به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام علیرضا نوروزی، استاد حوزه و دانشگاه، امروز سه شنبه ۶ مردادماه در دویستونودونهمین برنامه سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، به تبیین جهاد و مبارزه با استعمار و استبداد در اندیشه و سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای(ره) پرداخت.
این نشست که همزمان با رونمایی از آرشیو سخنرانیهای انقلابی رهبر شهید انقلاب اسلامی در دهههای ۴۰ و ۵۰ شمسی برگزار شد، برای نخستینبار بخشی مهم از تاریخ مبارزه و مجاهدت را در اختیار پژوهشگران و علاقهمندان تاریخ انقلاب اسلامی قرار داد.
این برنامه با حضور فعالان عرصه کتاب و پژوهش، در تالار اندیشه کتابخانه آستان قدس رضوی بهصورت حضوری و مجازی برگزار شد.
حجتالاسلام نوروزی ضمن گرامیداشت ایام عزاداری اهلبیت(ع)، فرارسیدن اربعین حسینی و یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای اخیر کشور، از تلاشهای سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی برای برگزاری برنامههای علمی و پژوهشی در معرفی شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی تقدیر کرد.
وی اظهار داشت: موضوع جهاد و مبارزه با استعمار و استبداد در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی را میتوان در چهار محور اندیشه سیاسی، مفهوم جهاد، پیشینه تاریخی مبارزات شیعه و روشهای مبارزاتی در سیره ایشان بررسی کرد.
اندیشه سیاسی رهبر شهید
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به جایگاه اندیشه سیاسی در میان عالمان دینی گفت: عالمان و اندیشمندان اسلامی در مواجهه با مسائل سیاسی به سه گروه تقسیم میشوند؛ گروه نخست کسانی هستند که حضور دین در عرصه سیاست را نمیپذیرند، گروه دوم عالمانی هستند که دارای فعالیت و کنش سیاسی بودهاند و گروه سوم علاوه بر فعالیت سیاسی، دارای اندیشه سیاسی و مبانی نظری در حوزه حکومت و جامعه هستند.
وی افزود: حضرت امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت امام خامنهای (ره) از جمله عالمانی بودند که علاوه بر فعالیتهای مبارزاتی، دارای اندیشه سیاسی، مبانی فکری و نظریه حکمرانی دینی بودند.
حجت الاسلام نوروزی تصریح کرد: نظریه ولایت فقیه و حکومت دینی دارای پشتوانه معرفتی و فقهی در اندیشه شیعه است و رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز در زمره عالمانی قرار داشت که فعالیتهای سیاسی ایشان بر اساس مبانی فقاهتی و اندیشه سیاسی شکل گرفته بود.
مدیر مؤسسه میراث فقاهت خراسان با اشاره به عوامل مؤثر در شکلگیری شخصیت سیاسی رهبر شهید انقلاب اسلامی بیان کرد: پیشینه خانوادگی، فضای علمی و فکری حوزه علمیه مشهد، ارتباط با شخصیتهای مبارز، آشنایی با اندیشمندان سیاسی و ارتباط با امام خمینی(ره) از مهمترین عوامل شکلدهنده اندیشه سیاسی ایشان بوده است.
وی ادامه داد: خاندان رهبر شهید انقلاب اسلامی از خانوادههای علمی و مبارز بودند و حضور شخصیتهای اثرگذار علمی در این خاندان، در شکلگیری روحیه علمی، اجتماعی و مبارزاتی ایشان نقش داشت.
حجت الاسلام نوروزی با اشاره به نقش حوزه علمیه مشهد در تربیت شخصیتهای مبارز گفت: حوزه علمیه مشهد در تاریخ معاصر همواره محل حضور عالمان مجاهد، عدالتخواه و دارای روحیه مبارزه با ظلم بوده است.
وی خاطرنشان کرد: در جریانهای علمی و اجتماعی حوزه مشهد، شخصیتهایی همچون میرزا شیخ ذبیحالله مجتهد قوچانی(ره)، حاج حسین قمی(ره)، آیتالله آقازاده(ره) و آیتالله شیخ مجتبی قزوینی(ره) از جمله عالمانی بودند که در مسیر مبارزه و عدالتخواهی نقشآفرینی کردند.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنان مختلف خود از آیتالله شیخ مجتبی قزوینی(ره)بهعنوان عالمی دارای روحیه مبارزه یاد کرده و تأثیر شخصیت ایشان را در شکلگیری مسیر فکری خود مورد توجه قرار داده است.
آشنایی با جریانهای مبارزاتی
حجتالاسلام نوروزی به نقش ارتباط رهبر شهید انقلاب اسلامی با شخصیتهای مبارز و جریانهای فکری اثرگذار در شکلگیری اندیشه سیاسی ایشان اشاره کردو اظهار داشت: آشنایی با شخصیتهای مبارز یکی دیگر از عوامل مؤثر در شکلگیری روحیه جهادی و سیاسی رهبر شهید انقلاب اسلامی بود؛ در این میان، شخصیت شهید نواب صفوی و جریان فدائیان اسلام تأثیر ویژهای بر ایشان داشت.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: شهید نواب صفوی در سفرهایی که به مشهد داشت، با سخنرانیهای خود فضای جدیدی از مبارزه دینی و مقابله با ظلم را برای نسل جوان آن دوره تبیین کرد و رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز در خاطرات خود از تأثیر عمیق شخصیت نواب صفوی در دوران نوجوانی یاد کرده است.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی در خاطرات خود بیان کردهاند که در دوران نوجوانی و در حدود ۱۵ سالگی، تحت تأثیر شخصیت، صراحت و روحیه مبارزاتی شهید نواب صفوی قرار گرفتند و شهادت ایشان نیز این تأثیر را عمیقتر کرد.
حجت الاسلام نوروزی با اشاره به آشنایی رهبر شهید انقلاب اسلامی با آثار اندیشمندان سیاسی و مبارز جهان اسلام گفت: ارتباط فکری با شخصیتهایی همچون سید قطب و شیخ رازی آلیاسین، از دیگر عوامل مؤثر در شکلگیری نگاه مبارزاتی ایشان بود.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی برخی آثار این اندیشمندان را ترجمه کردند که از جمله آنها میتوان به ترجمه کتاب آینده در قلمرو اسلام اثر سید قطب اشاره کرد؛ آثاری که دارای مضامین فکری، اجتماعی و مبارزاتی بودند و در فضای فکری آن دوران تأثیرگذار شدند.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: این ارتباطات فکری باعث شد رهبر شهید انقلاب اسلامی علاوه بر حضور در میدان مبارزه، از پشتوانه نظری و اندیشهای در تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی برخوردار باشد.
وی با اشاره به جایگاه امام خمینی(ره) در شکلگیری اندیشه سیاسی رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: ایشان در دهه ۳۰ شمسی با امام خمینی(ره) آشنا شدند و پس از آغاز نهضت امام در سالهای ۴۱ و ۴۲، از نخستین شخصیتهایی بودند که در مشهد به جریان مبارزه پیوستند.
مدیر مؤسسه میراث فقاهت خراسان ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی پس از آشنایی با اندیشههای امام خمینی(ره)، بهویژه نظریه ولایت فقیه، فعالیتهای سیاسی خود را گسترش دادند و به یکی از حلقههای ارتباطی میان امام و علمای مشهد تبدیل شدند.
وی خاطرنشان کرد: در دوران مبارزه با رژیم پهلوی، پیامها و دیدگاههای امام خمینی(ره) از طریق رهبر شهید انقلاب اسلامی به علما و مردم مشهد منتقل میشد و ایشان نقش مهمی در سازماندهی جریان انقلابی در این منطقه داشتند.
رهبر شهید؛ مفسر مکتب امام
مدیر مؤسسه میراث فقاهت خراسان اظهار داشت: رهبر شهید انقلاب اسلامی پس از پیروزی انقلاب نیز یکی از برجستهترین مفسران مکتب امام خمینی(ره) به شمار میآمدند و در طول دوران مسئولیت خود، تبیین مبانی فکری و سیاسی امام را دنبال کردند.
وی افزود: اندیشه سیاسی رهبر شهید انقلاب اسلامی بر پایه پیوند میان فقاهت، مبارزه، عدالتخواهی و دفاع از ارزشهای اسلامی شکل گرفته بود و همین ویژگی، ایشان را در شمار عالمان دارای اندیشه سیاسی برجسته در دوران معاصر قرار داد.
حجت الاسلام نوروزی در ادامه به مفهوم جهاد در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: یکی از محورهای مهم در اندیشه ایشان، ارائه معنایی گسترده از جهاد است؛ به این معنا که جهاد تنها به مبارزه نظامی محدود نمیشود.
وی تصریح کرد: در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی، جهاد به معنای تلاش همهجانبه برای مقابله با دشمن و تحقق حاکمیت ارزشهای اسلامی است و میتواند در عرصههای فرهنگی، علمی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی تحقق پیدا کند.
جهاد؛ مفهومی فراتر از مبارزه نظامی
حجتالاسلام نوروزی با تبیین مفهوم جهاد در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار داشت: در نگاه ایشان، جهاد تنها به معنای جنگ و درگیری نظامی نیست، بلکه مفهومی گسترده دارد و شامل هرگونه تلاش برای مقابله با دشمن و تقویت حاکمیت ارزشهای اسلامی میشود.
وی افزود: اگر دشمن در عرصه فرهنگی اقدام به تهاجم کند، مقابله با آن در عرصه فرهنگ، جهاد فرهنگی است و اگر دشمن در عرصه اقتصادی با هدف تضعیف توان داخلی اقدام کند، حمایت از تولید، تقویت اقتصاد و مقابله با سیاستهای استعماری اقتصادی، جهاد اقتصادی خواهد بود.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی جهاد را به معنای مبارزه همهجانبه میدانستند؛ مبارزهای که میتواند در عرصه علمی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و حتی مبارزه با نفس تحقق پیدا کند.
وی ادامه داد: در فرهنگ اسلامی، همه ائمه معصومین(ع) بهعنوان مجاهد معرفی شدهاند، در حالی که همه آن بزرگواران وارد میدان جنگ نظامی نشدهاند؛ بنابراین جهاد در این نگاه، مفهومی گستردهتر از مبارزه نظامی دارد و به معنای تلاش در مسیر حق و مقابله با جریان باطل است.
حجت الاسلام نوروزی خاطرنشان کرد: این برداشت از جهاد، با تعریفی که در برخی منابع فقهی درباره جهاد آمده، تفاوتی از جهت گستره دارد؛ زیرا در نگاه فقهی، جهاد بیشتر در حوزه دفاع و مقابله نظامی بررسی شده، اما رهبر شهید انقلاب اسلامی معنایی جامعتر از آن ارائه کردهاند.
پیشینه مبارزه با استعمار و استبداد
مدیر مؤسسه میراث فقاهت خراسان در ادامه به پیشینه تاریخی مبارزه با استعمار و استبداد در اندیشه شیعه اشاره کرد و گفت: مبارزه با سلطه بیگانگان و مقابله با ظلم، ریشه در مبانی اسلامی دارد و علمای شیعه در طول تاریخ بر اساس اصول قرآنی و فقهی در این مسیر حرکت کردهاند.
وی با اشاره به قاعده نفی سبیل اظهار داشت: بر اساس این قاعده، مسلمان نباید تحت سلطه و سیطره کافران قرار گیرد و همین مبنا یکی از پایههای فقهی مبارزه با استعمار در اندیشه اسلامی است.
حجت الاسلام نوروزی افزود: قرآن کریم نیز بر نفی سلطه بیگانگان بر جامعه اسلامی تأکید دارد و فقهای شیعه با تکیه بر همین مبانی، در دورههای مختلف تاریخی در برابر جریانهای استعماری ایستادگی کردهاند.
وی ادامه داد: یکی دیگر از مبانی مبارزه در اسلام، اصل نفی ظلم است؛ به این معنا که انسان نه باید ظلم کند و نه زیر بار ظلم برود. بر اساس همین نگاه، مقابله با نظامهای استبدادی و حکومتهای ظالمانه در تاریخ تشیع مورد توجه عالمان دینی قرار گرفته است.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نمونههایی از مبارزات علمای شیعه گفت: در دورههای مختلف، علما با توجه به شرایط زمانه، شیوههای متفاوتی برای مبارزه انتخاب کردهاند؛ گاهی این مبارزه در قالب نگارش کتاب و رسالههای جهادی، گاهی در قالب صدور فتوا و در برخی دورهها به شکل فعالیتهای اجتماعی و سیاسی انجام شده است.
وی افزود: فتوای تاریخی تحریم تنباکو توسط آیتالله میرزای شیرازی نمونهای روشن از مبارزه ضد استعماری علمای شیعه بود که مانع اجرای یکی از برنامههای سلطهطلبانه استعمار انگلیس در ایران شد.
شیوههای مبارزه عالمان شیعه
حجت الاسلام نوروزی تصریح کرد: در تاریخ معاصر، علمای شیعه علاوه بر صدور فتاوا، در عرصه سیاسی نیز نقشآفرینی کردهاند؛ مخالفت عالمانی همچون شهید مدرس با قراردادهای استعماری و ایستادگی آنان در برابر دخالت بیگانگان، نمونهای از این اقدامات سیاسی است.
وی خاطرنشان کرد: در برخی دورههای تاریخی نیز عالمان دینی در شرایط خاص، حتی وارد عرصه مبارزه نظامی شدند؛ همانگونه که در برخی مقاطع تاریخی حوزههای علمیه به پایگاههای مقاومت در برابر اشغالگران تبدیل شدند.
استاد حوزه و دانشگاه گفت: مبارزه با استعمار و استبداد در تاریخ شیعه، همواره بر پایه دفاع از استقلال، حفظ هویت اسلامی و جلوگیری از سلطه بیگانگان شکل گرفته است.
حجتالاسلام نوروزی به شیوهها و عرصههای مختلف مبارزه در سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی از جمله شخصیتهایی بودند که هم دارای اندیشه سیاسی و مبانی نظری بودند و هم در عرصه عمل، فعالیتهای گستردهای در مسیر مبارزه و جهاد داشتند.
وی افزود: بررسی زندگی مبارزاتی رهبر شهید انقلاب اسلامی نشان میدهد که ایشان در عرصههای مختلف سیاسی، فرهنگی، علمی، اقتصادی و اجتماعی نقشآفرینی کردهاند و میتوان جلوههای متعددی از جهاد و مبارزه را در سیره ایشان مشاهده کرد.
استاد حوزه و دانشگاه نخستین عرصه مبارزاتی رهبر شهید انقلاب اسلامی را مبارزه با رژیم پهلوی دانست و اظهار داشت: ایشان از ابتدای آشنایی با نهضت امام خمینی(ره)، فعالیتهای روشنگرانه خود را آغاز کردند و از طریق سخنرانی، تربیت نیروهای انقلابی، انتشار پیامهای امام و ارتباط با علما و مردم مشهد در مسیر مبارزه گام برداشتند.
وی ادامه داد: سخنرانیهای روشنگرانه در مسجد کرامت، مسجد امام حسن(ع)، مدرسه میرزا جعفر و جلسات تفسیری حوزه مشهد، از جمله فعالیتهایی بود که در مسیر آگاهیبخشی جامعه و تبیین اندیشه انقلاب اسلامی انجام شد.
حجت الاسلام نوروزی خاطرنشان کرد: انتشار و رساندن اعلامیههای امام خمینی(ره) به مردم، تربیت طلاب و نیروهای مبارز، ترجمه و تألیف آثار فکری و تحمل سالها زندان، تبعید و شکنجه از دیگر ابعاد مبارزات ایشان در دوران پهلوی بود.
جهاد در دفاع مقدس
وی با اشاره به حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس گفت: ایشان در دوران جنگ تحمیلی علاوه بر مدیریت مسائل کشور، حضور مستقیم و جهادی در جبههها داشتند و از نزدیک در جریان مسائل رزمندگان و دفاع از کشور قرار گرفتند.
مدیر مؤسسه میراث فقاهت خراسان، تشکیل و تقویت جبهه مقاومت را یکی از مهمترین اقدامات رهبر شهید انقلاب اسلامی دانست و گفت: ساماندهی نیروهای مقاومت در کشورهای مختلف منطقه، از جمله لبنان، فلسطین، عراق، سوریه، یمن و دیگر مناطق، با هدف مقابله با جریانهای سلطهطلب و دفاع از ملتهای مظلوم صورت گرفت.
وی افزود: مقابله با گروههای تروریستی همچون داعش، دفاع از حرمهای اهلبیت(ع) و حمایت از ملتهای تحت ظلم، از جمله اقداماتی بود که با تدبیر رهبر شهید انقلاب اسلامی در عرصه منطقهای دنبال شد.
حجت الاسلام نوروزی با اشاره به نامههای رهبر شهید انقلاب اسلامی به جوانان غربی اظهار داشت: این نامهها نمونهای از جهاد فرهنگی و تلاش برای تبیین حقیقت اسلام و مقابله با جریانهای رسانهای و تبلیغاتی دشمن بود.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر ضرورت جهاد تبیین تأکید داشتند و معتقد بودند نخبگان و فعالان فرهنگی باید در برابر جنگ روایتها و تحریف حقایق، به روشنگری بپردازند.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب اسلامی به پیشرفت علمی کشور گفت: حمایت از دانشگاهها، مراکز علمی، شرکتهای دانشبنیان و حرکت علمی کشور، بخشی از نگاه جهادی ایشان در عرصه علم و فناوری بود.
وی افزود: حمایت از تولید داخلی، تقویت اقتصاد ملی، مقابله با فشارهای اقتصادی دشمن و تأکید بر استفاده از ظرفیتهای داخلی نیز از دیگر عرصههای جهاد اقتصادی در اندیشه و سیره ایشان به شمار میرود.
حجت الاسلام نوروزی با اشاره به نقش گروههای جهادی در خدمترسانی به مردم گفت: حمایت از حرکتهای مردمی و جهادی در حوادث مختلف مانند سیل، زلزله و بحرانهای اجتماعی، از دیگر جلوههای نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به خدمترسانی و مسئولیت اجتماعی بود.
وی در پایان تأکید کرد: مهمترین ویژگی سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی، پیوند میان اندیشه، ایمان، مبارزه و عمل بود؛ ایشان جهاد را محدود به یک عرصه نمیدانستند، بلکه آن را مسیری فراگیر برای دفاع از حق، مقابله با ظلم و حرکت جامعه اسلامی به سوی پیشرفت معرفی کردند.
انتهای پیام/
نظر شما