به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، نشست سالانه اساتید مرکز تخصصی مذاهب اسلامی، همزمان با ایام شهادت استاد شهید مرتضی مطهری (ره) و گرامیداشت روز معلم، روز سهشنبه ۱۵ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در سالن جلسات این مرکز در قم برگزار شد.
تأکید مدیر مرکز تخصصی مذاهب اسلامی بر جایگاه استاد و ارائه گزارش فعالیتهای آموزشی
در ابتدای این نشست حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدحسن حکیم مدیر مرکز تخصصی مذاهب اسلامی بر جایگاه والای استاد در نظام آموزشی و نقش آن در تمدنسازی اسلامی تأکید کرد و اساتید را از ارکان اصلی انتقال علم و تربیت دینی در جامعه دانست.
وی با اشاره به مناسبت روز معلم و سالروز شهادت استاد شهید مطهری (ره)، تعلیم و تربیت را زیربنای شکلگیری تمدن اسلامی عنوان کرد و گفت: تلاشهای علمی اساتید، سرمایهای ماندگار برای جامعه اسلامی به شمار میرود.
مدیر مرکز تخصصی مذاهب اسلامی در ادامه گزارشی از مهمترین اقدامات آموزشی سال گذشته ارائه داد و گفت: برگزاری منظم دروس پیشنیاز و جبرانی با هدف ارتقای بنیه علمی طلاب، طراحی و اجرای دورههای تخصصی در حوزههای حدیث، کلام، معارف قرآنی و شیعهشناسی، و همچنین برگزاری کارگاهها و دورههای کوتاهمدت آموزشی برای جبران کاستیهای علمی از جمله اقدامات انجامشده بوده است.
وی همچنین به تقویت برنامههای اخلاقی و معنوی در مرکز اشاره کرد و افزود برگزاری مستمر جلسات اخلاق با حضور اساتید برجسته و پیگیری ارتباطات تربیتی و سرکشی به طلاب در کنار برنامههای آموزشی، از رویکردهای مهم مرکز در سال گذشته بوده است.
حجتالاسلام والمسلمین حکیم با تأکید بر توجه ویژه به طلاب مناطق تلفیقی، از گسترش برگزاری دورههای تخصصی در این مناطق با اعزام اساتید از قم خبر داد و تصریح کرد: این اقدام زمینه بهرهمندی طلاب مستعد در مناطق مختلف کشور از آموزشهای تخصصی را فراهم کرده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، نظم و انضباط آموزشی را از اولویتهای مهم مرکز برشمرد و گفت: تمهیدات لازم برای ارتقای انضباط کلاسی و پیگیری مستمر وضعیت آموزشی طلاب در دستور کار قرار گرفته و در حال اجراست.
مدیر مرکز تخصصی مذاهب اسلامی هدف اصلی برگزاری این نشست را بهرهگیری از دیدگاهها، نقدها و پیشنهادهای اساتید برای بهبود فرآیندهای آموزشی عنوان کرد و تأکید کرد این جلسات نقش مهمی در اصلاح و ارتقای برنامهریزیهای علمی مرکز دارد.
تبیین نقش استاد در تمدنسازی و ضرورت «دستگاه تربیتی کارآمد» در حوزه
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین سید محمد واحدی، معاون تهذیب حوزه علمیه قم، طی سخنانی به تبیین جایگاه استاد در نظام تربیتی اسلام، مسئولیتهای حوزههای علمیه در مسیر تمدنسازی و ضرورت ارتقای نظام آموزشی و تربیتی حوزه پرداخت.
وی در آغاز سخنان خود با تلاوت آیاتی از قرآن کریم گفت: یکی از مهمترین مجاری و وسایلی که خداوند متعال برای هدایت انسانها و خروج آنان از ظلمات به سوی نور قرار داده، جایگاه استاد و معلم است. خداوند متعال و ملائکه الهی پیوسته بر بندگان صلوات میفرستند تا زمینه هدایت آنان فراهم شود و در این میان، اساتید از جمله اسباب الهی برای تحقق این هدایت هستند.
استاد حوزه افزود: اساتید در حقیقت واسطهای برای انتقال نور هدایت به دلهای انسانها هستند و مسئولیت تربیت نسل آینده، به ویژه تربیت نیروهای تمدنساز برای جامعه اسلامی، که هم شایسته تقدیر و در عین حال نیازمند توجه و اهتمام جدی است، بر عهده آنان قرار گرفته است.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم در ادامه با اشاره به شرایط خاص این ایام گفت: از یک سو در ایام حزن و اندوه قرار داریم و از سوی دیگر، این ایام یادآور بعثت بزرگ و حرکت تاریخی امت است که با خون امام شهید انقلاب اسلامی شکل گرفت و مسیر جدیدی را در تاریخ معاصر گشود. این حرکت، امروز به مرحلهای رسیده که میتوان از آن به عنوان یک جریان تمدنساز یاد کرد.
وی تأکید کرد: این بعثت عظیم که با ایثار و فداکاری شهدا و در رأس آنان رهبر شهید انقلاب اسلامی رقم خورده، توانسته است تمدن نوین اسلامی را به عنوان یک گفتمان جدی در عرصه جهانی مطرح کند؛ به گونهای که امروز تحلیلگران، چه در جبهه دوست و چه در جبهه دشمن، با دقت تحولات آن را دنبال میکنند.
حجتالاسلام والمسلمین واحدی با بیان اینکه برخی تحلیلها از جایگاه جمهوری اسلامی ایران به عنوان ابرقدرت چهارم اثرگذار جهانی سخن میگویند، اظهار کرد: این مسئله نشاندهنده آن است که حرکت تمدنی انقلاب اسلامی به یک سطح جدیدی از تأثیرگذاری رسیده و همین امر، مسئولیت نهادهای تولیدکننده فکر و نیروی انسانی، به ویژه حوزههای علمیه را دوچندان میکند.
وی با اشاره به نقش حوزه علمیه به عنوان خاستگاه و پشتوانه فکری انقلاب اسلامی تصریح کرد: اگر حوزه علمیه را مادر این انقلاب بدانیم، که هست، طبیعی است که در مسیر تمدنسازی نیز باید نقش محوری در تربیت نیروی انسانی ایفا کند. امروز که سخن از تمدنسازی و جایگاه بینالمللی جمهوری اسلامی مطرح است، وظیفه حوزه در تربیت «مجاهد فرهنگی» سنگینتر از گذشته شده است.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود به رهنمودهای امام شهید آیتالله العظمی خامنهای (ره) درباره حوزه پیشرو و سرآمد اشاره کرد و گفت: در پیام راهبردی مربوط به سده حوزه علمیه قم، رهبر شهید انقلاب اسلامی به نکتهای مهم اشاره کردند و آن اینکه عنوان«حوزه علمیه به تنهایی نمیتواند بار معنایی این نهاد عظیم را به درستی منتقل کند.
وی ادامه داد: ایشان برای تبیین ابعاد این نهاد، اضلاع و مأموریتهای متعددی را برشمردند که از جمله آنها میتوان به این موارد اشاره کرد: مرکزیت علمی با تخصصهای متنوع، تربیت نیروی مهذب و کارآمد برای هدایت دینی و اخلاقی جامعه، حضور در خط مقدم مقابله با تهدیدهای دشمنان در عرصههای مختلف، تولید و تبیین اندیشههای اسلامی در حوزه نظامات اجتماعی از جمله نظام سیاسی، و در نهایت، ایفای نقش به عنوان کانون نوآوری تمدنی و آیندهنگری در چارچوب پیام جهانی اسلام.
حجتالاسلام والمسلمین واحدی با تأکید بر اینکه تحقق این مأموریتها نیازمند زیرساختی کارآمد است، خاطرنشان کرد: یکی از کلیدیترین تأکیدات رهبر شهید انقلاب، «تدارک دستگاه آموزشدهنده» است؛ دستگاهی که بتواند این اهداف بلند را محقق سازد و نیروی انسانی در تراز این مأموریتها تربیت کند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی پس از بیان آن اضلاع، بر ضرورت تدارک این دستگاه تأکید کرده و آن را از اولویتهای حوزه دانستند. این دستگاه، مأموریت دارد مجاهد فرهنگی تربیت کند؛ مجاهدی که بتواند در عرصههای مختلف فکری، فرهنگی و اجتماعی نقشآفرین باشد.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم با اشاره به فعالیتهای دشمنان در حوزههای فرهنگی و اعتقادی گفت: امروز دشمنان دین به صورت جدی در حال نیروپروری در عرصههای مختلف هستند و یکی از مهمترین این عرصهها، حوزه مذاهب اسلامی است. از این رو، توجه به این حوزه و تربیت نیروهای توانمند در آن، باید با جدیت و شتاب بیشتری دنبال شود.
وی در ادامه با تبیین مفهوم «تدارک» اظهار کرد: تدارک در اینجا به معنای آمادهسازی همهجانبه است؛ نه صرفا تأمین امکانات، بلکه ایجاد هماهنگی میان نیروی انسانی، روشهای آموزشی و محتوای درسی. بدون این هماهنگی، نظام تربیتی حوزه نمیتواند به اهداف خود دست یابد.
حجتالاسلام والمسلمین واحدی تأکید کرد: اگر امروز دغدغه حوزه پیشرو و سرآمد را داریم، باید به این سؤال پاسخ دهیم که آیا تدارک لازم برای تحقق آن فراهم شده است یا خیر. تدارک صحیح، نیازمند بازنگری در روشها، ارتقای مهارتهای اساتید و توجه جدی به ابعاد تربیتی است.
وی با اشاره به جایگاه اساتید در این منظومه افزود: بخش اعظم بار این مسئولیت بر دوش اساتید است. اساتید نه تنها مسئول انتقال دانش، بلکه عهدهدار تربیت طلاب هستند و این امر، نیازمند صرف وقت، ارتباط مستمر و توجه ویژه به نیازهای فردی و تربیتی طلاب است.
حجتالاسلام والمسلمین واحدی ادامه داد: طلاب امروز، بیش از آنکه صرفا به آموزش علمی نیاز داشته باشند، نیازمند هدایت، همراهی و تربیت هستند. این تربیت گاه در قالب پاسخ به پرسشها، گاه در قالب ارتباط صمیمی و حتی حضور در زندگی فردی طلاب معنا پیدا میکند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم تصریح کرد: تجربه نشان میدهد که اثرگذاری تربیتی، در بسیاری از موارد بیش از آموزشهای رسمی است و همین امر ضرورت توجه ویژه اساتید به این بعد را نشان میدهد.
وی همچنین به ضرورت ارتقای توانمندیهای اساتید اشاره کرد و گفت: برای پاسخگویی به نیازهای نسل جدید، اساتید باید به مهارتهای نوین تربیتی مجهز شوند و بتوانند با روشهای روز، مفاهیم عمیق دینی و معارف اهل بیت(ع) را به طلاب منتقل کنند.
حجتالاسلام والمسلمین واحدی در پایان با تأکید بر اهمیت نقش اساتید در آینده حوزه و جامعه اسلامی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم نیروی انسانی در تراز تمدن نوین اسلامی تربیت کنیم، باید نگاه تربیتی، تلاش مضاعف و برنامهریزی دقیق را در دستور کار قرار دهیم تا بتوانیم پاسخگوی مسئولیت خطیری باشیم که بر عهده ما نهاده شده است.
تأکید نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان بر تقویت وحدت اسلامی
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین مصطفی محامی نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان و امام جمعه زاهدان هم ضمن تبریک روز و هفته معلم و گرامیداشت یاد شهدا، جایگاه معلم و استاد را از ارکان اصلی هدایت فکری و تربیتی جامعه دانست و تأکید کرد: اثرگذاری واقعی تعلیم و تربیت در گرو پیوند عمیق عاطفی و تربیتی میان استاد و شاگرد است.
وی با اشاره به اینکه رابطه استاد و شاگرد صرفاً یک رابطه آموزشی نیست، اظهار داشت: اگر این رابطه به شکل پدرانه و همراه با دلسوزی شکل بگیرد، آموزههای علمی در عمق جان طلبه نفوذ کرده و به رفتار و منش پایدار تبدیل میشود.
حجتالاسلام والمسلمین محامی افزود: تجربههای تاریخی حوزههای علمیه نیز نشان میدهد که علمای بزرگ، علاوه بر آموزش علمی، از طریق ارتباط نزدیک و انسانی با شاگردان، نقش مهمی در تربیت اخلاقی و معنوی آنان داشتهاند و این الگو همچنان برای حوزههای علمیه امروز یک نیاز جدی است.
نماینده ولی فقیه در سیستان و بلوچستان در ادامه با اشاره به اهمیت جایگاه اساتید در شکلدهی به آینده طلاب، تصریح کرد: استاد تنها منتقلکننده دانش نیست، بلکه مسئولیت هدایت، مراقبت و پرورش شخصیت طلبه را نیز بر عهده دارد و این امر نیازمند صبر، ارتباط مستمر و توجه به ابعاد مختلف وجودی طلاب است. وی تأکید کرد: اگر تربیت به درستی انجام شود، طلاب میتوانند در آینده به نیروهایی اثرگذار در عرصههای فرهنگی، اجتماعی و دینی تبدیل شوند.
حجتالاسلام والمسلمین محامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط اجتماعی سیستان و بلوچستان، بر اهمیت رویکرد وحدتمحور و گفتگویی در مدیریت مسائل دینی و اجتماعی تأکید کرد و گفت: تجربه تعامل با اقشار مختلف، به ویژه برادران اهل سنت، نشان داده است که پایبندی به قانون، پرهیز از تقابل و تقویت گفتگو، نقش مهمی در کاهش تنشها و افزایش همدلی اجتماعی داشته است.
وی افزود: در استان، رویکرد مبتنی بر تعامل سازنده و احترام متقابل میان مذاهب مختلف اسلامی، زمینهساز تقویت انسجام اجتماعی و افزایش اعتماد عمومی به نظام جمهوری اسلامی شده و این مسیر باید با دقت و استمرار ادامه یابد.
امام جمعه زاهدان با تأکید بر اینکه وحدت اسلامی یکی از ضرورتهای اساسی جامعه امروز است، خاطرنشان کرد: حوزههای علمیه و اساتید نقش مهمی در تقویت این وحدت دارند و باید با تربیت طلابی آگاه، متعادل و آشنا با شرایط جامعه، به تقویت همبستگی دینی و ملی کمک کنند.
وی همچنین با اشاره به نقش حوزههای علمیه در حمایت از نظام جمهوری اسلامی و پیشبرد اهداف تمدنی آن، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تربیت نیروهایی هستیم که علاوه بر دانش دینی، از درک اجتماعی و توانمندیهای فرهنگی برخوردار باشند تا بتوانند در عرصههای مختلف نقشآفرینی کنند.
حجتالاسلام والمسلمین محامی با تأکید بر مسئولیت سنگین اساتید در شرایط فعلی، اظهار کرد: آینده حوزه و جامعه اسلامی به کیفیت تربیت امروز وابسته است و اگر نگاه تربیتی، اخلاقی و مهارتی در کنار آموزش علمی تقویت شود، میتوان به پرورش نسل مؤثر و کارآمد در تراز انقلاب اسلامی امیدوار بود.
وی گزارشی از تحولات و وضعیت سیاسی و اجتماعی سیستان و بلوچستان ارائه و بر ضرورت تقویت رویکرد گفتگومحور و تعامل سازنده در مدیریت مسائل استان تأکید کرد.
تأکید اساتید بر اصلاح نظام آموزشی، تقویت مهارتها و ارتقای تربیت طلاب
در بخش پایانی این نشست، جمعی از اساتید و صاحبنظران ضمن طرح دیدگاهها و پیشنهادهای خود، بر ارتقای کیفیت پذیرش و آموزش طلاب، تقویت رویکرد مقارنهای در دروس، و ضرورت توجه جدیتر به تربیت علمی و اخلاقی دانشپژوهان تأکید کردند.
اساتید در این نشست با اشاره به برخی آسیبها در فرآیند جذب و آموزش، بر لزوم دقت بیشتر در گزینش ورودیها، تقویت مبانی علمی طلاب و حرکت به سمت آموزشهای عمیقتر و کاربردیتر تأکید کردند. همچنین پیشنهاد شد در کنار دروس رسمی، دورههای تخصصی در حوزههایی مانند نویسندگی، پژوهش، پاسخ به شبهات و مهارتهای علمی برای طلاب مستعد برگزار شود تا استعدادهای علمی آنان به فعلیت برسد.
از دیگر محورهای مطرحشده، توجه به مقارنهای بودن دروس در حوزه مذاهب اسلامی بود؛ به این معنا که طلاب علاوه بر مبانی شیعه، با مبانی فکری اهل سنت نیز آشنا شوند تا در مواجهههای علمی و میدانی از آمادگی بیشتری برخوردار باشند. همچنین بر استفاده از اساتید مجرب، تقویت سطح علمی کلاسها و ارتقای کیفیت آموزشی تأکید شد.
اساتید همچنین با اشاره به ضرورت بازنگری در ساختار پایاننامهها، خواستار تشکیل کمیتههای تخصصی برای هدایت علمی پایاننامهها از مرحله انتخاب موضوع تا دفاع شدند و بر فعالسازی کتابخانه مرکز و ایجاد مشوقهای علمی برای افزایش استفاده از منابع تأکید کردند. در کنار این موارد، پیشنهاد شد نظام دریافت پیشنهادهای آموزشی تنها محدود به اساتید نباشد و از نظرات طلاب نیز برای ارتقای برنامهها استفاده شود.
در بخش دیگری از مباحث، بر لزوم توجه به مسیر پس از فارغالتحصیلی طلاب تأکید شد و پیشنهاد گردید ارتباط مؤثرتری میان مرکز و نهادهای نیازمند نیروی انسانی برقرار شود تا خروجیهای آموزشی در مسیرهای مؤثر اجتماعی و دینی بکارگیری شوند.
همچنین برخی اساتید با اشاره به اهمیت شناخت جریانهای فکری جدید در جهان اسلام، بر لزوم تقویت آگاهی طلاب نسبت به جریانشناسی مذاهب و تحولات فکری معاصر تأکید کردند و افزودند: طلاب باید علاوه بر شناخت مبانی فکری خود، با دیدگاههای دیگر مذاهب نیز به صورت دقیق و علمی آشنا شوند.
در پایان این نشست، بر ضرورت ارتقای آموزشهای مهارتی، تقویت دورههای اخلاقی و تربیتی، حرکت به سمت آموزشهای کارگاهی به جای صرفاً کلاسهای سنتی، و نیز توجه به هویت انقلابی و مأموریتمحور بودن طلاب تأکید شد. اساتید همچنین خواستار ارزیابی دقیقتر دورههای گذشته و تجربهنگاری آموزشی برای استفاده در برنامهریزیهای آینده شدند.
انتهای پیام
نظر شما