خبرگزاری حوزه | مهدیار عقابی، کارگردان، تهیهکننده و نویسنده نماهنگ در گفتوگو با خبرگزاری حوزه درباره فضای اجتماعی این روزها و تأثیر آن بر فعالیت هنرمندان اظهار کرد: یکی از مهمترین اتفاقاتی که امروز میتوان مشاهده کرد، حضور گسترده مردم در صحنه است. این حضور بهگونهای است که بسیاری از صحنهها و لحظههایی را رقم میزند که شاید پیشتر حتی در ذهن یک هنرمند نیز شکل نگرفته باشد. در خیابانها با قابهایی روبهرو میشویم که هر کدام ظرفیت ثبت و ماندگار شدن دارند؛ صحنههایی طبیعی و بدون طراحی که سرشار از حس مقاومت و همبستگی است. گاهی تنها یک دوربین ساده یا حتی تلفن همراه میتواند چنین لحظههایی را ثبت کند؛ لحظههایی که بازسازی آنها برای یک کارگردان در فضای ساختگی بسیار دشوار است.
وی ادامه داد: شدت احساس و انرژی در این فضا به حدی است که حتی یک کودک هم میتواند با روشن کردن دوربین موبایل خانوادهاش لحظهای را ثبت کند که از نظر بار احساسی بسیار تأثیرگذار باشد. وقتی مردم خودشان در متن ماجرا حضور دارند و نقشآفرینی میکنند، نتیجه آن صحنههایی است که از دل واقعیت بیرون میآید. به همین دلیل است که بسیاری از این لحظهها نهتنها بازسازیپذیر نیستند، بلکه انتقال کامل حس آنها نیز کار سادهای نیست. بهویژه برای کسانی که این فضا را از نزدیک تجربه نمیکنند، درک عمق این اتفاق دشوار خواهد بود.
این کارگردان با اشاره به تجربه نسل جوان در چنین شرایطی بیان کرد: برای نسل جدید تجربهای کمنظیر رقم خورده است. کودکان و نوجوانانی که امروز در این فضا زندگی میکنند، شاهد و لمسکننده لحظههایی هستند که در آنها نوعی همبستگی و اتحاد کمسابقه دیده میشود. وقتی به خیابانها نگاه میکنیم، خانوادهها و افراد مختلف را میبینیم که در کنار یکدیگر حضور دارند و احساس مشترکی را بیان میکنند. چنین تجربهای برای یک نسل میتواند بسیار تأثیرگذار و ماندگار باشد. البته در مقابل، گاهی برخی افراد با نگاه بدبینانه یا فاصله گرفتن از این فضا، فرصت فهم این تجربه را از خود میگیرند.
عقابی با بیان اینکه حضور مردم نقش تعیینکنندهای در این شرایط دارد، گفت: در تقابل با دشمنان، مهمترین پشتوانه همان حضور مردمی است. هر فضایی که سرشار از حرکت و انرژی باشد، بهطور طبیعی بر روحیه هنرمند نیز اثر میگذارد. وقتی هنرمند در چنین محیطی قرار میگیرد، ذهن او فعالتر میشود و قوه تخیلش جان تازهای میگیرد. پیش از این شاید هنرمند برای درک حماسه مجبور بود آن را در ذهن خود تصور کند، اما امروز این حماسه در برابر چشم او و در دل خیابانها جریان دارد.
وی در ادامه به تأثیر این وضعیت بر فرآیند خلق آثار هنری اشاره کرد و افزود: مشاهده مستقیم چنین صحنههایی از یک سو کار هنرمند را پیچیدهتر میکند و از سوی دیگر آن را سادهتر نیز میسازد. پیچیدگی از آنجا ناشی میشود که مردم خودشان این تجربه را لمس کردهاند و بنابراین انتقال حس حماسه دیگر کار آسانی نیست. مقاومت برای آنها یک مفهوم ذهنی یا انتزاعی نیست، بلکه تجربهای واقعی و زیسته است. در عین حال، از سوی دیگر کار هنرمند آسانتر میشود؛ زیرا اگر اشارهای کوتاه به این حافظه جمعی در حال شکلگیری داشته باشد، مخاطب خود میتواند ادامه روایت را در ذهنش تکمیل کند.
این مستندساز و کارگردان درباره نسبت هنر با واقعیتهای امروز نیز اظهار کرد: تجربه شخصی من نشان میدهد اتفاقاتی که در میدان رخ میدهد، از بسیاری جهات جلوتر از زبان هنر است. گاهی احساس میکنم هیچ هنری قادر نیست اصل این واقعیت را آنطور که هست روایت کند. به همین دلیل سعی میکنم تا حد امکان خودم در این تجمعها حضور داشته باشم تا حس واقعی فضا را درک کنم و شاید بتوانم بخشی از آن را به مخاطب منتقل کنم. البته باید پذیرفت که انتقال کامل این حس ممکن نیست، اما همین حضور و همدلی میان مردم نشان میدهد جامعه زنده و پویاست. مردم با نگاهها، شعارها و کلمات مشترک با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند و نوعی اعتماد میانشان شکل گرفته است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تلاش برخی رسانههای خارجی برای کمرنگ جلوه دادن این حضور مردمی بیان کرد: طبیعی است که مخالفان چنین صحنههایی را دوست نداشته باشند و تلاش کنند آن را کوچک یا ساختگی نشان دهند. اما واقعیت این است که مردم خودشان شاهد این اتفاقها هستند و آنها را زندگی میکنند. وقتی فرد چیزی را با چشم خود میبیند، روایتهای تحریفشده چندان اثرگذار نخواهد بود. شاید بتوان یک تجمع محدود را وارونه جلوه داد، اما وقتی در سطح گسترده چنین حضوری شکل میگیرد، این تلاشها نتیجهای ندارد.
عقابی در پایان گفت: شاید سالها بعد، وقتی تاریخنگاران درباره این روزها مینویسند، ابعاد واقعی آن بیشتر روشن شود و نسلهای آینده در کتابها از مردمی بخوانند که در مقطع مهمی از تاریخ در میدان حضور داشتند. از سوی دیگر، لازم است فکر کنیم چگونه میتوان پیام این تجربه را به دیگر ملتها نیز منتقل کرد تا آنها هم دستکم بخشی از حس آزادگی و مقاومت را درک کنند. اتفاقات امروز هرچند سختیهایی به همراه دارد، اما در عین حال سبب شکلگیری نوعی همدلی و وحدت میان مردم شده است؛ وحدتی که شاید با سالها برنامه فرهنگی نیز بهسادگی به دست نمیآمد. حتی کسانی که ممکن است ظاهراً فاصله بگیرند، وقتی از کنار صحنههایی مانند حضور کودکان با پرچم عبور میکنند، بعید است بتوانند نسبت به آن بیتفاوت بمانند.
انتهای پیام
نظر شما