ویژگی‌های مهم خبرنگار تراز انقلاب اسلامی / هیچ فناوری‌ جای «جهاد تبیین» را نمی‌گیرد

به گزارش خبرگزاری حوزه، هفدهم مردادماه به عنوان "روز خبرنگار" فراتر از تعاریف مرسوم و عناوین و عبارات گاه کلیشه‌شده، موعدی است تا متذکر این نکته کلیدی شویم که حضور و فعالیت خبرنگار متعهد و متخصص تا چه میزان برای دفاع از آرمان‌های والای انقلاب اسلامی و حراست از کشور عزیزمان و زمینه سازی برای نیل به اهداف آن، ضروری و حائز اهمیت است.

صدالبته ناگفته پیداست که خبرنگار تراز انقلاب اسلامی بیش و پیش از هر چیز دیگری، حقیقت‌طلب است و در راستای بیان واقعیت‌ها، اهل مماشات و عافیت‌طلبی نیست و لذا قاطعانه و البته حکیمانه با فساد، دروغ و تحریف به مبارزه برمی‌خیزد، چه آن که معتقدیم که اتخاذ این رویکرد، هم‌راستا با آرمان‌های انقلاب اسلامی است که بر پایه‌ی عدالت، صداقت و دفاع از حقوق مردم پدید آمده و توسعه یافته است.

ویژگی‌های مهم خبرنگار تراز انقلاب اسلامی

دکتر سیده فاطمه سیدمدلل‌کار، مدرس حوزه و دانشگاه با بیان این که خبرنگار تراز انقلاب اسلامی باید قدرت تشخیص جریان حق از باطل را در عرصه‌های پیچیده سیاسی، فرهنگی و اجتماعی داشته باشد و از سوی دیگر باید بتواند میان اولویت‌های نظام اسلامی و مسائل حاشیه‌ای تمایز قائل شود، اظهار داشت: در فضای رسانه‌ایِ امروز، شاهد انتشار حجم عظیمی از اخبار جعلی و تحریف‌شده هستیم و لذا پایبندی به حقیقت، مهم‌ترین سلاح خبرنگار انقلابی در مقابل این هجمه‌هاست و البته در کنار این قضیه باید درک و فهم و بصیرت خبرنگار چنان باشد که بتواند اولویت‌ها را بر اساس منافع و مصالح ملی و منطبق بر رویکرد انقلابی به خوبی تشخیص داده و بر این اساس به رسالت کلیدی خود عمل نماید.

وی همچنین افزود: از سوی دیگر باید توجه داشت که در فضای جنگ شناختی و ترکیبی، تولید و انتشار خبر خام به‌تنهایی کافی نیست، چرا که مخاطب امروز فقط اطلاع نمی‌خواهد بلکه بیش از آن نیازمند فهم عمیق است. بر این اساس باید گفت خبرنگاری که صرفاً متن بیانیه‌ها، توییت‌ها یا خروجی‌های شبکه‌های خبری را بازنشر می‌کند، در بهترین حالت یک انتقال‌دهنده است، نه یک مرجع حرفه‌ای.

حفاظت از سرمایه اعتماد عمومی

وی اضافه کرد: در همین راستا خبرنگار باید بتواند در کنار تولید و انتشار خبر، زمینه، پیامد، منطق پنهان و اثر اجتماعی آن را نیز توضیح دهد. اینجاست که نقش او از فردی که صرفاً گزارشگر رویداد است به تفسیرگر واقعیت، ارتقا پیدا می‌کند.

سیدمدلل کار همچنین گفت: مسئولیت مهم دیگر خبرنگار، تلاش در جهت حفاظت از سرمایه اعتماد عمومی است. اساساً در جنگ شناختی، مهم‌ترین هدف، تخریب نه یک نهاد خاص، بلکه اعتماد مردم به کل سازوکار اطلاع‌رسانی است. بر این اساس چنانچه جامعه احساس کند هیچ رسانه‌ای قابل اعتماد نیست، در برابر شایعه، تحریف و عملیات روانی بی‌دفاع می‌شود، به همین خاطر، خبرنگار باید بداند که هر خبر غیردقیق، هر اغراق، هر جانبداری پنهان و هر تیتر هیجانی، صرفاً یک خطای فردی نیست، بلکه می‌تواند به فرسایش اعتماد عمومی نیز منجر شود.

خبرنگار متعهد، دیده‌بان بصیرت افزای جامعه است

وی در ادامه با اشاره به شاخصه بصیرت سیاسی و قدرت تحلیل صحیح و تأکید بر این نکته که در دنیای پرهیاهوی امروز، خبرنگار متعهد، دیده بان بصیرت افزای جامعه است، بیان داشت: اهمیت و ضرورت این مساله به این خاطر است که بدون بصیرت، خبرنگار تبدیل به بلندگوی جریانات منحرف یا دشمن می‌شود چرا که بصیرت، راهنمای حرکت آگاهانه و هدفمند خبرنگار در مسیر جهاد تبیین است.

نقشی فراتر از راوی حوادث و وقایع

مسعود پیرهادی، روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای نیز با اشاره به لزوم هوشمندی و درایت بالای خبرنگار ایران اسلامی در شرایط حساس کنونی، اظهار کرد: جنگ‌های امروز دیگر صرفاً در میدان‌های نظامی تعیین تکلیف نمی‌شوند، چرا که هر عملیات میدانی، هم‌زمان یک عملیات رسانه‌ای است و به همین خاطر معتقدیم که هر موشک، یک روایت را نیز حمل می‌کند و در این میان، هر تصویر می‌تواند حتی معادلات سیاسی را تحت تأثیر قرار دهد، کما این که از آن سو نیز هر خبر نادرست، گاهی خسارتی بزرگ‌تر از یک حمله نظامی به بار می‌آورد.

وی همچنین گفت: در چنین زمانه ای، خبرنگار دیگر تنها راوی حوادث و وقایع نیست، بلکه نقش او به عنوان مهندس ادراک عمومی بسیار مهم و حیاتی است. جامعه، جهان را آن‌گونه که هست نمی‌بیند؛ آن‌گونه می‌بیند که برایش روایت می‌شود و به همین خاطر، انتخاب تیتر، زاویه دید، ترتیب انتشار اخبار، انتخاب عکس، حذف یا برجسته‌سازی یک جمله، همگی در ساختن این ادراک نقش دارند و دقیقاً از همین‌جاست که نقش و مسئولیت خبرنگار، از انتقال صرف داده، به مدیریت فهم عمومی ارتقا پیدا می‌کند.

روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای با اشاره به این که چنین قدرتی بدون اخلاق، خطرناک‌ترین ابزار ممکن به شمار می رود، تصریح کرد: خبرنگاری که حقیقت را قربانیِ هیجان، رقابت، منفعت یا جناح‌گرایی کند، دیگر نمی شود اسم او را خبرنگار دانست، چرا که چنین فردی، تولیدکننده توهم است. از سوی دیگر باید بدانیم رسانه‌ای که اعتماد را از دست بدهد، حتی اگر میلیون‌ها مخاطب هم داشته باشد، در حقیقت سرمایه اصلی خود را از دست داده است. سرمایه‌ی یک رسانه، نه ساختمان‌های بلند، نه تجهیزات پیشرفته و نه تعداد دنبال‌کنندگان، بلکه اعتماد عمومی است؛ سرمایه‌ای که سال‌ها برای ساختنش زمان لازم است و گاهی با یک خبر نادرست فرو می‌ریزد.

اهمیت اصل "صحت‌سنجی" بر اساس منابع اسلامی

پیرهادی همچنین به نکته مهمی اشاره کرد و افزود: در سنت اسلامی نیز، نخستین اصل رسانه‌ای، صحت‌سنجی است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا…»؛ پیش از آنکه خبری را مبنای قضاوت قرار دهید، آن را بررسی کنید. این آیه، شاید قدیمی‌ترین منشور حرفه‌ای خبرنگاری باشد؛ منشوری که امروز نیز با وجود پیشرفته‌ترین فناوری‌ها، همچنان معتبر است. فناوری می‌تواند سرعت انتقال خبر را هزاران برابر کند، اما هیچ فناوری‌ جای «تبیین» و «تبین» را نمی‌گیرد.

وی یادآور شد: جهاد تبیین نیز دقیقا از همین نقطه آغاز می‌شود. تبیین، تبلیغات نیست؛ توجیه خطاها نیست؛ حذف واقعیت‌های تلخ نیست. تبیین یعنی قرار دادن هر واقعیت در جای درست خود، نشان دادن نسبت علت و معلول، جلوگیری از تقطیع حقیقت و مقابله با مهندسی ادراک توسط جریان تحریف.

خبرنگارِ صادق، روایتگر حقیقت است

این روزنامه نگار همچنین بیان داشت: خبرنگاری که صرفاً بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد، ممکن است دروغ نگفته باشد، اما حقیقت را نیز کامل روایت نکرده است. حقیقت، مجموعه‌ای از اجزا است که تنها در کنار هم معنا پیدا می‌کنند.

وی در خاتمه گفت: امروز، یکی از مهم‌ترین رسالت‌های خبرنگار، تولید قدرت شناخت برای جامعه است. دشمنان ملت‌ها، بیش از آنکه به دنبال اشغال سرزمین باشند، به دنبال اشغال ذهن‌ها هستند. جامعه‌ای که قدرت تشخیص خود را از دست بدهد، حتی بدون شلیک یک گلوله نیز شکست خورده است و جامعه‌ای که قدرت تحلیل داشته باشد، حتی زیر شدیدترین فشارها نیز سرمایه اجتماعی خود را حفظ خواهد کرد.

انتهای پیام