۳۵ بار در قالب وصفی مانند «مستقیم».
حجت الاسلام وللمسلمین شریعتمداری افزود: در بسیاری از ترجمهها، استقامت به معنای مقاومت و صبر تفسیر شده است، اما بررسی دقیق کاربردهای مختلف این واژه در قرآن نشان میدهد که معنای دقیقتر آن، «ماندن در مسیر درست و پرهیز از انحراف» است، نه صرفاً مقاومت ظاهری یا صبر بر مصائب.
وی با ذکر نمونههایی از قرآن کریم توضیح داد: اگر استقامت صرفاً مقاومت فیزیکی یا صبر باشد، برخی کاربردهای وصفی و مفهومی آن در قرآن، مانند «صراط مستقیم»، یا «مستقیم» در امور اخلاقی و اعتقادی، معنا پیدا نمیکند. استقامت واقعی شامل پایبندی به مسیر عقلانی، هدایت دینی و پرهیز از پیروی از هواهای نفسانی و فشارهای اجتماعی است.
حجت الاسلام والمسلمین شریعتمداری با تأکید بر اهمیت حرکت در حد وسط و پرهیز از افراط و تفریط، گفت: شجاعت حقیقی نه در تندروی و نه در ترس است، بلکه در تشخیص و حرکت در حد وسط میان تهور و محافظهکاری است. در برخی شرایط، شجاعت در خویشتنداری و سکوت است و گاهی در اقدام شجاعانه. این حد وسط، دشوارترین مسیر برای انسان است و بیش از هر چیز نیازمند بصیرت، عقلانیت و پایبندی به اصول دینی است.
وی افزود: در جامعه امروز، حرکت در مسیر میانه معمولاً با فشارها و انتقادهای هر دو طرف مواجه میشود؛ بنابراین پایبندی به مسیر مستقیم، همواره دشوارتر و پرهزینهتر از گرایش به یکی از سویهای افراط یا تفریط است.
استقامت؛ پرهیز از پیروی از هواهای نفسانی
حجت الاسلام والمسلمین شریعتمداری با تحلیل ادامه آیه و آیات مشابه در قرآن، تصریح کرد:
در آیات «ولا تتبع أهواءهم» و موارد مشابه، فرمان به استقامت با تأکید بر پرهیز از پیروی از هواهای نفسانی و دیگران همراه است؛ این بدان معناست که استقامت تنها مقاومت فیزیکی نیست، بلکه نیازمند مراقبت مستمر از تمایلات نفسانی، تبلیغات و وسوسههای اجتماعی و فرهنگی است.
وی یادآور شد: مقاومت مادی و صبر فیزیکی ممکن است حتی بدون ایمان عمیق رخ دهد، اما استقامت به معنای قرآنی، نیازمند روشنبینی، عقلانیت و التزام به اصول هدایت الهی است.
حجت الاسلام والمسلمین شریعتمداری گفت: آنچه پیامبر اکرم را در برابر آیه «فاستقم کما أُمرت» به تأمل و دشواری واداشت، مسئولیت بزرگ ماندن در مسیر حق و هدایت امت در همین مسیر بدون انحراف بود؛ این مسئولیت، نیازمند بصیرت مستمر، التزام به اصول دینی و عقلانی و مراقبت دائمی است.
گفتنی است، این نشست به همت انجمن علمی دانشجویی علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد و با همکاری کانون قرآن و عترت دانشگاه حضرت معصومه در ایام ماه مبارک رمضان در حال برگزاری است و تلاش دارد با بررسی شبانه آیات منتخب قرآن، به فهم عمیق مفاهیم قرآنی و تحقق آنها در زندگی فردی و اجتماعی مخاطبان کمک کند.
انتهای پیام/
نظر شما