خبرگزاری حوزه | محمدرضا شرفالدین، تهیهکننده سینما و تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به اینکه هنر مؤثرترین ابزار برای ایجاد امید و حماسه در جامعه است، اظهار کرد: اگر بخواهیم درباره نقش هنر در شرایط حساس و حتی شرایط جنگی صحبت کنیم، باید بپذیریم که شاید هیچ وسیله و ابزاری به اندازه هنر توانایی امیدبخشی به جامعه را نداشته باشد. هنر میتواند به مردم امید بدهد، به رزمندگان روحیه ببخشد و خانوادهها را نسبت به آینده امیدوار نگه دارد. در واقع هنر قادر است مسیر آینده را برای یک جامعه روشن کند و چشمانداز پیشروی آن را به شکلی ملموس ترسیم کند. حتی سیاستمداران نیز اگر بخواهند برای تقویت همبستگی اجتماعی و انسجام ملی از ابزارهای مختلف استفاده کنند، نخستین حوزهای که باید به آن توجه کنند، هنر است.
وی ادامه داد: وقتی از هنر صحبت میکنیم، منظور تنها یک شاخه خاص نیست. شعر، ادبیات، عکاسی، سینما، تلویزیون، نقاشی و سایر هنرها همگی در این مجموعه قرار میگیرند. به طور کلی هر آنچه در قالب هنر تعریف میشود، میتواند در انتقال مفاهیم عمیق انسانی و اجتماعی نقشآفرین باشد. در طول تاریخ هم شاهد بودهایم که بسیاری از رخدادهای بزرگ بشری به واسطه هنر ماندگار شدهاند. اگر بخواهیم نمونهای روشن بیان کنیم، قیام امام حسین(ع) و واقعه عاشورا از بزرگترین حوادث تاریخ بشریت است؛ اما آنچه این حادثه عظیم را برای همیشه زنده و تأثیرگذار نگه داشته، عنصر هنر بوده است.
شرفالدین افزود: نخستین هنرمندی که این حماسه را در تاریخ ثبت و روایت کرد، حضرت زینب(س) بود. ایشان با خطبهها، سخنان و روایتهای خود توانستند پیام عاشورا را به گوش تاریخ برسانند. در واقع اگر آن خطابهها و بیان حماسی حضرت زینب(س) نبود، ممکن بود حادثه کربلا در همان محدوده تاریخی باقی بماند. همان شعری که گفته میشود «کربلا در کربلا میماند اگر زینب نبود»، دقیقاً به همین معنا اشاره دارد. آنچه کربلا را جاودانه کرد، جوهره هنری بیانی بود که حضرت زینب(س) در روایت این حادثه به کار گرفتند. بنابراین میتوان گفت هنر از همان ابتدا در ثبت و انتقال بزرگترین مفاهیم تاریخی و دینی نقش محوری داشته است.
این تهیهکننده سینما و تلویزیون تأکید کرد: به همین دلیل هنر یک ابزار بسیار مؤثر و در عین حال ضروری برای ایجاد امید در جامعه و هدایت افکار عمومی به سمت آیندهای روشن است. جامعه در مقاطع حساس تاریخی نیاز دارد که مسیر پیشروی خود را ببیند و نسبت به آینده احساس اطمینان داشته باشد. هنر دقیقاً همین کارکرد را دارد؛ یعنی میتواند آیندهای سرافراز و ارزشمند را در ذهن مردم ترسیم کند و در شرایط دشوار، روحیه مقاومت و پایداری را در جامعه تقویت کند.
شرفالدین تاکید کرد: آنچه در هنر اهمیت اساسی دارد، جوهره و ماهیت آن است. این جوهره در هر دوره تاریخی با توجه به شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آن زمان خود را به شکل متفاوتی نشان میدهد. ابزارها ممکن است تغییر کنند، اما اصل هنر ثابت است. امروز با پیشرفتهای علمی و فناوری، ابزارهای جدیدی برای ارائه هنر به وجود آمده که مهمترین آنها رسانه است. در واقع رسانه شکل تکاملیافته همان ظرفیت هنری است که در گذشته نیز وجود داشته است. اگر بخواهیم رسانه را تحلیل کنیم، میتوان گفت رسانه ترکیبی از هنر، سیاست و علم است. این سه حوزه در کنار یکدیگر ساختار رسانه را شکل میدهند. در حقیقت وقتی هنر و سیاست در کنار هم قرار میگیرند، بستر رسانه شکل میگیرد و علم نیز ابزارها و فناوریهای لازم را در اختیار آن قرار میدهد. به همین دلیل رسانه در دنیای امروز به یکی از مهمترین ابزارهای تأثیرگذاری تبدیل شده است.
این تهیهکننده سینما و تلویزیون با اشاره به مثال تاریخی افزود: همانطور که پیشتر اشاره کردم، حضرت زینب (س) در واقع یک رسانه بودند. ایشان توانستند با بیان خود، حماسه عاشورا را برای آیندگان تبیین کنند و پیام آن را به تاریخ منتقل کنند. امروز نیز ما باید از ابزارهای نوین رسانهای برای بیان واقعیتها و انتقال پیامهای خود استفاده کنیم. این ابزارها میتوانند ظرفیت هنر را شکوفا کنند و در خدمت مسائل و نیازهای اجتماعی قرار بگیرند.
شرفالدین درباره اهمیت چگونگی روایت از موضوعات اظهار کرد: موضوع روایت اول بسیار اهمیت دارد. رهبر معظم انقلاب و همچنین شهیدان بزرگ ما بارها بر این نکته تأکید کردهاند که در حوادث و رخدادهای مهم باید تلاش کنیم روایت اول را ما ارائه کنیم. اگر ما بتوانیم راوی نخست یک حادثه باشیم و از ابزارهای مناسب به ویژه تصویر، تحلیل و محتوای دقیق استفاده کنیم، قطعاً تأثیرگذاری بسیار بیشتری خواهیم داشت. امروز به لطف الهی دشمن در بسیاری از موارد دچار سردرگمی شده است. این سردرگمی نه تنها در میدانهای واقعی بلکه در عرصه رسانه نیز قابل مشاهده است. برای مثال در برخی موارد مشاهده میکنیم که حتی حضور گسترده مردم در صحنههای اجتماعی را با ابزارهای رسانهای و با استناد به مفاهیمی مانند هوش مصنوعی زیر سؤال میبرند یا تلاش میکنند آن را تحریف کنند. این نشان میدهد که رسانه تا چه اندازه به یک میدان مهم نبرد تبدیل شده است. به اعتقاد من، در شرایط امروز رسانه حتی از بسیاری از ابزارهای سخت قدرت نیز تأثیرگذارتر است. شاید بتوان گفت تأثیر رسانه در برخی موارد از موشکها هم بیشتر است؛ زیرا رسانه مستقیماً بر ذهن و ادراک مردم اثر میگذارد. بنابراین باید به این حوزه توجه جدی داشته باشیم و تولید محتوا را با سرعت، دقت و کیفیت بالا دنبال کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت ثبت دقیق رخدادهای امروز گفت: نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه شود، ثبت و تولید محتوای تاریخی از وقایع امروز است. آنچه امروز در کشور ما رخ میدهد، در آینده به منبع تحلیلها و قضاوتهای تاریخی تبدیل خواهد شد. بنابراین باید تلاش کنیم روایت صحیح و مستند این روزها را برای آیندگان ثبت کنیم.
شرفالدین متذکر شد: ممکن است موج یک حادثه یا بحران در یک مقطع زمانی فروکش کند و شرایط به حالت عادی بازگردد، اما جنگ روایتها در آن زمان تازه آغاز میشود. در آن مرحله، همه به سراغ اسناد، تصاویر، گزارشها و روایتهایی میروند که امروز تولید شده است. بنابراین آنچه امروز ثبت میکنیم، در آینده مبنای قضاوتها، تحلیلها و حتی تصمیمگیریهای کلان قرار خواهد گرفت. به همین دلیل تولید محتوا در زمان حاضر اهمیت بسیار زیادی دارد. این محتواها در آینده میتوانند به عنوان نقشه راه فکری و فرهنگی جامعه مورد استفاده قرار بگیرند و حتی در شکلگیری امید اجتماعی و هویت فرهنگی نقش داشته باشند. اگر امروز نسبت به این موضوع بیتوجه باشیم، ممکن است در آینده با روایتهای تحریفشده و نادرست مواجه شویم.
این تهیهکننده سینما و تلویزیون در پایان تأکید کرد: امروز باید نسبت به ثبت اسناد و تولید محتوای دقیق و مستند حساسیت جدی داشته باشیم. لازم است از اتفاقات اجتماعی، حضور مردم، رویدادهای سیاسی، زندگی شهدا و بسیاری از واقعیتهای جامعه گزارشها و روایتهای دقیق تهیه شود. این اسناد باید به شکل درست حفظ و نگهداری شوند تا در آینده بتوانند راهگشای جامعه باشند. اگر این کار به درستی انجام شود، نسلهای آینده خواهند توانست تصویر واقعیتری از این مقطع تاریخی داشته باشند و بر اساس آن مسیر پیشروی خود را بهتر انتخاب کنند.
انتهای پیام
نظر شما