سه عامل اصلی گرایش انسان به گناه و راه رهایی از صفات رذیله

به گزارش خبرگزاری حوزه، استاد سیدرحیم توکل در مراسم عزاداری شب نهم ماه محرم‌الحرام که در هیئت فاطمیه قم برگزار شد، با بیان اینکه گناه، بدترین عامل عاقبت‌به‌شری انسان است، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مصادیق عاقبت‌به‌شری، ظلم است؛ چرا که «الظلم أمّ الرذائل» ظلم، مادر همه گناهان به شمار می‌رود.

سه گونه ظلم؛ از کفر به خدا تا تضییع حقوق مردم و نفس

وی با اشاره به مصادیق مختلف ظلم، افزود: ظلم دارای سه مصداق اساسی است. نخست، ظلم به حق تعالی که در قالب انکار خداوند و کفرورزی نسبت به پروردگار جلوه می‌یابد. دوم، ظلم به مردم که می‌تواند در حوزه‌های مالی، آبرویی و اعتقادی رخ دهد. سوم، ظلم به خود که با ترک واجبات و ارتکاب محرمات تحقق پیدا می‌کند.

ظالم، خداوند را در برابر خود قرار می‌دهد

این استاد حوزه علمیه با استناد به فرمایش امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام، تصریح کرد: آن حضرت می‌فرمایند: «وَ مَنْ ظَلَمَ عِبادَ اللّهِ کانَ اللّهُ خَصْمَهُ دُونَ عِبادِهِ»؛ هر کس به بندگان خدا ستم کند، خداوند به جای بندگانش دشمن و خصم او خواهد بود.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه تأکید کرد: ظلم، انسان را در برابر خداوند قرار می‌دهد و موجب می‌شود که فرد ظالم، حمایت الهی را از دست داده و خود را در معرض خشم پروردگار قرار دهد.

ستمگری موجب کوتاهی عمر انسان می‌شود

استاد توکل با اشاره به آثار زیان‌بار ظلم در زندگی انسان، گفت: امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام در حدیثی می‌فرمایند: «مَن ظَلَمَ قُصِمَ عُمرُهُ»؛ هر کس ستم کند، عمرش شکسته و کوتاه خواهد شد.

وی افزود: ظلم نه تنها پیامدهای اخروی دارد، بلکه آثار و تبعات آن در زندگی دنیوی انسان نیز نمایان می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز محرومیت‌های مختلف برای فرد باشد.

صفات رذیله؛ از عوامل مهم عاقبت‌به‌شری

این استاد حوزه علمیه، صفات ناپسند اخلاقی را از دیگر عوامل عاقبت‌به‌شری برشمرد و خاطرنشان کرد: حسادت، تکبر، بخل و خودبزرگ‌بینی از جمله صفات رذیله‌ای هستند که انسان را به سمت گناه و انحراف سوق می‌دهند.

وی با تأکید بر ضرورت شناخت ریشه‌های گناه، اظهار داشت: هر گناهی معلول عاملی است و انسان باید علت و زمینه‌ای را که او را به سمت گناه سوق داده است، شناسایی کند. تا زمانی که ریشه‌های درونی و عوامل زمینه‌ساز گناه از بین نرود، مبارزه با گناه به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

استاد توکل در ادامه بر ضرورت مبارزه با صفات رذیله و اصلاح درون انسان تأکید کرد و گفت: شناخت عوامل و ریشه‌های گناه و مقابله با آنها، زمینه‌ساز سعادت انسان و دوری از عاقبت‌به‌شری خواهد بود.

سه عامل اصلی گرایش انسان به گناه و راه رهایی از صفات رذیله

استاد حوزه با تبیین عوامل اصلی گرایش انسان به گناه، «غفلت»، «ضعف اعتقادات» و «صفات رذیله» را سه عامل اساسی در سقوط معنوی انسان برشمرد و تأکید کرد: رستگاری در گرو تزکیه نفس و مبارزه مستمر با رذایل اخلاقی است.

غفلت از یاد خدا؛ نخستین زمینه سقوط انسان

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اینکه «غفلت» نخستین عامل اقدام به گناه است، اظهار داشت: هنگامی که انسان از یاد خداوند متعال غافل می‌شود و توجهی به حساب و کتاب آخرت و پیامدهای اعمال خود ندارد، زمینه ارتکاب معصیت در وجود او فراهم می‌شود.

وی با استناد به آیه ۱۷۹ سوره اعراف افزود: خداوند متعال می‌فرماید: «لَهُمْ قُلُوبٌ لَا یَفْقَهُونَ بِهَا»؛ آنان دل‌هایی دارند که با آن نمی‌اندیشند و حقیقت را درک نمی‌کنند. از این رو، غفلت از خدا و بی‌توجهی به معارف الهی، انسان را در معرض انحراف و لغزش قرار می‌دهد.

ضعف اعتقادات؛ زمینه فریب خوردن از جلوه‌های ظاهری گناه

این استاد حوزه علمیه، «ضعف اعتقادات» را دومین عامل گرایش انسان به گناه دانست و تصریح کرد: گناه در ظاهر دارای جلوه‌ای فریبنده و زیباست، اما در باطن خود تاریکی و ظلمتی عمیق به همراه دارد و این ظلمت تنها در پرتو نور ایمان و معنویت از بین می‌رود.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر انسان از نورانیت باطنی و اعتقادات راسخ برخوردار نباشد، جلوه‌های ظاهری گناه او را گرفتار کرده و زمینه سقوط معنوی وی را فراهم می‌سازد.

صفات رذیله؛ سومین عامل ارتکاب گناه

استاد توکل، وجود صفات رذیله را سومین عامل مهم در ارتکاب گناه عنوان کرد و گفت: تنها کسانی که در مسیر دوری از صفات ناپسند اخلاقی گام برمی‌دارند، از آسیب‌های ناشی از گناه در امان خواهند ماند.

وی با اشاره به آیه نهم سوره شمس بیان کرد: خداوند متعال می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاهَا»؛ به یقین رستگار شد کسی که نفس خویش را پاک و تزکیه کرد. خداوند متعال پس از یازده سوگند متوالی، رستگاری را در گرو کنترل و مهار صفات رذیله و تزکیه نفس معرفی کرده است.

مبارزه مستمر با رذایل اخلاقی، راه رسیدن به رستگاری

استاد توکل تأکید کرد: اگر انسان به صورت تدریجی و مستمر در مسیر مبارزه با نفس حرکت کند، از صفات رذیله فاصله بگیرد و در برابر جلوه‌های گناه خویشتندار باشد، ریشه این صفات ناپسند نیز به مرور زمان خشکیده خواهد شد.

وی در پایان گفت: رستگاری حقیقی در گرو پاکسازی نفس و دوری از صفات رذیله است و انسان تنها در سایه تهذیب نفس و کنترل خواهش‌های نفسانی می‌تواند به سعادت و فلاح دست یابد.

انتهای پیام/