معصومه احمدیانعلیآبادی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، عنوان کرد: والدین دوست دارند که دخترشان با ایمان، با حجاب، تحصیل کرده، موفق، مادر و همسری خوب و در عین حال موثر در جامعه باشد. برای تربیت دختری با این ویژگیها نیازمند یک الگوی تربیتی جامع هستیم. شخصیت حضرت معصومه (س) دقیقاً چنین الگویی است که میتوانیم با تأسی از ایشان، دخترانی متعهد و پویا تربیت کنیم.
محور اول: اول هویت بعد تربیت
کارشناس مشاوره خانواده اسلامی گفت: یکی از بزرگترین اشتباهات در تربیت دختران این است که تربیت را با فهرستی از نبایدها شروع میکنیم که این کار را نکن، آن لباس را نپوش، با فلانی ارتباط نداشته باش، آن را نگو و... در حالی که قرآن کریم تربیت را از یک سؤال عمیقتر آغاز میکند و در آیه 70 سوره اسراء میفرماید: «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم.
وی با بیان اینکه دختر باید قبل از اینکه بداند چه کاری نباید انجام دهد باید بداند چه کسی است، تصریح کرد: در الگوی حضرت معصومه (س) با شخصیتی مواجه هستیم که دارای منزلت و هویت مستقل ایمانی است. حتی روایتی که درباره مقام ایشان نقل شده نشان میدهد اهلبیت (ع) ایشان را شخصیتی دارای شأن معرفی کردهاند. امام رضا (ع) درباره زیارت ایشان فرمود: «مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ» و در نقل دیگری قید «عارِفاً بِحَقِّها» آمده است که به زیارت همراه با معرفت به حق و جایگاه ایشان تاکید دارد.
احمدیانعلیآبادی ادامه داد: پیام تربیتی این ویژگی حضرت معصومه (س) برای تربیت دختران در جامعه امروزی این است که نباید به آنها بگوییم تو نباید فلان کار را انجام دهی بلکه باید به او بگویید تو آنقدر ارزشمند هستی که نباید خودت را ارزان در اختیار نگاه، تأیید و قضاوت دیگران قرار بدهی. این دو جمله تفاوت فراوانی دارند برخورد اول محدویت میسازد اما دومی هویت میسازد.
محور دوم: تربیت دختر فرهنگساز در مقابل مصرفکننده فرهنگ
وی بر لزوم آگاهسازی دختران تأکید کرد و افزود: تربیت دختر عفیف بدون تربیت دختر آگاه کامل نیست. وقتی دختر نوجوانی درباره ضرورت حجاب میپرسد، پاسخ «چون من میگویم» ممکن است باعث اطاعت موقت شود، اما قدرت پاسخگویی در برابر چالشهای بیرونی را به او نمیدهد. اما وقتی به او بگوییم برای یافتن این پاسخ با هم نظر قرآن را درباره کرامت انسان، نگاه، حریم، عفاف و رابطه زن و مرد بررسی کنیم به او فقط پاسخ ندادهایم بلکه قدرت پیدا کردن پاسخ دادهایم. این تفاوت بنیادین در تربیت سنتی با تربیت نسل امروز است.
پژوهشگر حوزوی اظهار کرد: حضرت معصومه (س) در منابع به عنوان بانویی محدثه و اهل دانش شناخته شدهاند و این یکی از ویژگیهای مهم در الگوی حضرت معصومه (س) است که میتوانیم برای دختر امروز برجسته کنیم که دختران قرار نیست فقط شنونده باشند و همیشه دیگران برای او توضیح دهند بلکه باید بتوانند معارف دینی را بفهمند، سؤال بپرسند، پاسخ مستند پیدا کنند و در حد توان خود آن را به دیگری منتقل کنند.
محور سوم: دختر باید انتخابگر توحیدمحور تربیت شود نه تبعیتکننده صرف
وی گفت: قرآن در آیه ۱۳ سوره حجرات میفرماید: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ» معیار ارزش انسان نزد خدا تقواست. تقوا را نباید فقط به امور عبادی محدود کرد؛ بلکه یعنی انسان در موقعیت انتخاب بتواند خودش را مدیریت کند.
احمدیانعلیآبادی تصریح کرد: تقوا یعنی وقتی دختر در فضای مجازی با موج مقایسهها روبرو میشود، خودش را نبازد. وقتی تحت فشار روابط ناسالم قرار میگیرد بتواند با قدرت «نه» بگوید و وقتی منفعت شخصی با ارزشهای الهی در تعارض است، انتخابی آگاهانه داشته باشد.
وی تاکید کرد: این همان ویژگی است که باید از حضرت معصومه (س) برای تربیت دختران امروز استفاده کنیم که دختر مؤمن دختری منفعل نیست، بلکه دختری است که معیارهایش متصل به وحی است و به همین دلیل استحکام و مقاومت زیبایی در برابر نوسانات اجتماعی دارد.
محور چهارم: عفاف را از ترس به قدرت تبدیل کنیم
معاون فرهنگی و تبلیغی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلام الله علیها بیان کرد: یکی از اشتباهات رایج در تربیت دختران این است حجاب و عفاف را با وابستگی به نگاه دیگران آموزش دهیم؛ جملاتی مانند «مردم چه میگویند؟» یا «آبروی خانواده میرود»، دختر را وابسته به قضاوت جامعه میکند، نه باورهای درونی.
وی تصریح کرد: اما تربیت توحیدی، عفاف را از ترس به قدرت تبدیل میکند. در این رویکرد دختر میآموزد که بگوید: «من انتخاب میکنم چگونه دیده شوم، زیرا ارزش خودم را از نگاه دیگران نمیگیرم.» این همان معنای تربیتی آیه ۱۳۹ سوره آلعمران است که میفرماید: ««وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ؛ سست نشوید و اندوهگین نشوید؛ اگر مؤمن باشید، شما برترید». این آیه را میتوان به زبان تربیتی دخترانه اینگونه ترجمه کرد که دختر مؤمن کسی است که هویتش را از اتصال به خدا میگیرد و در برابر فشارهای محیطی، شخصیت خود را نمیبازد.
محور پنجم: خانواده؛ پایگاه هویت یا زندان؟
احمدیان علی آبادی اظهار کرد: امروز یک دوگانه خطرناک ایجاد شده که گویی دختر یا باید مستقل باشد یا خانواده دوست. اما الگوی اهلبیت (ع) این تضاد را نمیپذیرد. دختر میتواند همزمان دانشمند، اجتماعی و فعال باشد و در عین حال هویت دینی خود را حفظ کند و خانواده دوست باشد.
وی ادامه داد: حضرت معصومه (س) در خانوادهای دینی رشد کردند، اما شخصیتشان تنها در نسب خانوادگی خلاصه نشد بلکه در روح بزرگ و توحیدی ایشان از دامن پاکیها بازتعریف میگردد. والدین نباید استقلال را به معنای بینیازی از خانواده یا اطاعت کورکورانه را به معنای دختر خوب بودن معرفی کنند؛ بلکه باید به فرزندانشان بگویند: «ما میخواهیم آنقدر ریشهدار شوی که وقتی از خانه بیرون رفتی، ارزشهای خانه همچنان در وجودت زندگی کند.»
محور ششم: دختر را برای اثرگذاری اجتماعی تربیت کنیم
پژوهشگر حوزوی بر لزوم تربیت دختران برای اثرگذاری اجتماعی تأکید کرد و گفت: گاهی تصور میکنیم تربیت موفق یعنی دختر درس بخواند، ازدواج کند و خانوادهای بسازد. اینها ارزشمندند، اما سؤال بنیادین این است: «دختر من قرار است چه اثری در جهان بگذارد؟»
وی یادآور شد: حضرت معصومه (س) امروز فقط یک شخصیت تاریخی نیست. قم با نام و حضور ایشان به یکی از مهمترین مراکز علمی و دینی جهان تشیع تبدیل شده است و در روایتی منسوب به امام صادق (ع) حتی پیش از ولادت حضرت معصومه (س)، از دفن بانویی از نسل ایشان در قم و فضیلت زیارت او سخن گفته شده است. بنابراین برای دختر امروز باید یک مفهوم را زنده کنیم «من فقط قرار نیست خودم خوب باشم؛ قرار است منشأ خیر باشم.»
معاون فرهنگی و تبلیغی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلام الله علیها اضافه کرد: دختری که به دوست ناامید امید میبخشد، به همکلاسیاش کمک میکند، شبهات را پاسخ میدهد یا در مدرسه مسئولیت میپذیرد، در واقع در حال تمرین اثرگذاری اجتماعی است.
محور هفتم: سفر حضرت معصومه (س)؛ درس زندگی معنادار در برابر زندگی راحت
احمدیان علی آبادی درباره سفر تاریخی حضرت معصومه (س) اظهار کرد: این حرکت برای تربیت دختران پیام زیبایی دارد؛ اینکه زندگی مؤمنانه تنها در آرامش شخصی نیست. گاهی انسان برای ارزشهایش باید حرکت کند، هزینه بدهد و از آسایش فاصله بگیرد. این یعنی دختران را برای زندگی راحت تربیت نکنید، بلکه او را برای زندگی معنادار تربیت کنید.
محور هشتم: بندگی؛ پاسخ نهایی به پرسش «برای چه زندگی میکنم؟»
وی بیان کرد: دختر امروز بیش از هر چیز نیاز دارد بداند که من برای چه زندگی میکنم؟ فقط موفقیت، ازدواج یا تأیید دیگران باشد، با کوچکترین بحران، زندگی فرو میپاشد. اما قرآن در سوره ذاریات هدف نهایی را «بندگی» معرفی میکند و میفرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِیَعْبُدُونِ؛ هدف نهایی انسان، بندگی خداست.»
مشاور خانواده تصریح کرد: وقتی دختر بفهمد که درس خواندن، کمک به مادر، علمآموزی و فعالیت اجتماعی، همگی میتوانند بندگی باشند، زندگی او از مجموعهای از کارهای پراکنده، به یک مسیر معنادار و هدفمند تبدیل میشود.
پنج سرمایه برای ساختن یک «دختر فاطمی»
وی بیان کرد: برای اینکه این مباحث به یک الگوی عملیاتی تبدیل شود مادران باید بر روی پنج سرمایه کلیدی متمرکز شوند که نخستین و مهمترین آنها سرمایه هویتی است؛ یعنی هر دختر باید در پاسخ به سؤال «من کیستم؟»، پاسخی توحیدمحور و ریشهدار داشته باشد تا در تلاطمهای دنیای مدرن، تکیهگاهی استوار بیابد.
معاون فرهنگی و تبلیغی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلام الله علیها دومین سرمایه را معرفتی دانست و افزود: والدین به جای ارائه پاسخهای آماده هر هفته یک مسئله دینی را با دختران خود به صورت مشترک تحقیق کنند. پرسشهایی نظیر «چرا نماز میخوانیم؟»، «حکمت حجاب چیست؟» یا «چرا برخی رفتارها حرام شدهاند؟» باید منجر به تفکر شود تا دختران به جای تقلید، به تفکر دینی عادت کنند.
وی اضافه کرد: سومین سرمایه خودکنترلی (تمرین روزانه تقوا) است. تقوا را باید در موقعیتهای کوچک تمرین کرد. تمریناتی مانند «پرهیز از پاسخ تند در هنگام عصبانیت»، «عدم همراهی در غیبت» یا «مدیریت وسوسههای فضای مجازی»، گامهای کوچکی هستند که منجر به ساختن ارادهای قوی و متقون در دختران میشوند.
احمدیان علی آبادی چهارمین سرمایه را سرمایه ارتباطی (آموزش مرزبندی و بلوغ) دانست و تصریح کرد: باید به دختران یاد دهیم که «نه» گفتن به معنای بیادبی، مرزبندی به معنای دشمنی و کمک خواستن به معنای ضعف نیست. یادگیری نحوه بیان نیازها و گفتگوهای بالغانه، بخشی از هویت مستقل ایمانی است.
وی گفت: سرمایه پنجم اثرگذاری است. برای اینکه دختران مفهوم «منشأ خیر بودن» را درک کنند هر ماه یک فعالیت خیر اجتماعی خانوادگی (مانند کمک به نیازمندان یا سرزدن به سالمندان) انجام شود. نکته کلیدی در اینجا، پرسش والدین از فرزند پس از انجام کار است: «اگر تو نبودی، چه چیزی در زندگی این آدم تغییر نمیکرد؟»؛ این پرسش حس اثرگذاری را زنده میکند.
معاون فرهنگی و تبلیغی مدرسه علمیه حضرت فاطمه الزهرا سلام الله علیها در توصیهای به مادران گفت: گاهی به جای پرسیدن درباره تکالیف مدرسه یا نظم اتاق، کنار دخترتان بنشینید و سه سؤال کلیدی از او بپرسید:
- «اگر ۱۰ سال دیگر زنی اثرگذار باشی، دوست داری مردم تو را با چه ویژگی به یاد بیاورند؟»
- «فکر میکنی اکنون برای رسیدن به آن زن، چه ویژگیهایی در خودت داری؟»
- «چه چیزهایی باید در تو بیشتر ساخته شود؟»
مشاور خانواده افزود: این گفتوگو ممکن است از دهها سخنرانی تربیتی اثرگذارتر باشد زیرا دختر را از موضوع تربیت به شریک تربیت خودش تبدیل میکند
وی با بیان اینکه هدف ما این نیست که صرفاً حضرت معصومه (س) را به دختران معرفی کنیم، بلکه باید منطق شخصیت ایشان را به آنها منتقل کنیم، گفت: دختر مؤمن باید پاک باشد اما منفعل نباشد، باحیا باشد اما از جامعه نترسد، متدین باشد اما تقلیدی نباشد، عاطفی باشد اما اسیر هیجان نشود، اجتماعی باشد اما ارزشهایش را به قیمت پذیرش دیگران نفروشد، خانوادهدوست باشد اما هویت مستقل ایمانی داشته باشد و علمآموز باشد اما علم را برای فخر نفهمد.
احمدیان علی آبادی تاکید کرد: مهمترین پیام برای دختر امروز این است که خودش را برای دیده شدن نسازد، بلکه برای اثر گذاشتن بسازد. ما به دنبال تربیت دخترانی هستیم که نه فقط در ظاهر، بلکه در خلوت، خانواده و جامعه، واقعاً خوب و منشأ خیر باشند.
انتهای پیام
نظر شما