به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، علیرضا صابری، عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی، در دومین هماندیشی «تشییع امتساز؛ الزامات و فرصتها» که به همت دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و با همکاری پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بهرهگیری حداکثری از ظرفیت اجتماعی مراسم تشییع، اظهار کرد: امروز در موقعیتی قرار گرفتهایم که باید از این فرصت، استفادهای راهبردی و کاربردی داشته باشیم و مهمترین مسئله، چگونگی تبدیل یک مراسم تشییع به سرمایه اجتماعی پایدار است.
وی با بیان اینکه نگاه خود را با رویکردی اجتماعی و کاربردی ارائه میکند، افزود: هدف، آمادهسازی کنشگران اجتماعی برای ایفای نقش مؤثر در این عرصه است. دغدغه اصلی آن است که چگونه یک رویداد اجتماعی، پس از پایان مراسم، به یک سرمایه اجتماعی ماندگار تبدیل شود.
عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی با اشاره به ابعاد مختلف مفهوم تشییع گفت: تشییع را میتوان از منظرهای گوناگون بررسی کرد. در نگاه زیستی و روانی، تشییع پایان یک دوره و آیین وداع با متوفی است، اما این تنها یکی از ابعاد آن محسوب میشود.
وی ادامه داد: از منظر نمادین، تشییع نشاندهنده جایگاه و منزلت اجتماعی فرد است. هرچه حضور مردم در مراسم گستردهتر باشد، بیانگر ارزش و جایگاه والاتر آن شخصیت در افکار عمومی خواهد بود. از این منظر، تشییع باشکوه رهبر شهید، سرمایهای نمادین برای انقلاب اسلامی به شمار میرود.
صابری با تأکید بر بُعد سیاسی و اجتماعی تشییع خاطرنشان کرد: تشییع صرفاً یک مراسم آیینی نیست، بلکه نوعی بیانیه جمعی و کنش اجتماعی محسوب میشود که شرکتکنندگان از طریق آن، همراهی، باور و حمایت خود را از آرمانها و شخصیت مورد تجلیل اعلام میکنند.
وی افزود: اگر بتوانیم از لایه آیینی و نمادین عبور کنیم و این رویداد را به یک کنش اجتماعی تبدیل کنیم، تشییع به نمایش عمومی هویت دینی، انقلابی و ملی جامعه تبدیل خواهد شد.
عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی در ادامه با تبیین مفهوم سرمایه اجتماعی اظهار کرد: سرمایه، هر نوع دارایی و ظرفیتی است که امکان انجام یک فعالیت را فراهم میکند؛همانگونه که سرمایه مالی یا انسانی وجود دارد، سرمایه اجتماعی نیز بر پایه روابط و تعاملات میان افراد شکل میگیرد.
وی افزود: سرمایه اجتماعی زمانی شکل میگیرد که شبکهای از ارتباطات پایدار میان افراد ایجاد شود و این شبکه بتواند همکاری و تعامل مستمر را رقم بزند.
صابری سه مؤلفه اصلی سرمایه اجتماعی را ایجاد شبکه، شکلگیری هنجارهای مشترک و اعتماد متقابل دانست و تصریح کرد: نخستین گام، ایجاد شبکهای از ارتباطات میان افراد، گروهها و نهادهای حاضر در یک رویداد است؛پس از آن، این شبکه باید به مجموعهای از هنجارهای مشترک برسد و در نهایت، اعتماد متقابل میان اعضا شکل گیرد تا سرمایه اجتماعی پایدار ایجاد شود.
سه گام برای تبدیل تشییع به سرمایه اجتماعی
وی با اشاره به راهکارهای عملیاتی این فرایند گفت: نخستین گام، حرکت از مشارکت گذرا به سوی شبکهسازی ساختارمند است؛ این امر مستلزم ایجاد بسترهای ارتباطی، گفتوگو با شرکتکنندگان، حضور فعال مبلغان و شناسایی افراد مستعد برای تداوم ارتباطات است.
وی افزود: گام دوم، تبدیل احساسات مشترک به هنجارهای جمعی است؛ به گونهای که احساسات لحظهای ناشی از حضور در مراسم، به ارزشها، سنتها و قواعد رفتاری مشترک تبدیل شود.
صابری ادامه داد: سومین مرحله نیز تبدیل همبستگی لحظهای به اعتماد متقابل است؛ زیرا بدون اعتماد، شبکه اجتماعی شکل نخواهد گرفت و سرمایه اجتماعی نیز پدید نخواهد آمد.
تشییع باید آغاز یک حرکت اجتماعی باشد
عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی تأکید کرد: اگر تشییع تنها در حد یک مراسم باقی بماند، آثار آن نیز مقطعی خواهد بود، اما اگر این رویداد به شبکهسازی، هنجارسازی و اعتمادسازی منجر شود، میتوان از دل آن گروهها، تشکلها و جریانهای اجتماعی مؤثر و ماندگار شکل داد و یک رویداد را به سرمایه اجتماعی پایدار تبدیل کرد.
انتهای پیام/
نظر شما