تولید اپلیکیشن طریق، مترجم رایگان لهجه عراقی؛ همسفر زوار اربعین

به گزارش خبرگزاری حوزه، به بهانه تولید و ارائه این اپلیکیشن کاربردی و رایگان به گفت وگو با خانم زهرا کثیری، مدیر مؤسسه فرهنگی آموزشی دنیای عربی نشستیم که مشروح آن را در ذیل می خوانیم؛

حوزه نیوز: اگر ممکن باشد اول مختصری خودتون را معرفی کنید.

زهرا کثیری هستم موسس و مدیر موسسه فرهنگی آموزشی دنیای عربی، مولف کتب در حوزه لهجه عراقی و فعال فرهنگی اربعین.

خیلی خلاصه بخواهم عرض کنم، فعالیت مجموعه دنیای عربی، به صورت خودجوش بر اساس یک دغدغه، از سال یک هزار وسیصد و نود و هشت شروع شد و سال هزار و سیصد و نود و نه به صورت رسمی فعالیتش رو آغاز کرد با تدریس و تالیف کتب مختلف در زمینه آموزش لهجه عراقی. که تا امروز سه کتاب تالیف شده: کتاب «لغه الحب» آموزش جامع و کامل لهجه عراقی، کتاب «طریق الحب» که موضوع صحبت ماست آموزش جملات کاربردی ویژه اربعین و کتاب «حروف الحب» که ترجمه گلچینی از بهترین مداحی های چند ساله اخیر عراق هست که با رویکرد آموزشی ترجمه و تالیف شده و به آداب و رسوم عزا در کشور عراق هم مفصلاً پرداخته. همه این کتابهابحمدالله و به قول اهل تدریس، راهی را در اموزش لهجه عراقی گشودند و البته خیلی هم مورد اقتباس واقع شدند.

ما در مجموعه دنیای عربی نزدیک به شش هفت سال هست که در حال برگزاری کلاس های آموزشی حضوری و مجازی در زمینه آموزش لهجه عراقی هستیم و به طور تخصصی روی آموزش لهجه عراقی ویژه زوار اربعین و بحث های فرهنگی آداب و رسوم مردم عراق در زمان اربعین کار کردیم و تمرکز داشتیم و در زمینه آموزش لهجه عراقی علاوه بر کتاب ها، بسته های آموزشی آفلاین تولید کردیم. و خیلی فعالیت های دیگر که خارج از حوصله این مکالمه مان شاید باشد.

اما آخرین محصولی، که طی سال اخیر عرضه شد برای تسهیل مکالمه زوار در زمان اربعین، «اپلیکیشن طریق» هست.

حوزه نیوز:بفرمایید اصلا یادگیری لهجه به چه دردی میخورد؟ لهجه چه فرقی با عربی قرآنی یا فصیح دارد؟

درسته برای خیلی افراد این سوال پیش میاد که یادگیری لهجه عراقی به چه دردی میخورد و اساسا مگر لهجه چه فرقی با عربی فصیح دارد؟ عربی فصیح ریشه و پایه تمام لهجه هاست و لهجه، در اصل آن گویشی ست که مردم کشورهای عربی با ان صحبت می کنند که در کشورهای مختلف متفاوت است. یعنی مردم عراق به لهجه عراقی، مردم سوریه و لبنان به لهجه شامی، مردم عربستان به لهجه سعودی و مردم حاشیه خلیج فارس به لهجه خلیجی صحبت می کنندبرای اینکه ما بتونیم با مردم یک کشور ارتباط بهتر و کامل تری برقرار کنیم باید لهجه اون کشور رو یاد بگیریم. ما با لهجه فصیح یا ادبیات قرانی نمی توانیم با قاطبه مردم کوچه و بازار کشور میزبان با سطوح سواد و تحصیلات و سن مختلف ارتباط بگیریم. این تجربه ایست که خیلی از ما داشتیم.

زمان اربعین وقتی چهار میلیون زائر ایرانی وارد عراق میشن با مردم اون کشور ارتباط مستقیم دارند و حتی روزها در منازلشون مهمان میشن لازمه که تا حدودی زبان و فرهنگ اون ها رو یاد بگیرند. ندانستن زبان و اشنایی نداشتن با رسوم فرهنگی و خانوادگی و مذهبی مردم عراق در این سالها باعث کلی مشکلات، و گاهی نهادینه شدن بعضی کج رفتارها و پدید امدن تصویر نامطلوب از زائر ایرانی در ذهن برخی از اهالی کشور عراق شده. که خودش داستان طولانی است و مبنای پژوهشی مفصلی در مجموعه دنیای عربی بوده.

حوزه نیوز:این دغدغه ها نسبت به حضور زوار در عراق، باعث شد بروید سراغ تالیف کتاب طریق الحب. درست است؟

همینطوره. در سال هزار و چهارصد و یک با توجه به سوالات زیادی که زوار همیشه در ایام اربعین از ما می پرسیدند و توضیح می دادند که در شرایط خاصی در عراق نیاز داشتند که خواسته ای رو بیان کنند ولی نمیتونستند و مشکلاتی براشون ایجاد کرده بود، ما به این فکر افتادیم که شاید لازم است محصول و ایده ای داشته باشیم برای زواری که اشنایی با عراقی ندارند و به دنبال اموزش دیدن مفصل هم نیستند. بنظرمون رسید یک فراخوان بدیم و بخواهیم که تمام افرادی که به زیارت اربعین میرن اگر در موقعیتی قرار گرفتن و نیاز داشتن جمله ای رو بگن اما نمیدونستن چطور به لهجه عراقی بگن اون جمله ها و اون موقعیت ها رو برای ما بفرستند تقریبایک چیزی حدود سه ماه جمله های زیادی برای ما ارسال شد بالغ بر ۵ هزار جمله! ما یک تیم دوازده نفر تشکیل دادیم این جمله ها رو دسته بندی کردیم، سرند کردیم، گلچین کردیم در دوازده موضوع و این جمله ها توسط تیم ترجمه و بعد کارشناسان عراقی ترجمه شد و توسط کارشناسان عراقیمون ترجمه ها اصلاح شد اعراب گذاری شد و توسط دوستان عراقی هم خوانده شد به این شکل محتوای اولیه کتاب طریق الحب شکل گرفت. بعد برای راحتی زوار، صوت همه جملات خوانده شد و بشکل کیوارکد در کتاب اومد. نتیجه شد اولین دستینه یا همان هندبوک که ما بهش میگوییم کتابهمراه آشنایی با جمله های پرکاربرد اربعین هست در دوازده موضوع اربعینی از بحث آشنایی شروع میشود، از مرز تا تا حرم. به این شکل کتاب طریق الحب در سال یک هزار و چهارصد و یک چاپ شد که با استقبال بسیار خوبی مواجه شد و الان در چهار سال به چاپ چهاردهم رسیده. هر سال هم مجموعه کارگاه های رایگان فشرده ای برای زوار بر اساس این کتاب داریم که امسال توفیق حضور چهارهزار نفر را در این حرکت بزرگ داشتیم.

حوزه نیوز:با وجود کتاب طریق الحب، چرا رفتید سراغ اپلیکیشن، خب کتاب که بود!

در طول این چند سال که دوستان زیادی از این کتاب استفاده کردند و حتی بدون اینکه ما مدنظر داشته باشیم که دوستان عراقی هم میتونن از این کتاب استفاده بکنن علیرغم برنامه ریزی ما اما متوجه شدیم که خیلی از دوستان عراقی هم به راحتی از کتاب طریق الحب برای بیان جمله مورد نظرشون با زوار ایرانی صحبت می کنند، حتی عکسهای زیادی میزبانان عراقی برامون فرستادند که دارند از کتاب برای ارتباط با زوار ایرانی استفاده میکنند یا کتاب به دوست عراقی شون هدیه دادن برگشتند و یکی دیگر نهیه کردند. خیلی از دوستان به ما بازخورد می دادن که کاش این کتاب به صورت اپلیکیشن بود با اینکه ما کتاب رو در قطع کوچیک با کاغذ سبک و لبه های گرد شده چاپ کرده بودیم تا حمل اون برای زائر آسون تر باشه، برای یک واژه یاب (نمایه کلمات) طراحی کردیم اما باز هم این بازخورد رو از مخاطبین داشتیم که در کل برای کوله اربعین که همه سعی میکنن در سبکترین حالت باشه و ضروری ترین وسایل رو با خودشون ببرن کاش کتاب طریق الحب یک اپلیکیشن بود و میتونستن در گوشی همراه داشته باشن این بتونن در اون سرچ کنن و صوت جملات رو بشنون همچنین دوستان عراقی هم بتونن به راحتی از اون استفاده کنن و اون رو دانلود کنن و داشته باشن این شد که ایده تولید اپلیکیشن برامون جدی تر شد. اپلیکیشنی که مبناش و پایش کتاب طریق الحب باشد و در مرحله اول می خواستیم فقط کتاب طریق الحب را به یک اپلیکیشن ساده تبدیل کنیم که قابلیت سرش در جمله ها و پخش صوت رو داشته باشه. اما خب این ایده، طی قریب دو سال، رشد کرد و به شکل محصولی جدی تر و کاملتر متولد شد و در کتاب چیزهای قبلی تبذیل شد به یک مترجم دوطرفه و کامل لهجه عراقی.

حوزه نیوز:یعنی تولید اپلیکیشن دوسال زمان برد؟

محتوا قبلا تولید شده بود در قالب کتاب طریق الحب که خودش توسط جمعی از استادان لهجه و قریب ۱۲ نفر از دوستان در بخش فارسی کار شده بود و بیش از ۹ ماه زمان برده بود. ولی در مرحله تولید اپلیکیشن جمع ۶-۷ نفره ای از تیم برنامه نویسی تا گرافیست ها و مشاوران محتوایی و فنی برای ۱۰ ماه فقط روی اپلیکیشن تمرکز کردند. و هنوز هم این مسیر ادامه دارد.

برای تولید اپلیکیشن نیاز به مشورت های زیادی بود چون در این زمینه تجربه ها بسیار محدود است و بیش از یک سال به مشورت با گروه های مختلف و بررسی دوسه اپلیکیشن جدی تر مرتبط با لهجه عراقی یا کلا آموزش عربی پرداختیم و نمونه های غیر ایرانی رو مطالعه کردیم و در این بین کم کم یک تیم حرفه ای شکل گرفت. طبیعتا پروپوزال های زیادی تنظیم و پیشنهاد و بررسی شد تا به نقطه درست آغاز رسیدیم.

در ابتدا تصمیم داشتیم فقط کتاب طریق الحب رو به اپلیکیشن تبدیل کنیم اما در همین مشورت ها به نتیجه رسیدیم که یک لغتنامه هم در کنار دو هزار جمله کاربردی داشته باشیم یک لغتنامه تخصصی پنج هزار واژه ای.

بعد تصمیم بر این شد که این اپلیکیشن با توجه به توسعه هوش مصنوعی در همه زمینه ها مجهز به یک مترجم مبتنی بر هوش مصنوعی هم باشد که جملات رو به لهجه عراقی ترجمه بکند که این کار تا به امروز انجام نشده بود. چیزی بیش از یک رابط مترجم که نتایج نشان بدهد بلکه یک الگوی زبانی که بر اساس اطلاعات درست و محتوای لهجه عراقی کار کند. آنچه الان در هوش های مصنوعی دیده میشود عموما فصحه یا مخلوطی از لهجات مختلف است. یا ترجمه توسط گوگل ترنسلیت واقعا پر از اشتباهات عجیب و غریب است.

حوزه نیوز:حالا این اپلیکیشن چه امکاناتی دارد؟ کی ارائه شده است؟

اپلیکیشن طریق که نامش رو از همان کتاب طریق الحب گرفته است، الحمدلله در مردادماه امسال عمومی شد شامل دو هزار جمله کاربردی در دوازده موضوع اربعینی؛ شامل واژه نامه که پنج هزار واژه به لهجه عراقی هستش؛ بسته های آموزشی دارد به صورت رایگان که این بسته ها شامل آموزش تک کلمات، اصطلاحات و جمله های کاربردی لهجه عراقی هست؛ و بسته های فرهنگی آشنایی با آداب و رسوم و فرهنگ مردم عراق که در دوسه سال اخیر در مجموعه دنیای عربی تولید شده و به صورت بسته های آموزشی در اپلیکیشن قرار داده شده.

تمام جمله ها و واژه هایی که در اپلیکیشن هست صوت فارسی و عربی اون ها به لهجه عراقی خوانده شده و در اپلیکیشن موجوده قابلیت جستجو در تمام جمله ها و واژه ها وجود دارد و نزدیکترین جمله و واژه رو به کاربر پیشنهاد میده حتی اگر اشتباه یا ناقص تایپ کرده باشد؛ قسمت مهم اپلیکیشن که البته الان نسخه ازمایشی در حال توسعه آن منتشر شده بخش مترجم اپلیکیشن هست. مبتنی بر هوش مصنوعیه و جمله ها رو به لهجه عراقی ترجمه میکنه و همونطور که عرض شد بر پایه یک الگوی زبانی ویژه لهجه طرح ریزی شده و در حال رشد است.

اپلیکیشن طریق یه اپلیکیشن دو زبانه هست می تونین اون رو روی زبان عربی بذاریم و دوستان عرب زبان هم میتونن به راحتی از این اپلیکیشن استفاده کنن هرچند این بخش هم در حال تکمیل و توسعه است. کاربران میتونن جمله های مورد علاقشون رو نشان بکنن و اگر جمله ای یا عبارتی واژه ای در اپلیکیشن نبود در بخش پیشنهاد، اون جمله رو پیشنهاد بدن که انشاالله جمله ها ترجمه میشه و در اپلیکیشن قرار میگیره.

از ویژگی های مهم این است که اپلیکیشن طریق یک اپلیکیشن تحت وب هست. وب اپلیکیشن ها یا همان pwa ها، نسل جدید اپلیکیشنها هستند که قابلیت اجرا روی تمامی سیستم عامل ها وجود دارد و ضمنا دردسرهای بروزرسانی و آپدیت هم ندارد و خودبخود بروز میشوند.

اما مهمترین و کانونی ترین ویژگی طریق، مترجم هوشمند لهجه است که به شکل نوشتاری و گفتاری کار میکنه. یعنی میتونید گفتاری بهش جمله ای برای ترجمه بدهید و گفتاری و به شکل صوت جواب بگیرید.

حوزه نیوز:چطور و از کجا میشود نصبش کرد؟ از طریق اپ استورها در دسترس است؟

با تایپ کلیدواژه «اپلیکیشن طریق» در اینترنت میتونید انرا پیدا کنید و از طریق لینک مستقیمی که در سایت دنیای عربی ((donyayearabi.ir در دسترس است انرا روی گوشی یا لپ تاپ تان نصب کنید. در کافه بازار هم میتونید جستجو کنید و دانلودش کنید. بزودی روی اپ استورها دیگر هم قابل دانلود خواهد بود.

حوزه نیوز:چه برنامه ای برای تکمیل و توسعه اش دارید؟

حتما! هنوز اول راه هستیم. ایده های زیادی داشتیم و داریم که فرصت ارائه برای اربعین امسال و در نسخه فعلی پیدا نکرد. مثل موتور تصحیح لهجه و خوانش عبارات و کلمات که به گویش مخاطب را تقویت میکند؛ بازی واژه ها برای تقویت حافظه واژگانی مخاطب؛ بسته های رایگان مثل بسته های فرهنگی ویژه زائران خانم، بسته ویژه خدام و موکب داران و ... ضمن اینکه بجد واژه های واژه نامه و جمله های بخش جملات کاربردی اربعین تکمیل خواهد شد و توسعه پیدا خواهد کرد.

در گام بعدی که بعد از اربعین به آن خواهیم پرداخت نسخه های تخصصی تر طریق را بعنوان طریق پلاس برای حرفه ها و کاربری های مختلف مثل پزشکی، عمران، گردشگری، بازرگانی و ... در دستور کار داریم. ان شاء الله.

امیدواریم نتیجه این تلاشها به شکلی باشد که بتونیم در کنار خدمت به زوار عزیز امام حسین (ع)، قدمی بلند در تسهیل ارتباطات فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و دانشی بین دو ملت ایران و عراق ارائه بدهیم. انشاالله.