باران رحمت و مجاهدت مردم در جنگ رمضانی از منظر قرآن و حدیث

خبرگزاری حوزه | فراوانی بارشهای رمضانی با وجود خشکسالی های پیاپی و کم بارشی سالها و ماه های اخیر، می تواند نویدبخش این حقیقت باشد که مقاومت مردان و زنان مجاهد ایران در هوا و فضا و میدان سخت و نرم و خیابان و بیابان، مایۀ جلب عنایت الهی بر سرزمین ایشان شده است.

تحلیل قرآنی و روایی این مطلب چنین است:

قرآن کریم، باران را رحمت الهی (یکی از مصادیق آن) نامیده: فَانْظُرْ إِلی‌ آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَیْفَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها: پس به آثار رحمت خدا بنگر که چگونه زمین را پس از مُردنش با باران زنده می‌کند. (روم: ۵۰) البته روشن است رحمت الهی، شامل انواع تنعمات دنیوی و اخروی است و منحصر در باران نیست. از طرف دیگر فرموده است مجاهدان، امیدوار باشند که رحمت الهی آنان را فراخواهد گرفت: إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ الَّذینَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فی‌ سَبیلِ اللَّهِ أُولئِکَ یَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ: کسانی که ایمان آورده‌اند و آنان که مهاجرت کرده‌اند و در راه خدا جهاد نموده‌اند، به رحمت خدا امید می‌دارند و خدا آمرزنده و مهربان است. (بقره: ۲۱۸) قرآن کریم، در سورۀ عادیات، به شکوه مندی مجاهدتها قسم خورده و فرموده است: وَ الْعادِیاتِ ضَبْحاً؛ به اسبان دوند ه‌ای که نفس ‌زنان [به سوی میدان جهاد] پیش رفتند سوگند» و جرقه ‌های سم این ستوران: «فَالْمُورِیاتِ قَدْحاً؛ سوگند به آنها که جرقه‌ های آتش افروختند» و گرد و غبار ناشی از حرکت سریع آنان: «فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً؛ آن چنان بر دشمن هجوم سریع می برند که به سبب آن گرد و غبار را به هر سو پخش کردند. نیز امیر المؤمنین علیه السلام در بخشی از خطبه ۱۱۰ نهج البلاغه جهاد را قلۀ اسلام معرفی فرموده است. و در خطبۀ بیست و هفتم نهج البلاغه به جنبه‌ های منفی ترک جهاد پرداخته و فرموده است هر مسلمانی ججهاد را ترک کند، ذلت سراپایش را خواهد گرفت و از هر سو بلا به سویش خواهد شتافت و مغلوب و خوار دشمن خواهد شد و حق او به او داده نخواهد شد و از عدالت محروم خواهد شد. در حدیثی از آن حضرت می خوانیم: به خدا سوگند! دنیا و دین بدون جهاد سامان نمی گیرد (کافی، ج۵، ص ۸).

علاوه بر جهاد سخت رزمندگان اسلام در ارتش و سپاه، جهاد تبیین در جلسات خانوادگی و دوستانه و فضاهای پلتفرهای رسانه ای و سوشیال مدیاها، و حضور خیابانی و کمک مالی و زبانی و وقتی به مواکب و رزمندگان، همگی از مصادیق مهم این جهاد است همانطور که امام علی علیه‌السلام فرمودند: مواظبت اکید کنید بر جهاد کردن با مال ها و جان‌ها و زبان‌هایتان (بحارالانوار، ج۴۲، ص ۲۴۹)

نیز پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: هرکس جهاد را ترک کند خداوند در دنیا او را به ذلت اجتماعی و فقر معیشتی و نیز نابودی ایمان مبتلا می کند (کافی، ج۵، ص۲) که به قرینه دلالت بر نزول انواع رحمت دنیوی و اخروی بر مجاهدانی که جهاد را امتثال امر می کنند داد؛ بدین معنا که جهاد، عزت دنیوی و گستردگی معاش و نیز ارتقای ایمان اخروی را در پی دارد که به لطف خداون این آثار سه گانه هم اکنون جوانه های آن زده شده و در آینده ملت مجاهد ایران طعم آنها را خواهند چشید.

پاسخ به یک شبهۀ مهم:

ممکن است گفته شود مگر اروپای سبز، اهل جهاد و مقاومت است که رحمت الهی بر آنان فراگیر است؟ پاسخ این پرسش را قرآن به وضوح داده است: وَ لَوْ لا أَنْ یَکُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلْنا لِمَنْ یَکْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ مَعارِجَ عَلَیْها یَظْهَرُونَ: اگر (تمکّن کفّار از مواهب مادی) سبب نمی‌شد که همه مردم امت واحد (گمراهی) شوند، ما برای کسانی که به (خداوند) رحمان کافر می‌شدند (فراوان نعمت و تنعم نازل می کردیم که حتی) خانه‌هایی قرار می‌دادیم با سقفهایی از نقره و نردبانهایی که از آن بالا روند (زخرف: ۳۳). طبق این آیه، خدای متعال رحمتهای مادی دنیوی که زودگذر هستند را از نامومنان دریغ ندارد به این دلیل که آنان هم آفریده خدا هستند و خداوند کریم و رحیم است و جهان مادی محدود را به آنان ارزانی می فرماید تا اگر از بی انتهای معنویت اخروی محرومند، گلایه از رحمت الهی نکنند. هیچ درباره ابدیت و زندگی جاودان و مقایسۀ آن با زندگی محدود دنیا فکر کرده اید؟؟ ابدیت یعنی صد سال و هزار سال و میلیون سال؟؟؟ خیر از همه اینها فراتر و بالاتر و بیشتر است و بی انتهای ابدیت هرگز با یکسال و دو سال و ده سال زندگی دنیوی قابل مقایسه نیست و به همین دلیل مومنان درآخرت آرزو می کنند کاش مجدداً برگردند و ده ها برابر مشکلات بیشتر بچشند تا روح و درونشان از آلودگی دنیوی پیراسته تر شود و از آن رحمت اخروی و مقامات بهشتی بیشتر بهره مند شوند (ارشادالقلوب، ج۲۶، ص۲۰۳؛ ). مانند فرزندی که پدرش قدری محدودیت در کودکی و نوجوانی به او داده تا داشته هایش را برای دوران جوانی جهت مسکن و ازدواج او ذخیره کند. روشن است این فرزند با دیدن آن نعمتها در جوانی، بسیار قدردان پدر خواهد بود و بسا بگوید کاش بقیه را هم پس انداز می کردید!! همانطور که اگر در اثر جهالت کودکی بر رفتاری اصرار کرده باشد که آسیبی به جسم و جان او رسیده باشد که آثار او در جوانی با وی همراه باشد و دوستان خود را مبرا از آن آسیب و شادمان در زندگی ببیند، شدیدا حسرت می خورد و والدین خود ر ا جداً مواخذه می کند که چرا با انواع توبیخ و بلکه کتک کاری فیزیکی و حبس و ... مانع من از ارتکاب آن کار آسیب زا نشدید؟؟ در همین راستا روایتی شگفت در کافی است که فرموده است خدای متعال در قیامت از مومنان نادار عذرخواهی می کند و می فرماید من به جهت بی اهمیتی شما نبوده که کم دست شده اید اکنون این بهشت جاودان من هر چه از نیازها که در دنیا از لباس و خانه و ماشین (مرکب)و ... که خواستید و نداشتید را تا بی انتهای ابدیت با هزاران طرح و رنگ و نقش استفاده کنید (کافی، ج۲، صص۲۶۱-۲۶۲).

درست زمانی که آخرین سطرهای این یادداشت نوشته میشد، نزول باران رحمت الهی در قم محل سکونت بنده برای بار چندم در این ماه مبارک آغاز شد و دقایقی ادامه داشت و سپس هوا آفتابی شد. الحمد لله و السلام علی رحمته الواسعه مولانا صاحب العصر و الزمان

مصطفی همدانی؛ استاد حوزه و دانشگاه

منابع:

_قرآن کریم

_نهج البلاغه

_کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی، دار الکتب الإسلامیة - تهران، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق.

_دیلمی، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلی الصواب، الشریف الرضی - قم، چاپ: اول، ۱۴۱۲ق.

_مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، دار إحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ: دوم، ۱۴۰۳ ق.