قدرت امروز در مدیریت داده‌ها و روایت‌ها است

به گزارش خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام محمدعلی رنجبر معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، در هفتمین همایش روحانیت و رسانه که به همت اداره فضای مجازی، هنر ورسانه دفتر تبلیغات اسلامی و همکاری اداره امور فرهنگی تبلیغی خواهران این دفتر در جمع مبلغان و معلمان خراسان برگزار شد، با تبیین ابعاد جنگ روایت‌ها و جنگ شناختی، نسبت به «غفلت استراتژیک» در فضای رسانه‌ای کشور هشدار داد.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، سخنان خود را با طرح پرسش چرا برخی موضوعات در فضای مجازی به سرعت برجسته و به مطالبه عمومی تبدیل می‌شوند، اما برخی دیگر - حتی اگر دارای اهمیت ژئوپلیتیک و تمدنی باشند – در حاشیه باقی می‌مانند؟، آغاز کرد.

حجت الاسلام رنجبر در پاسخ به این پرسش، به قرارداد تاریخی Sykes–Picot Agreement اشاره کرد و آن را یکی از مهم‌ترین توافق‌نامه‌های قرن بیستم در مهندسی ژئوپلیتیک جهان اسلام دانست.

وی با تشریح زمینه‌های انعقاد این قرارداد میان انگلستان و فرانسه در سال ۱۹۱۶، تأکید کرد: فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکل‌گیری مرزهای جدید در منطقه، نتیجه مستقیم این معاهده بوده است.

وی با اشاره به اینکه کشورهایی همچون لبنان، فلسطین، سوریه، عراق و کویت در چارچوب همین تقسیم‌بندی‌ها شکل گرفتند، تصریح کرد: ناآگاهی از چنین نقاط عطف تاریخی، به معنای نادیده گرفتن بنیان‌های نظم سیاسی منطقه است.

استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) با ارجاع به کتاب صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد اثر «دیوید فرامکین» و نیز نظریه «قبله عالم» از «گراهام فولر»، ایران را قلب سرزمینی (هارتلند) اتصال سه قاره دانست و اظهار کرد: قدرت‌های حاشیه‌ای همواره کوشیده‌اند با ایجاد واحدهای سیاسی وابسته، مانع شکل‌گیری یک قدرت مستقل در این کانون ژئوپلیتیک شوند.

سکوت خبری درباره دستاوردهای راهبردی

مدیرکل حوزه ریاست دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، به خرید ۵۳ درصد از سهام بندر «سالیانکا» در آستاراخان روسیه توسط جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و آن را اقدامی راهبردی در تکمیل کریدور شمال ـ جنوب دانست.

وی با انتقاد از سکوت رسانه‌ای پیرامون این دستاورد، این وضعیت را نشانه‌ای از ضعف در روایت‌پردازی داخلی و برتری الگوریتمی رسانه‌های رقیب دانست و گفت: در شرایطی که واگذاری بخش کوچکی از یک بندر داخلی می‌تواند به سوژه‌ای برای هجمه گسترده تبدیل شود، خرید اکثریت سهام یک بندر راهبردی در خارج از کشور در سکوت خبری باقی می‌ماند.

حجت الاسلام رنجبر با ورود به بحث «سایبرنتیک» به عنوان علم کنترل و هدایت از طریق مدیریت اطلاعات، ابراز کرد: در جهان امروز، قدرت در اختیار کسانی است که جریان داده‌ها را هدایت می‌کنند.

وی با اشاره به دیدگاه‌های یووال نوح هراری درباره عبور بشر از دشمنان سنتی و ورود به عصر داده‌محور، تصریح کرد: امروز، اطلاعات صرفاً توصیف‌گر واقعیت نیست بلکه ابزار کنترل واقعیت است.

تغییر مرجعیت و مهندسی مطالبه‌گری

استاد حوزه علمیه با اشاره به ارتقای سطح آگاهی عمومی پس از انقلاب اسلامی، گفت: جامعه امروز مطالبه‌گر است، اما دشمن جهت این مطالبه‌گری را تغییر می‌دهد.

وی بیان کرد: با مهندسی افکار عمومی، مطالبات از مسائل اصلی مانند عدالت اقتصادی و مبارزه با فساد به موضوعات فرعی سوق داده می‌شود. این تغییر ذائقه مطالبه‌گری، بخشی از پروژه تصرف مرجعیت در عصر اطلاعات است.

حجت الاسلام رنجبر به تحلیل الگوی عملیاتی دشمن در سه سطح کلان‌روایت (اهریمن‌سازی و مشروعیت‌زدایی)، محورها (زنان، مذهب، کارآمدی، قومیت و...) و خرده‌روایت‌های روزانه که با سوژه‌یابی مستمر تولید و بازتولید می‌شوند، پرداخت.

وی تأکید کرد: در چنین ساختاری، یک حادثه می‌تواند به «اَبَرسوژه» تبدیل شود و به صورت هم‌زمان چندین محور را فعال کند؛ از قومیت و مذهب تا معیشت و نسل جوان.

حجت الاسلام رنجبر با انتقاد از رویکرد صرفاً واکنشی، بر لزوم اتخاذ آرایش آفندی در جنگ روایت‌ها تأکید کرد و گفت: نباید صرفاً در زمین طراحی‌شده توسط رقیب بازی کرد، بلکه باید با مهندسی معکوس، روایت غالب را شکست.

وی نمونه‌هایی از سوژه‌های قابل بهره‌برداری در جبهه مقابل را برشمرد و بر ضرورت استفاده هوشمندانه از ظرفیت رسانه‌های خرد و شبکه‌ای تأکید کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، سه ویژگی اصلی کنشگر موفق در عصر رسانه را چنین برشمرد: اسلام‌شناس بودن، تاریخ‌شناس بودن (به ویژه تاریخ معاصر) و زمانه‌شناس بودن.

وی، یادآور شد: زمانه‌شناسی یعنی فهم دقیق سازوکارهای الگوریتمی، جنگ شناختی و مهندسی روایت.

حجت الاسلام رنجبر با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر اولویت اقتصاد و معیشت، ادامه داد: در تزاحم میان برخی مسائل فرهنگی و ضرورت‌های اقتصادی، اولویت با بهبود معیشت و امنیت اقتصادی جامعه است.

وی این مقطع را «پنجره فرصت» برای ساخت اراده جمعی و بازسازی سرمایه اجتماعی دانست و بیان کرد: روایت‌پردازی هوشمندانه دستاوردهای ملی می‌تواند در این مسیر نقش‌آفرین باشد.

انتهای پیام. /