حجت الاسلام سید جواد ثمن آبادی، از مبلّغین شهرستان آمل، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به جایگاه بیبدیل بانوان در تمدن اسلامی اظهار داشت: ظهور اسلام در شبهجزیره عربستان، نه تنها نقطه عطفی در تاریخ بشریت به شمار میرود، بلکه یکی از مهمترین تحولاتی که این آیین الهی به ارمغان آورد، دگرگونی بنیادین در نگرش به جایگاه زن بود. در حالی که جوامع پیش از اسلام، زنان را موجوداتی فاقد شایستگیهای علمی و اجتماعی میپنداشتند، قرآن کریم و سنت نبوی، افقهای تازهای را پیش روی بانوان گشود.
کارشناس دینی با تأکید بر مبانی معرفتی نگاه اسلام به علمآموزی زنان افزود: تمدن اسلامی بر اساس آموزههای قرآن و اهل بیت (ع) شکل گرفته و در این میان، سیره علمی حضرت زهرا (س) به عنوان الگویی جامع، نقش بسزایی در اعتلای این تمدن داشته است. اسلام با تأکید بر علمآموزی به عنوان فریضهای همگانی، نه تنها میان زن و مرد تفاوتی قائل نشد، بلکه با معرفی الگوهای برجسته زن در قرآن، راه را برای حضور فعال بانوان در عرصههای علمی و فرهنگی هموار ساخت.
وی در ادامه، با اشاره به جایگاه رفیع حضرت خدیجه (س) به عنوان طلایهدار این حرکت عظیم ابراز داشت: در بررسی پیشرفتهای علمی و معرفتی بانوان پس از اسلام، نام حضرت خدیجه کبری (س) چون نگینی درخشان میدرخشد. ایشان نه تنها به عنوان اولین همسر پیامبر اکرم (ص)، بلکه به عنوان شخصیتی با معرفت ژرف و عقلانیتی کمنظیر شناخته میشوند. آنچه حضرت خدیجه (س) را از دیگران متمایز میسازد، علم و دانشی است که زمینهساز رستگاری ایشان شد.
حجت الاسلام ثمن آبادی با تبیین ریشههای معرفتی شخصیت آن بانوی بزرگوار یادآور گردید: جایگاه والای حضرت خدیجه (س)، ریشه در معرفت و عقلانیتی دارد که در وجود ایشان نهادینه شده بود. این ویژگی تا آنجا اهمیت دارد که منابع تاریخی بیان میدارند خود ایشان و اجدادشان پیرو دین حضرت ابراهیم (ع) بودند. این آگاهی از دین یکتاپرستی، نشاندهنده عمق معرفت ایشان در دوران جاهلیت است و اثبات میکند که بنای شخصیت ایشان بر پایه دانش و بینش استوار بوده، نه تقلید کورکورانه از محیط پیرامون.
وی با اشاره به انتخاب آگاهانه حضرت خدیجه (س) در ازدواج با پیامبر اکرم (ص) تصریح کرد: ایشان پیش از بعثت، نشانهها و مشخصاتی از پیامبر اکرم (ص) میدانست و بر اساس همان شناخت عمیق و علمی بود که پس از مشاهده امانتداری و درستی حضرت محمد (ص) در سفر تجاری، به همسری با ایشان رضایت داد. این انتخاب آگاهانه، نشان از معرفتی دارد که فراتر از عادات قبیلهای و سنتهای رایج میاندیشید و ریشه در بصیرتی عمیق داشت.
مبلّغ شهرستان آمل در بخش دیگری از سخنان خود، به ایمان آگاهانه حضرت خدیجه کبری (س) اشاره کرد و گفت: همانگونه که حضرت آیتالله سبحانی نیز تأکید دارند، ایشان نخستین بانویی بودند که به دین مبین اسلام ایمان آوردند. این سبقت در ایمان، نه از روی تقلید، بلکه حاصل همان معرفت و عقلانیتی بود که در وجود ایشان موج میزد. روح و قلب حضرت خدیجه (س) چنان آمادگی داشت که پیام حق را بیدرنگ دریافت و تصدیق کرد. این نشان میدهد که ایمان واقعی، زمانی به کمال میرسد که با معرفت و شناخت عمیق همراه باشد.
وی با اشاره به مخالفت آگاهانه آن حضرت با بتپرستی تأکید کرد: یکی از جلوههای بارز معرفت حضرت خدیجه (س)، مخالفت آگاهانه ایشان با بتپرستی قریش بود. دانش ایشان بر بیثمر بودن بتپرستی و ناسازگاری آن با دین یکتاپرستی ابراهیم، نشان از تفکری عمیق و پرسشگر داشت که در محیط تاریک حجاز، چراغی فروزان بود. ایشان به خوبی میدانست که سجده بر سنگی بیجان، هیچ گرهی از مشکلات بشریت باز نمیکند.
حجت الاسلام ثمن آبادی به گسترش علمآموزی در میان بانوان مسلمان پس از حضرت خدیجه (س) پرداخت و خاطرنشان ساخت: پس از آن بانوی بزرگوار، بانوان مسلمان در عرصههای گوناگون علمی به پیشرفتهای شایانی دست یافتند. در عرصه حدیث و روایت، بانوان بسیاری به فراگیری و نقل حدیث از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) پرداختند. امّ سلمه و فاطمه زهرا (س) از جمله راویان بزرگ حدیث بودند. این سنّت در طول تاریخ تداوم یافت و بانوان محدثه بسیاری در جهان اسلام پرورش یافتند که به تدریس مردان و زنان میپرداختند و حلقههای درسی پرشور در مساجد بزرگ جهان اسلام تشکیل میدادند.
وی در ادامه با اشاره به درخشش بانوان در عرصه فقه و اجتهاد اظهار داشت: تاریخ اسلام بانوان فقیه و مجتهده بسیاری به خود دیده است. در دوران معاصر، حاجیه مجتهده امین (ره) یکی از برجستهترین چهرههای علمی بود که نقش مهمی در بازسازی تمدن اسلامی-ایرانی و تحول علمی در میان زنان معاصر ایفا کرد. ایشان با کسب درجه اجتهاد، به تفسیر قرآن و تدریس معارف اسلامی پرداخت و الگویی ماندگار از پیوند علم و معنویت را به نمایش گذاشت. این بانوی بزرگوار ثابت کرد که زنان مسلمان میتوانند ضمن حفظ حریمهای شرعی، به بالاترین مراتب علمی دست یابند.
کارشناس مسائل دینی با اشاره به عرصه ادبیات و شعر نیز افزود: بانوان شاعر و ادیب در جهان اسلام، همواره نقشآفرین بودهاند. رابعه عدویه، ولاده بنت مستکفی و بسیاری دیگر، نشان دادند که زنان مسلمان میتوانند در عرصه ادبیات نیز به اوج قلههای علمی و هنری دست یابند و مفاهیم عمیق عرفانی و انسانی را در قالب شعر و نثر به جامعه بشری عرضه کنند.
وی با تأکید بر حضور بانوان در عرصه طبابت و علوم تجربی یادآور گردید: در دوران تمدن اسلامی، زنان نه تنها در علوم دینی، بلکه در علوم تجربی نیز پیشرفت کردند. تاریخ از زنانی یاد میکند که در بیمارستانهای بزرگ جهان اسلام به طبابت مشغول بودند و حتی به آموزش پزشکی به دیگران میپرداختند. این حضور فعال نشاندهنده آن است که اسلام نه تنها با پیشرفت علمی زنان مخالفتی نداشته، بلکه بسترهای لازم برای بالندگی آنان را در تمام عرصهها فراهم آورده است.
حجت الاسلام ثمن آبادی در ادامه به مبانی حقوقی حضور علمی زنان در تمدن اسلامی اشاره کرد و گفت: بررسی اسنادی حقوق زنان در شریعت اسلام نشان میدهد که تمدن اسلامی منشأ حقوق زنان بوده و بر اساس رویکردهای حاکم بر این تمدن که مبنایی قرآنی و شرعی دارد، اسلام به زنان حقوق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و علمی اعطا کرده است. این حقوق، متقابلاً باعث جامعهسازی تمدنی در اسلام شده و زمینه را برای مشارکت فعال بانوان در تمام عرصهها فراهم آورده است.
وی با اشاره به سابقه حضور زنان در عرصههای اجتماعی تصریح کرد: از همان زمان که تاریخ حیات بشر رقم خورد، زنان پا به پای مردان در تمام عرصههای زندگی حضور داشتند. ادیان الهی بر نقش زنان در صحنه خانوادگی و اجتماعی تأکید کرده و او را مکمل مردان در نقشآفرینی جهت سیر تمدن بشری میشناسند. مکتب اسلام در پرتو راهنماییهای قرآن و سنت نبوی، به زن آنچه را که شایسته او بود اعطا نمود و شرایط را به گونهای فراهم آورد که زن بتواند با حفظ شئون اسلامی و انسانی و با توجه به استعدادهای بهودیعتنهاده شده، در تمام میدانهایی که نیاز به حضور اوست نقش ایفا کند.
مبلّغ دینی با اشاره به نقش تربیتی زنان در تمدنسازی تأکید کرد: یکی از مهمترین ابعاد نقشآفرینی زنان در تمدن اسلامی، جایگاه تربیتی ایشان است. زن به واسطه جایگاه تربیتیاش، محور کلیدی خانواده است و خانواده به عنوان مهمترین عنصر نظام اجتماعی و هسته بنیادین تحولات آن، نهاد فعال جامعهساز تلقی میشود. بنابراین زن در خانواده نقش بیبدیلی در انتقال تکاملگرایی به افراد خانواده و با واسطه به جامعه ایفا مینماید. اگر زن مسلمان از معرفت و علم کافی برخوردار باشد، نسلی آگاه، بصیر و متعهد تربیت خواهد کرد که خود میتواند تمدنساز باشد.
وی اظهار داشت: پیشرفتهای علمی بانوان پس از اسلام، حاصل نگاه عمیق و متعالی این دین به جایگاه معرفتی زن است. حضرت خدیجه (س) به عنوان نخستین بانوی مسلمان و الگویی جاودان، نشان داد که زن میتواند با برخورداری از عقلانیت و معرفت، نه تنها به درجات عالی ایمانی دست یابد، بلکه نقشی اساسی در گسترش و تثبیت دین خدا ایفا کند. از ایشان تا بانو امین در دوران معاصر، بانوان مسلمان همواره در عرصههای گوناگون علمی پیشتاز بوده و ثابت کردهاند که علم و ایمان در وجود زن مسلمان، نه تنها تضادی ندارند، که میتوانند مکمل یکدیگر در مسیر تعالی فرد و جامعه باشند.
حجت الاسلام ثمن آبادی با طرح یک پرسش اساسی، مخاطبان را به تأمل فراخواند: کدام یک از بانوان عالمه تاریخ اسلام میتوانند برای زنان امروز، الگویی عملی در پیوند میان علم، ایمان و نقشآفرینی اجتماعی باشند؟
نظر شما