توبه و استغفار، مقدمه برخورداری از رحمت و غفران الهی است

حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام، استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به ورود به پنجمین روز ماه مبارک رمضان اظهار کرد: خداوند متعال را شاکریم که توفیق حضور در روز پنجم ماه ضیافت‌الله را به ما عنایت فرمود. در دعای این روز، امام علیه‌السلام سه درخواست مهم را از خدای متعال مطرح می‌کنند.

وی با بیان اینکه نخستین فراز دعا «اللهم اجعلنی فیه من المستغفرین» است، افزود: استغفار به معنای طلب آمرزش است و میان «عفو» و «غفران» تفاوت وجود دارد؛ عفو به معنای بخشش مطلق است، اما غفران، بخششی است که همراه با پوشاندن عیب و گناه باشد.

استغفار؛ اعتراف به خطا و عزم بر بازگشت

استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان ادامه داد: انسان باید پس از آنکه گناهی از او سر زد، متوجه ظلمی که به خود کرده و به گنهکار بودن خویش آگاه شود و در قالب استغفار از خدای متعال عذرخواهی کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام تاکید کرد: استغفار در حقیقت به معنای عذر خواستن است؛ یعنی انسان در پیشگاه الهی اقرار کند که خطا کرده و تصمیم بگیرد به مسیر نادرست بازنگردد.

وی با تأکید بر رحمت گسترده الهی گفت: خدای متعال پس از پشیمانی بنده، با آغوش باز او را می‌پذیرد. در روایتی خطاب به حضرت موسی علیه‌السلام آمده است که اگر کسانی که از خداوند روی گردان شده‌اند می‌دانستند که او چگونه چشم‌انتظار بازگشت آنان است، از شدت شوق جان می‌دادند. این بیان، نشان‌دهنده اوج محبت و رحمت الهی نسبت به بندگان است.

حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام تصریح کرد: باید مراقب باشیم از چراغ قرمزهای الهیعبور نکنیم؛ اما اگر دچار لغزش شدیم، نخستین وظیفه ما توبه و بازگشت است. پس از توبه و استغفار، خداوند با غفران و رحمت خود با بنده رفتار می‌کند. چنانکه در قرآن کریم وعده داده شده است که هر کس مرتکب کار زشتی شود یا به خود ستم کند و سپس استغفار نماید، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت.

وی افزود: در این فراز از دعا عرضه می‌داریم که خدایا ما را در زمره مستغفران این ماه قرار بده؛ کسانی که حقیقتاً طالب آمرزش‌اند و مسیر بازگشت را برمی‌گزینند.

بندگی؛ مسیر قرب و تقرب به اولیای الهی

این استاد حوزه علمیه با اشاره به فراز دیگر دعای روز پنجم ماه مبارک رمضان خاطرنشان کرد: در ادامه دعا می‌خوانیم «واجعلنی فیه من عبادک الصالحین القانتین»؛ از خداوند می‌خواهیم که ما را از بندگان صالح و خاضع خود قرار دهد. کسی که حقیقت بندگی را باور کند، برای خود شأن و جایگاهی مستقل در برابر خداوند قائل نمی‌شود و به مقتضای بندگی عمل می‌کند.

وی ادامه داد: خوشا به حال کسانی که به مقام بندگی خود توجه دارند و بر اساس آن رفتار می‌کنند. قرآن کریم در ماجرای معراج پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرماید: «سبحان الذی اسری بعبده» و این تعبیر نشان می‌دهد که اوج مقام انسان در بندگی خالصانه است.

حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام با اشاره به فراز پایانی دعا اظهار کرد: در این دعا همچنین از خداوند می‌خواهیم که ما را از اولیای مقرّب خود قرار دهد؛ کسانی که به این حقیقت رسیده‌اند که خداوند در همه حال به آنان نزدیک است و بر اعمالشان آگاهی دارد. اگر انسان باور داشته باشد که خدا او را می‌بیند، رفتار خود را مراقبت می‌کند و از لغزش‌ها دوری می‌گزیند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد: خداوند متعال به برکت صلوات بر محمد و آل محمد، عاقبت همه ما را ختم به خیر بفرماید و توفیق بندگی خالصانه را در این ماه شریف نصیبمان گرداند.