به گزارش خبرگزاری حوزه، در ویژهنامه «حماسه»، جمعی از کارشناسان مرکز پاسخگویی به شبهات حوزه های علمیه، در تحلیلی راهبردی به بررسی تفاهمنامه اخیر میان ایران و آمریکا پرداخته و ابعاد مختلف آن را از منظر منافع ملی، آموزههای دینی و نقش نظارت مردمی واکاوی کردهاند که در ادامه تقدیم میگردد.
سوال:
آیا در تفاهم نامه اخیر برای مردم نقش و جایگاهی تعریف شده است؟
تفاهم نامه ی اخیر میان روسای جمهور ایران و آمریکا فارغ از هیاهوی رسانه ای در ذات خود یک فرآیند مشروط را تعریف میکند نه یک نقطه پایانی آنچه این سند را از تفاهم نامه های پیشین متمایز می سازد ساختار ضمانت اجرای درونی آن است؛ بدین معنا که بار تعهدات، به صراحت بر دوش قوه ی مجریه و شورای عالی امنیت ملی نهاده شده و این نهادها با پذیرش مسئولیت کامل تضمین داده اند که
خطوط قرمز اساسی شامل صیانت از منافع ملی و پشتیبانی از جبهه مقاومت دست خوش هیچگونه مسامحه ای نشود.
نفس شکل گیری این تفاهم، خود گواه دیگری ای بر عزت و اقتدار ایران است. نکته کلیدی در عبارت از روی استیصال نهفته است؛ آمریکا نه از سر انسان دوستی که به دلیل بن بست های راهبردی و ناتوانی در مهار محورهای مقاومت و نیز رشد بی سابقه توان موشکی و هسته ای صلح آمیز ایران ناچار به تغییر لحن شده است. حضور ایران پای میز مذاکره نه به مثابه درخواست کننده که به عنوان طرفی با برگ های برنده در منطقه تفسیر میشود. این عزت مرهون ایستادگی مردمی است که ثابت کرده اند هرگونه زیاده خواهی هزینه ای سنگین تر از منفعت آن برای مهاجم به همراه خواهد داشت.
بنابراین نقش مردم در این رویداد نه به عنوان تماشاگرانی منفعل که به مثابه ناظرانی فعال و ریزبین تعریف می شود؛ نظارتی که فراتر از خوش بینی ابتدایی بر راستی آزمایی مستمر رفتار طرف مقابل و نیز عملکرد کارگزاران داخلی متمرکز است.
برای درک ضرورت این نظارت موشکافانه مردمی باید به بازخوانی الگوی رفتاری آمریکا پرداخت تاریخ معاصر، مملو از نقض عهدهایی است که به نام تفاهم یا حسن نیت بر ملت ایران تحمیل شده است.
از حمایت همه جانبه تسلیحاتی و اطلاعاتی از رژیم بعثی در جنگی که هشت سال به در ازا کشید تا سرنگونی عمدی هواپیمای مسافربری و سپس مهم تر از همه خروج یکجانبه و غیر حقوقی از برجام در سال ۲۰۱۸ همگی گویای یک حقیقت ساختاری است: سیاست خارجی ایالات متحده، مبتنی بر عقلانیت اخلاقی یا پایبندی به قواعد بین المللی نیست، بلکه
تابع منافع متغیر جریان های قدرت داخلی و اهرمهای فشار منطقه ای است. این بدعهدی های متوالی تفاهم کنونی را نه در افق اعتماد که در افق احتیاط و بی اعتمادی تعریف می کند.
از منظری بنیادین این رویکرد احتیاط آمیز ریشه در آموزه های راستین اسلامی دارد. قرآن کریم مؤمنان را از اتکای قلبی و سخت افزاری به دشمنان برحذر داشته و در آیاتی نظیر
«وَلا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَموا»
و نیز توصیه مبنی بر «و اعدوا ما استطعتم من قوه»، بر آمادگی دائمی و دوری از غفلت راهبردی تأکید می کند. حسن ظاهر و شیک پوشی در دیپلماسی، هرگز باعث غفلت و بی تحرکی در محاسبات امنیتی نیست. بلکه عقلانیت دینی مومنان را به سیره ی عقلا فرا می خواند؛ یعنی رفتار متقابل بر اساس تعهدات عینی و ملموس، نه وعده های انتزاعی بنابراین بی اعتمادی به دشمن نه یک خصیصه روانی که یک اصل عقلایی و قرآنی برای حفظ کیان جامعه است.
در نهایت آنچه این تفاهم را از یک سند زودگذر به یک آزمون تاریخی بدل میکند کارکرد نظارت مردمی است. مطالبه به جا از مسئولان هم بر نتیجه، که بر فرآیند راستی آزمایی متمرکز است.
مردم امروز بیش از هر زمان دیگری می دانند که شروط تعیین شده، صرفا زینت المجلس مذاکرات نیست بلکه معیارهای سنجش صداقت هستند. اگر طرف آمریکایی به تعهدات حداقلی خود پایبند باشد راه تعامل محدود گشوده خواهد شد و اگر مانند گذشته، طبع زیاده خواهی خود را نشان دهد، اراده جمعی ملت و پشتوانه الهی چنان نصرت هایی را رقم خواهد زد که بار دیگر تاریخ تکرار شکست راهبرد سلطه را به نظاره بنشیند. این معنای حقیقی نظارت هوشمندانه است.
نظر شما