دکتر فاطمه غیور کاظمی، مشاور بالینی مرکز مشاوره معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، اظهار داشت: هنگامی که قصد داریم با کودکان درباره دوران جنگ صحبت کنیم، نخستین و مهمترین گام، توجه به احساسات خود و رجوع به درون است. لازم است بهدقت بررسی کنیم که نگرش و احساس ما نسبت به این دوران چگونه است.
وی افزود: باید مشخص کنیم که آیا نگاه ما همراه با ناامیدی و فاجعهسازی است، یا واکنشهای شدید و التهابی داریم و دچار اضطراب و نگرانی نسبت به آینده هستیم و این اضطراب را در رفتار خود با کودکان بروز میدهیم، یا در مواردی حتی نسبت به برخی پیشرفتها و اتفاقات، احساس رضایت و خوشحالی داریم و جنگ را بهعنوان دورهای گذرا یا نقطهای از رشد تلقی میکنیم.
این مشاور بالینی ادامه داد: ضروری است طیف احساسات خود را به رسمیت بشناسیم؛ از سوگواری و ناراحتی گرفته تا شگفتی و بهت در مواجهه با اخبار. مهم آن است که این احساسات را ببینیم، بپذیریم و مدیریت کنیم تا بتوانیم بدون انتقال اضطراب و نگرانی، گفتوگویی سالم و متناسب با کودکان داشته باشیم.
نقش خودآگاهی والدین در کیفیت ارتباط با کودک
وی با اشاره به اهمیت خودآگاهی در تعامل با کودک تصریح کرد: میزان شناخت ما از احساسات خود، تأثیر مستقیمی بر نحوه ارتباط با فرزندان دارد و میتواند کیفیت گفتوگو درباره موضوعات حساس مانند جنگ را بهطور قابل توجهی ارتقا دهد.
غیور کاظمی خاطرنشان کرد: گام دوم، انجام یک ارزیابی چندجانبه از شرایط کودک است؛ اینکه کودک چه چیزهایی را بهطور مستقیم میبیند، میشنود یا تجربه میکند. برای مثال، آیا صدای انفجار را میشنود یا در معرض اخبار و گفتوگوهای مرتبط قرار دارد؟ همچنین باید به منابع اطلاعاتی کودک، از جمله همسالان و محیطهای ارتباطی او توجه کرد.
وی ادامه داد: سن کودک از عوامل تعیینکننده در این ارزیابی است؛ اینکه کودک زیر چهار سال یا بالای آن است، به مدرسه میرود یا خیر و در چه مرحلهای از رشد قرار دارد. همچنین باید بررسی شود که کودک با چه چالشهای رشدی مواجه است؛ از جمله استقلال در خواب، انجام تکالیف درسی، یادگیری مهارتهای جدید، یا تجربه تخیلات فعال و ترسهای رایج دوران کودکی مانند ترس از تاریکی و تنهایی.
ضرورت ارزیابی چندجانبه از وضعیت روانی کودک
این مشاور بالینی با بیان اینکه شناخت سطح وابستگی کودک به خانواده و نوع تعامل والدین با او اهمیت دارد، گفت: باید بررسی شود که آیا کودک بهراحتی میتواند درباره ترسها و نگرانیهای خود صحبت کند و آیا پیش از این، تجربه گفتوگوهای موفق و بدون سرزنش با والدین داشته است یا خیر.
وی افزود: همچنین لازم است تأثیر افراد دیگر مانند پدربزرگ و مادربزرگ یا تجربههای قبلی کودک، از جمله مواجهه با بازیها یا محتوای جنگی، در نظر گرفته شود. میزان حساسیت، کنجکاوی و درک کودک نسبت به این موضوعات نیز از جمله عوامل مهم در این ارزیابی است.
غیور کاظمی تأکید کرد: پس از انجام این ارزیابی چندجانبه، والدین میتوانند درک بهتری از فضای ذهنی کودک به دست آورند و شیوه مناسب برای طرح موضوع را انتخاب کنند. با این حال، نقطه آغاز گفتوگو، توضیح دادن نیست، بلکه پرسیدن از کودک است.
وی ادامه داد: باید از کودک پرسید که چه میداند، چه دیده و چه شنیده و چه برداشتی از موضوع دارد. این پرسشها کمک میکند تا به دنیای درونی کودک نزدیکتر شویم و به نگرانیها، ترسها و سؤالات او پی ببریم.
این مشاور بالینی در پایان خاطرنشان کرد: پس از تکمیل این ارزیابی، والدین باید هدف خود از گفتوگو را مشخص کنند؛ اینکه آیا قصد دارند از ایجاد خاطرات منفی جلوگیری کنند، از تشدید اضطرابها بکاهند یا به مدیریت تخیلات کودک کمک کنند. تعیین هدف، مسیر گفتوگو را روشن کرده و زمینه را برای ارتباطی مؤثر و سازنده فراهم میکند.
نظر شما