به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام محمدصادق ابوالحسنی پژوهشگر و مدرس حوزه علمیه در نشست هماندیشی «واکاوی ابعاد مختلف مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب» که در دبیرخانه انجمنهای علمی حوزههای علمیه برگزار شد، اظهار داشت: مراسم تشییع رهبر شهید را میتوان از زاویهای متفاوت و با رویکرد جریانشناختی، جامعهشناختی و تاریخی مورد بررسی قرار داد؛ زیرا این رویداد ظرفیت آن را دارد که بسیاری از تحلیلهای گذشته درباره جامعه، نخبگان و جریانهای فکری و سیاسی را بازتعریف کند.
وی با اشاره به پژوهشهای تاریخی خود درباره نقش مراسم تشییع علما در تحولات اجتماعی افزود: در مطالعات تاریخ معاصر به این نتیجه رسیدهام که تشییع و آیینهای بزرگداشت علما، خود یک «سوژه مهم تاریخی» محسوب میشوند؛ چرا که میزان نفوذ اجتماعی، محبوبیت و جایگاه مرجعیت دینی را در میان مردم آشکار میکنند.
پژوهشگر حوزه علمیه با مرور نمونههایی از تاریخ معاصر، تشییع آیتالله حاج ملاعلی کنی، آیتالله شیخ عبدالکریم حائری، آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی و آیتالله بروجردی را از جمله مراسمهای اثرگذار تاریخ ایران و جهان تشیع برشمرد و تصریح کرد: هر یک از این مراسمها در مقاطع حساس تاریخی، آثار سیاسی و اجتماعی مهمی بر جای گذاشتند، اما تشییع رهبر شهید انقلاب از حیث گستره، عمق و پیامدها، در مقیاسی فراتر از همه این نمونههای تاریخی قرار دارد و باید آن را رخدادی استثنایی در تاریخ معاصر دانست.
گستره جهانی مراسم تشییع
حجت الاسلام والمسلمین ابوالحسنی با اشاره به ابعاد بینالمللی این مراسم گفت: اگر تنها مسیر اصلی تشییع در تهران، قم، مشهد، نجف و کربلا را ملاک قرار ندهیم و مراسمهای نمادین، نمازهای غیابی و آیینهای بزرگداشت برگزارشده در کشورهای مختلف را نیز در نظر بگیریم، با پدیدهای جهانی مواجه هستیم.
وی افزود: همزمان با مراسم تشییع، در کشورهای مختلف از جمله پاکستان، هند، کشمیر، تونس، نیجریه، ترکیه، بوسنی، غزه و حتی برخی مناطق آمریکای لاتین، نمازهای غیابی و مراسمهای نمادین برگزار شد و در داخل ایران نیز شهرهای متعددی همچون اهواز، بوشهر و کرمانشاه شاهد حضور گسترده مردم در آیینهای مشابه بودند؛ موضوعی که نشان میدهد دامنه این حرکت بسیار فراتر از چند شهر محل تشییع بوده است.
پیامدهای سیاسی و اجتماعی در عراق
استاد حوزه علمیه به تحلیل پیامدهای مراسم تشییع در عراق پرداخت و اظهار داشت: آنچه در نجف، کربلا و سایر شهرهای عراق رخ داد، تنها یک مراسم عزاداری نبود، بلکه پیامهای مهمی برای فضای سیاسی، اجتماعی و فکری این کشور داشت و بسیاری از جریانهای مدعی را با چالش جدی روبهرو کرد.
وی ادامه داد: حضور گسترده مردم عراق در این مراسم، برخی نظریههای رایج درباره جدایی دین از سیاست در حوزه نجف را زیر سؤال برد و نشان داد که مرجعیت و بدنه اجتماعی شیعه عراق، برخلاف برخی تحلیلها، همچنان نسبت به مسائل جهان اسلام و جبهه مقاومت حساس و فعال هستند.
تشییع میلیونی؛ رد ادعای تقابل قم و نجف
حجت الاسلام والمسلمین ابوالحسنی با انتقاد از برخی جریانهای فکری که سالها تلاش کردهاند میان حوزههای علمیه قم و نجف تقابل ایجاد کنند، خاطرنشان کرد: برخی نظریهپردازان همواره نجف را در برابر قم قرار میدادند و تلاش داشتند حوزه نجف را حوزهای مردمی و مستقل و حوزه قم را حکومتی و منزوی معرفی کنند، اما حضور گسترده مردم و علما در عراق و همراهی شخصیتهای برجسته نجف با این مراسم، عملاً این ادعاها را با شکست مواجه کرد.
وی افزود: این مراسم نشان داد که پیوند میان حوزههای علمیه، مرجعیت شیعه و جریان مقاومت، برخلاف تبلیغات رسانهای، همچنان استوار و عمیق است.
به چالش کشیده شدن جریانهای معارض
پژوهشگر حوزه علمیه تصریح کرد: تشییع باشکوه رهبر شهید انقلاب، علاوه بر پیامهای ایجابی، پیامهای سلبی مهمی نیز داشت و برخی جریانهای سیاسی و رسانهای را با چالش مواجه کرد.
وی گفت: جریانهایی همچون حزب بعث، جریانهای پانعربیستی، برخی گروههای مخالف جمهوری اسلامی، جریانهایی که نفوذ ایران در عراق را صرفاً دخالت سیاسی معرفی میکردند و نیز نظریهپردازانی که از تقابل قم و نجف سخن میگفتند، همگی با واقعیتی متفاوت از آنچه سالها تبلیغ کرده بودند، مواجه شدند.
حجت الاسلام والمسلمین ابوالحسنی همچنین با اشاره به مواضع برخی جریانهای سیاسی عراق اظهار داشت: این مراسم نشان داد که جایگاه جمهوری اسلامی، رهبر شهید انقلاب و محور مقاومت در میان بدنه اجتماعی عراق، بسیار فراتر از تبلیغات رسانهای مخالفان است.
حضور گسترده علما و شخصیتهای عراقی
وی حضور مراجع، علما، متولیان عتبات مقدسه، خطبای شناختهشده عراق و شخصیتهای برجسته دینی در مراسمهای مرتبط با تشییع را از مهمترین نشانههای اهمیت این رویداد دانست و گفت: همراهی چهرههای برجسته دینی عراق با این مراسم، حامل پیام وحدت، همبستگی و پیوند عمیق میان ملتهای ایران و عراق بود.
شعارهای مردمی؛ نماد همبستگی امت اسلامی
حجت الاسلام والمسلمین ابوالحسنی با اشاره به شعارهای مردم عراق در مراسم تشییع اظهار داشت: شعارهایی همچون «الموت لأمریکا»، «الموت لإسرائیل»، «ایران و عراق لایمکن الفراق» و دیگر شعارهای وحدتآفرین، نشان داد که این مراسم تنها یک آیین سوگواری نبود، بلکه به نمایش بزرگی از همبستگی امت اسلامی، حمایت از محور مقاومت و پیوند عمیق ملتهای ایران و عراق تبدیل شد.
وی در پایان تأکید کرد: تشییع رهبر شهید انقلاب، به عنوان یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ معاصر جهان تشیع، نیازمند پژوهشهای گسترده تاریخی، جامعهشناختی و سیاسی است و آثار و پیامدهای آن در سالهای آینده بیش از پیش آشکار خواهد شد.
نظر شما