خبرگزاری حوزه/ چهل و چند سال پیش در چنین روزی، پنجم مردادماه ۱۳۵۸، اولین نماز جمعه رسمی پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، به امامت آیتالله سید محمود طالقانی در دانشگاه تهران اقامه شد و از همان ابتدا، این آیین عبادی-سیاسی به عنوان یکی از ارکان پویای نظام اسلامی تثبیت گردید.
این نهاد مقدس به تعبیر رهبر شهید انقلاب اسلامی صرفاً یک عبادت فردی نیست. ایشان ۲۱ تیرماه ۱۴۰۲ در دیدار مبلغان و طلاب علوم دینی با استناد به حدیث شریف «اِنَّ العُلَماءَ وَرَثَةُ الاَنبیاء»، علمای دین را وارثان پیامبران معرفی کردند و بر نقش بیبدیل آنان در تبیین معارف الهی تأکید نمودند. همچنین ایشان بارها نماز جمعه را نماد هویت و قدرت یک جامعه و مظهر عظمت اسلام دانسته و از آن به عنوان سنگر و پایگاهی مستحکم برای مقابله با تهاجمات فکری و فرهنگی دشمنان و نیز پناهگاهی برای مستضعفین و مجاهدان راه حق یاد کردهاند.
برخی با نگاه سکولار خود میکوشیدند این فریضه الهی را به حاشیه برانند، اما امام خمینی (ره) با احیای این سنت الهی، زمینهساز حضور گسترده و آگاهانه مردم در عرصههای مختلف اجتماعی و سیاسی شدند. ایشان با صدور حکم اقامه نماز جمعه درسال ۱۳۵۸، عملاً این پایگاه عظیم مردمی را به عنوان یک نهاد مدنی رابط میان حکومت و مردم تثبیت کردند و آن را در رأس امور جامعه اسلامی قرار دادند.
راز ماندگاری و کارآمدی نهاد نماز جمعه در طول چهار دهه، در جامعیت و روزآمدی آن نهفته است. رهبر شهید انقلاب بارها بر این نکته تأکید داشتهاند که خطبههای نماز جمعه باید محور وحدت باشد. ایشان در تاریخ ۸ مرداد ۱۳۷۸ در خطبههای نماز جمعه تهران با اشاره به رسالت خطیبان، بر لزوم «بیان حرف حق» و «روشنگری» در برابر توطئههای دشمنان تأکید کردند و نماز جمعه را تریبونی برای این امر دانستند. این ویژگی، نماز جمعه را به نهادی پویا و تأثیرگذار تبدیل کرده که پیامهای اصلی نظام را به گوش مردم و حتی فراتر از مرزها، به جهانیان میرساند.
نکته محوری دیگر، تأکید بر شأن و جایگاه والای امام جمعه است. رهبر شهید انقلاب با عنایت به فراز تاریخی آغاز امامت آیتالله طالقانی در اولین نماز جمعه، ائمه جمعه را «امینان مردم» (در خطبههای نماز جمعه تهران، ۲۳ تیرماه ۱۳۶۸) و «وارثان انبیاء» معرفی میکنند که مسئولیت خطیر هدایت سیاسی و معنوی جامعه را بر عهده دارند. این نگاه، نماز جمعه را به یک نهاد کلیدی در نظام جمهوری اسلامی تبدیل کرده است که باید پاسخگوی نیازهای فکری و سیاسی نسل جوان نیز باشد.
امروز که دشمنان با تهاجم ترکیبی و شبههافکنی در فضای مجازی، به دنبال خدشهدار کردن باورهای دینی و ایجاد تفرقه در جامعه هستند، نقش نماز جمعه به عنوان یک سنگر بصیرتافزا و وحدتآفرین بیش از هر زمان دیگر نمایان میشود. خطیبان جمعه با تبیین دقیق مسائل روز و روشنگری در برابر توطئههای دشمن، میتوانند جامعه را در مسیر صحیح هدایت کنند و از انحراف فکری و فرهنگی آن جلوگیری نمایند.
روز بزرگداشت نماز جمعه، فرصت مغتنمی است تا بار دیگر به این کلام گهربار رهبر شهید انقلاب توجه کنیم که «جامعهای که نماز جمعه در آن اقامه میشود، جامعهای زنده، بیدار و با ایمان است» (خطبههای نماز جمعه تهران، ۲۳ تیرماه ۱۳۶۸).
امید است که نهاد مقدس نماز جمعه، همواره به عنوان «سنگر دین و سیاست» و مظهر «عقلانیت و معنویت» در جامعه اسلامی پویا و تأثیرگذار باقی بماند و با حضور پرشور مردم در صفوف این فریضه عبادی-سیاسی، نظام اسلامی روزبهروز مستحکمتر از پیش، در مسیر تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی گام بردارد.
سیده ربابه میربمانی
نظر شما