حفظ آرامش در شرایط جنگ با پیگیری اخبار رسمی و آمادگی روانی

حجت‌الاسلام مصطفی میرزایی، مشاور و روانشناس مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در اصفهان، با اشاره به اینکه برخی معتقدند رسانه‌های رسمی ممکن است اطلاعات را با تاخیر منتشر کنند، این تاخیر را یک سیاست و اقدامی برای حفظ آرامش و جلوگیری از بمباران اطلاعاتی و انتشار اخبار نادرست عنوان کرد.

وی افزود: اگر در رسانه‌های جمهوری اسلامی اخبار با تاخیر گفته می‌شود، این کار برای حفظ آرامش و مصلحت جامعه انجام می‌شود.

حجت الاسلام میرزایی بر آمادگی روانی و افزایش تاب‌آوری افراد تاکید کرد و گفت: افراد باید از لحاظ روان‌شناختی و اعتقادی، خود را با شرایط سخت آماده کرده و روحیه سازگاری و مقاومت خود را بالا ببرد تا دچار اضطراب و ترس نشود.

وی خاطرنشان کرد: وقتی خود را با شرایط وفق دهیم، نوع مواجهه اول را ذهنی و سپس به صورت عملی و تدریجی انجام می‌دهیم؛ این باعث می‌شود تا اگر شرایط جنگ سخت‌تر شد، بتوانیم با آرامش بیشتری با شرایط مواجه شویم.

کارشناس تربیتی بر اهمیت ادامه روال زندگی تاکید کرد و گفت: باید خرید کرد، با فرزندان گفت‌وگو کرد، بازی کرد؛ همچنین با همسر خود، گفتگو کرد و مسائل روزمره را به روال قبل ادامه داد و از قرار گرفتن در معرض اطلاعات ناقص خودداری کرد، زیرا تحلیل‌های موجود در اخبار ممکن است همیشه مطابق با واقعیت نباشد.

مشاور حوزه علمیه افزود: گوش دادن به اخبار در شرایط کنونی، به ویژه برای افراد مذهبی که احساس وظیفه و مسئولیت‌پذیری می‌کنند، می‌تواند مفید باشد؛ اما باید مراقب بود تا اخبار جنگ، ما را از روال زندگی عادی دور نکند؛ با توجه به اینکه اخبار، بیشتر تکراری و قطعه‌قطعه منتشر می‌شوند و ممکن است منجر به نوسانات هیجانی و فلج تحلیلی شوند، توصیه می‌شود پیگیری اخبار را به صورت دوره‌ای و محدود انجام داد و نباید اجازه داد تا پیگیری مداوم اخبار، زندگی روزمره را تحت‌الشعاع قرار دهد و باعث نوسانات هیجانی شود، زیرا این امر می‌تواند بر رفتار و ثبات عاطفی افراد، به‌ویژه والدین، تأثیر منفی بگذارد. کودکان و سایر اعضای خانواده متوجه این نوسانات می‌شوند و ممکن است این امر بر سبک تربیتی و تعاملات خانوادگی اثر بگذارد.

حجت‌الاسلام میرزایی بر توکل و توسل به خداوند متعال و اهل بیت (علیهم السلام) تاکید کرد و گفت: این امر باعث ایجاد آرامش درونی و باور به این می‌شود که هیچ قدرتی خارج از اراده الهی نیست و اراده خداوند متعال بر تمام اراده‌ها مقدم است و اراده الهی بالاتر از قدرت نظامی دشمن قرار دارد.

وی افزود: در تعالیم دینی، مفهومی تحت عنوان خوف عبادی وجود دارد که ترس مذموم نیست، بلکه ترس‌هایی وجود دارند که باعث رشد معنوی و پایداری روحیه مقاومت انسان می‌شوند؛ خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید که با ترس از او، از تهدیدها محافظت می‌کند و وقتی به قدرت خداوند متعال ایمان وجود داشته باشد و اینکه او از همه قدرت‌ها برتر است را باور داشت، اعتماد به نفس به وجود می‌آید و در شرایط بدتر نیز احساس حمایت و محافظت الهی خواهیم بود.

مشاور حوزه علمیه بر توکل و توسل به خداوند متعال و اهل بیت (علیهم السلام) تاکید کرد و گفت: این امر باعث ایجاد آرامش درونی و باور به اینکه هیچ قدرتی خارج از اراده الهی نیست و اراده خداوند متعال بر تمام اراده‌ها مقدم است، می‌شود. اراده الهی بالاتر از قدرت نظامی دشمن قرار دارد؛ در سوره فاتحه، آیه ۲۸ آمده است: انا لله و انا الیه راجعون؛ بندگان عالم و دانشمندان هستند که از خداوند می‌ترسند؛ ما باید به این فهم برسیم که همیشه از خداوند متعال و اراده‌اش یقین داشته باشیم و باور کنیم که قدرت بی‌انتهای خداوند از ما محافظت می‌کند. این باور، بر روحیه پایداری و مقاومت ما اثر می‌گذارد.

وی افزود: ترس و آرامش ما به کنترل ذهن بستگی دارد. بحران زمانی رخ می‌دهد که احساس درماندگی و استیصال کنیم؛ اگر در ذهن خود فضایی ایجاد کنیم که هیچ چیز قابل کنترل نیست و همه چیز به پایان رسیده است، دچار ترس و وحشت می‌شویم؛ اما اگر در هر شرایطی، چه شرایط سخت و جنگی، باور داشته باشیم که همه چیز قابل کنترل است، دچار ترس و وحشت نمی‌شویم.

وی ادامه داد: توصیه دیگر، دوری از منفی‌بافی و عدم پذیرش افکار منفی است؛ نباید اجازه دهیم افکار منفی وارد زندگی ما شوند و در کوچه پس کوچه‌های ذهنمان گیر کنند و باید به زیبایی‌های زندگی نگاه کنیم و ببینیم که زندگی در هر شرایطی زیباست؛ به عنوان مثال، آسمان همیشه ثابت است، اما آنچه در آسمان تغییر می‌کند، ابر بودن، آفتابی بودن یا صاف بودن آن است و این تغییرات باعث می‌شود که ما ببینیم آسمان در هر شرایطی ثابت است؛ اما برخی افراد به گونه‌ای واکنش نشان می‌دهند که گویی همیشه رگبار و رعد و برق وجود دارد و همه چیز وحشتناک است؛ اما ما باید به یاد داشته باشیم که این تغییرات گذرا و موقت هستند؛ گاهی باران می‌بارد، گاهی برف می‌بارد، گاهی اوقات آسمان آفتابی و صاف می‌شود. پس در فضای جنگی نیز قرار نیست که ما همیشه دچار بحران باشیم؛ جنگ به صورت مقطعی اتفاق می‌افتد و باید آن را به عنوان یک پدیده گذرا ببینیم. نباید با تصور اینکه هیچ اتفاقی نیفتاده، از آمادگی دور شویم و برای خودمان شرایط را سخت‌تر کنیم.

حجت الاسلام میرزایی به نقش والدین در حفظ آرامش خانواده اشاره کرد و گفت: کودکان به شدت تحت تأثیر رفتار والدین قرار می‌گیرند و تمام واکنش‌های پدر و مادر را به عنوان الگو درونی‌سازی می‌کنند. اگر شما به عنوان یک والدین متزلزل و ناآرام باشید، اضطراب زیادی به اطرافیان و کودکان منتقل می‌شود و احساس امنیت در آن‌ها دچار مشکل شده و دچار ترس و وحشت می‌شوند. اما پدر و مادری که بتوانند اوضاع را کنترل کنند و آرامش خود را حفظ کنند و اجازه ندهند این ترس وارد دنیای بچه‌ها شود، والدین موفقی هستند و می‌توانند این آرامش را انتقال دهند و با بچه‌ها به اشتراک بگذارند.

وی افزود: نکته دوم این است که ما باید رفتار خود را در لحظه بحران و شرایط جنگ مدیریت کنیم و به صورت ظاهری نیز آرامش خود را حفظ کنیم. یعنی در زمانی که بمباران می‌شود، از کلمات منفی و ناامیدکننده استفاده نکنیم و از آغوش گرفتن بچه‌ها و حمایت فیزیکی نیز غافل نشویم. حتی این حفظ آرامش ظاهری و این آغوش گرفتن به ظاهر باعث می‌شود بچه‌ها احساس امنیت کنند. این امر باعث قوت قلب بچه‌ها می‌شود و با این شرایط می‌توانیم اوضاع را به راحتی کنترل کنیم.

وی ادامه داد: سومین نکته این است که ما بیایم واژه‌های ترسناک را بازتعریف کنیم. به جای کلمه ترس، از واژه اقتدار استفاده کنیم. مثلاً اگر صدای بمب را می‌شنویم، بگوییم که این صدای پدافند ایران است که دشمن را دور می‌کند و این پدافندها باعث ایجاد امنیت در کشور ما می‌شوند و باعث می‌شوند دشمنان فرار کنند. این کار باعث می‌شود که کودکان با مفهوم جنگ، مفهوم پایداری و مفهوم پیروزی آشنا شوند و یک نگاه واقع‌بینانه به جنگ پیدا کنند. آن‌ها می‌دانند که جنگ اتفاق می‌افتد و بمب‌ها می‌زنند، اما ایران در حال دفاع است، ایران در حال پیروزی است و ایران از خود دفاع می‌کند. به این ترتیب، کودکان با مفاهیمی مانند اقتدار، پایداری، عزت و سایر مفاهیم انتزاعی اسلامی آشنا می‌شوند.

کارشناس مشاور حوزه علمیه به اهمیت حضور در تجمع‌های مردمی اشاره کرد و گفت: یکی از عوامل مهمی که می‌تواند اضطراب و ترس ما را کاهش دهد، حضور فعال ما در تجمع‌های مردمی در میدان‌های شهرهاست. این کار باعث می‌شود حس مسئولیت‌پذیری ما بالاتر برود و حس کنیم که می‌توانیم برای کشورمان موثر باشیم. از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، انسان به شدت تحت تأثیر جمع است. وقتی شما در یک جمع پرشور، پرانرژی، با روحیه جهادی، معنوی و ایثارگرایانه قرار می‌گیرید، این روحیه به شما منتقل می‌شود و دوست دارید کاری انجام دهید. به جای اینکه در خانه بنشینید و اجازه دهید افکار منفی وارد ذهنتان شوند یا دچار احساس ناامیدی شوید، وقتی در جمع حضور دارید و این شور و نشاط، این هیجان و انگیزه بالا و این اعتماد به نفس بالا را می‌بینید.

وی افزود: می‌دانید که زن و مرد با هر طرز فکر، ظاهر و پوشش برای کشورشان می‌جنگند و برای آن مایه می‌گذارند. هر کسی با هر تخصص و مهارتی می‌تواند کمک کند. برای مثال، یک پزشک می‌تواند نوار قلب بگیرد یا ضربان قلب را بررسی کند. یک مشاور می‌تواند در زمینه مشکلات روان‌شناختی کمک کند و به افرادی که دچار ترس و اضطراب هستند، یاری برساند. یک فردی که پول دارد یا بودجه دارد می‌تواند هزینه‌ها را تامین کند، چای به مردم بدهد، کارهای فرهنگی انجام دهد، مهدکودک بسازد، خیابان درست کند تا بچه‌ها بازی کنند.