به گزارش خبرگزاری حوزه، نشست تخصصی از مجموعه نشستهای بینالمللی «امام شهید؛ پرچمدار وحدت، پیشرفت و مقاومت» با موضوع کلیدی «مرجعیت علمی و استقلال فناوری» با ارائه حسین خنیفر در محل مجتمع عالی آموزشی و پژوهشی بین الملل حوزههای علمیه برگزار شد.
مشروح سخنان حسین خنیفر به شرح ذیل است؛
بازدارندگی علمی؛ تثبیت رتبههای تکرقمی ایران در فناوریهای پیشران
تحلیل روند سه دهه اخیر نشان میدهد ایران موفق شده است در حوزههایی که پیش از این در انحصار مطلق قدرتهای غربی بود، به جایگاههای ممتازی دست یابد. کسب رتبه دوم جهان در سلولهای بنیادی و رتبه سوم در نانوتکنولوژی، فراتر از یک موفقیت آزمایشگاهی، ابزاری اساسی برای بازدارندگی و اعلام موجودیت در عرصه دیپلماسی علمی است. همچنین صعود به رتبه هفتم هوافضا و جایگاه سیزدهم در هوش مصنوعی (با افق میانمدت رسیدن به رتبه ۱۰)، نشاندهنده شتاب بالای تولید علم در ایران است؛ جریانی پویا که نه تنها توازن منطقه را تغییر داده، بلکه کشورهای همسایه را نیز به رقابت و حرکت در این مسیر وادار کرده است.
نقد ساختاری «مدیریت در»؛ ضرورت تحول از کارگزینی به بهگزینی
یکی از چالشهای جدی و گلوگاههای مطرحشده در این نشست، فاصله ملموس میان ظرفیتهای علمی نخبگان و ساختار مدیریت اجرایی کشور بود. جناب آقای دکتر خنیفر، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، به عنوان ارائهدهنده این نشست با نقد صریح رویکردهای سنتی در بدنه اداری، بر ضرورت گذار فوری از نظام «کارگزینی» به دکترین «بهگزینی» تأکید کرد. وی اشاره داشت که در برخی لایههای مدیریتی، پدیده عارضه پیشرونده «مدیران غیر متخصص» در مناصب بزرگ، با انباشت ناکارآمدی و عدم درک درست از فناوری، مانع از شکوفایی نخبگان شده است. راهکار خروج از این انسداد، ایجاد یک بانک اطلاعاتی جامع از منابع انسانی خلاق و بهرهگیری از مدلهای موفقی چون «مدیریت جهادی» برای انتصاب افراد شایسته در رأس هرم فعالیتهای فناورانه است.
جراحی بزرگ اقتصادی؛ گسست از نفت پایه و ترسیم زنجیره ارزش دانشبنیان
وابستگی مفرط به درآمدهای نفتی، به عنوان اصلیترین مانع رشد پایدار و رسیدن به مرجعیت علمی معرفی شد. در این نشست با ادبیاتی صریح تأکید گردید که «اقتصاد ایران همچنان به نفت وابسته است» و برای نیل به استقلال واقعی، این پیوند سنتی باید گسسته شود. نقشه راه پیشنهادی، تبدیل دانش به ثروت از طریق یک چرخه هفتمرحلهای است؛ فرآیندی که از «اراده و ایدهسازی» آغاز شده، از مراحل تولید علم و تجاریسازی فناوری عبور میکند و در نهایت حتماً باید به «بازار جهانی» و صادرات ختم شود تا اقتصاد ملی از یک مصرفکننده منفعل به تولیدکننده دانشبنیان تغییر ماهیت دهد.
صیانت از پسانداز استراتژیک؛ نخبگان به مثابه سرمایه امنیت ملی
در دکترین امنیت سنتی، مرزها با ابزار سختافزاری حراست میشوند، اما در دنیای امروز، «انسانهای خودیافته»، باورمند و متخصص، زیربنای پایدار استقلال یک کشور هستند. بر اساس آمارهای تحلیلی، بزرگترین سرمایه ایران نه ۵۷ نوع ماده معدنی ارزشمند موجود در خاک آن، بلکه نخبگانی هستند که میتوانند کشور را به موضع اقتداری بازدارنده برسانند؛ موضعی که در آن، آسیبپذیریهای سیاسی، اقتصادی و تمدنی به حداقل ممکن میرسد. صیانت از این «پسانداز استراتژیک» پدافند غیرعاملی در برابر سناریوهایی است که تضعیف اراده ملی و تجزیه سرمایههای فکری ایران را هدف قرار دادهاند.
پایان مصرفگرایی علمی؛ شجاعت در تولید نظریههای بومی علوم انسانی
یکی دیگر از محورهای انتقادی این نشست، تبعیت محض و بیچونوچرای برخی دپارتمانهای دانشگاهی از نظریات غربی در علومی استراتژیک مانند اقتصاد، جامعهشناسی و روانشناسی بود. عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با یادآوری اینکه ریشههای تحول و بنیانهای بسیاری از علوم جدید در میراث سترگ دانشمندان ایرانی نظیر فارابی و ابنسینا نهفته است، بر لزوم «جرئتورزی علمی» تأکید کرد. بر این اساس، دانشمندان ایرانی باید از بیان تکراری و ترجمه صرف نظریات بیگانه خارج شده و با نقد جسورانه چارچوبهای ادراکی غرب، برای چالشهای بومی جامعه ایران و حتی مسائل نوظهور جهان، مدلهای بومی و کارآمد ارائه دهند تا از مصادره پیشینه و آینده علمی ایران توسط دیگران جلوگیری شود.
شایان ذکر است طبق افق برنامههای علمی اعلامشده از سوی مجتمع عالی آموزشیپژوهش بین المللی حوزه های علمیه، سلسله نشستهای مذکور در قالب سرفصلهای تخصصی و مجزا با دعوت از اساتید شاخص جامعه دانشگاهی و حوزوی به همت مرکز پژوهشهای بینالملل حوزههای علمیه ادامه مییابد.
نظر شما