حجتالاسلام والمسلمین حسین مردانپور معاون تبلیغ حوزه علمیه قم در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهید محمود صارمی و تبریک روز خبرنگار به اصحاب رسانه، با تأکید بر اهمیت و حساسیت رسالت خبرنگاری در شرایط کنونی اظهار داشت: خبرنگاری امروز صرفاً به معنای انتقال یک رویداد یا بازنشر یک خبر نیست، بلکه خبرنگار متعهد باید راوی امین حقیقت، افکار عمومی و واقعیتهای جامعه باشد.
وی افزود: خبرنگار باید با تکیه بر دقت، صحت، تحقیق و امانتداری، میان خبر صحیح و روایت تحریفشده تمایز ایجاد کند و با ارائه روایتی مستند، روشن و دقیق، زمینه افزایش آگاهی عمومی و تقویت قدرت تحلیل مخاطبان را فراهم آورد.
خبرنگاری؛ مسئولیتی فراتر از انتقال یک رویداد
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم با بیان اینکه یک خبر میتواند آثار گستردهای بر جامعه داشته باشد، تصریح کرد: خبر صحیح میتواند موجب آگاهی، آرامش و تصمیمگیری درست مردم شود، اما یک خبر ناقص، نادرست یا تحریفشده ممکن است زمینهساز تشویش، برداشت نادرست و حتی آسیبهای اجتماعی شود؛ ازاینرو خبرنگار باید پیش از انتشار هر خبر، از صحت منبع، محتوای خبر و ابعاد مختلف آن اطمینان حاصل کند.
وی با اشاره به گسترش شبکههای اجتماعی و سرعت روزافزون گردش اطلاعات خاطرنشان کرد: امروز مرز میان خبر صحیح و خبر جعلی در بسیاری از موارد بسیار باریک شده است و مخاطب ممکن است در مدت کوتاهی با حجم گستردهای از اطلاعات مواجه شود. در چنین فضایی، خبرنگار حرفهای باید بتواند خبر را از شایعه، واقعیت را از تحریف و روشنگری را از فضاسازی و التهابآفرینی تشخیص دهد.
«تبیّن»؛ اصلی قرآنی در مواجهه با اخبار
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور با استناد به آیه ۶ سوره مبارکه حجرات، بر ضرورت «تبیّن» و تحقیق درباره اخبار تأکید کرد و گفت: آموزههای قرآن کریم به ما میآموزد که در مواجهه با یک خبر، پیش از پذیرش و انتقال آن باید درباره صحت و اعتبار آن تحقیق و بررسی کنیم.
وی ادامه داد: بر اساس این نگاه، خبرنگار در جامعه اسلامی صرفاً ناقل اطلاعات نیست، بلکه امانتدار حقیقت و افکار عمومی است و باید نسبت به منبع، صحت، زمینه و حتی پیامدهای خبری که منتشر میکند احساس مسئولیت داشته باشد.
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم اضافه کرد: خبرنگار نباید صرفاً به دلیل جذابیت یک خبر، سرعت انتشار یا بازتاب گسترده آن در فضای مجازی، اقدام به بازنشر کند؛ بلکه اعتبارسنجی و اطمینان از صحت خبر باید پیش از سرعت انتشار مورد توجه قرار گیرد.
سرعت اطلاعرسانی نباید به قیمت از دست رفتن صحت تمام شود
وی سرعت را یکی از الزامات حرفه خبرنگاری دانست و اظهار داشت: سرعت در اطلاعرسانی یک ضرورت است، اما نباید سرعت جایگزین دقت و صحت شود. رسانه موفق رسانهای است که بتواند میان سرعت، صحت، دقت، عمق، انصاف و مصالح عمومی جامعه توازن برقرار کند.
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور با اشاره به آموزههای اسلامی درباره ضرورت پرهیز از نقل بدون تحقیق افزود: خبرنگار باید بداند هر خبری که منتشر میکند میتواند بر ذهن و رفتار مخاطب اثر بگذارد؛ بنابراین مسئولیت رسانهای او با انتشار یک خبر به پایان نمیرسد، بلکه آثار و پیامدهای آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
خبرنگار در خط مقدم جنگ روایتها و جنگ شناختی
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم با بیان اینکه عرصههای تقابل و منازعه در جهان امروز تنها به میدان نظامی محدود نمیشود، گفت: بخش مهمی از رویاروییهای امروز در عرصه افکار عمومی، ادراک مردم و رسانهها شکل میگیرد و به همین دلیل، اهمیت صحت و دقت خبر در شرایط جنگ شناختی دوچندان شده است.
وی خاطرنشان کرد: یک خبر ناقص یا تحریفشده میتواند نگرانی عمومی ایجاد کند، اختلافات را تشدید کرده و برداشت جامعه از یک واقعیت را تغییر دهد؛ بنابراین خبرنگار در چنین شرایطی علاوه بر مهارتهای حرفهای باید از قدرت تشخیص، سواد رسانهای و شناخت فضای جنگ شناختی برخوردار باشد.
وی اعتماد مخاطب را بزرگترین سرمایه رسانه دانست و افزود: اعتماد عمومی بهسادگی به دست نمیآید و از دست رفتن آن نیز به آسانی قابل جبران نیست؛ بنابراین صداقت، صحت، امانتداری، استمرار در کار حرفهای و مسئولیتپذیری باید از پایههای اصلی فعالیت رسانهای باشد.
جهاد تبیین؛ فراتر از بیان و تکرار یک موضع
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور با اشاره به نقش خبرنگاران در جهاد تبیین و روشنگری اجتماعی گفت: تبیین صرفاً به معنای بیان یا تکرار یک موضع نیست، بلکه به این معناست که مخاطب بتواند واقعیت را درست ببیند، ابعاد و زمینههای یک موضوع را بشناسد، از پیامدهای آن آگاه شود و روایت صحیح را از روایت تحریفشده تشخیص دهد.
وی با استناد به آیه ۱۲۵ سوره مبارکه نحل و تأکید قرآن کریم بر دعوت با حکمت، موعظه نیکو و گفتوگوی شایسته، تصریح کرد: تبیین زمانی اثرگذار خواهد بود که مستند، منطقی، اقناعی و متناسب با نیاز و سطح مخاطب باشد.
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم افزود: جامعه امروز بیش از شعار و کلیگویی، به پاسخ روشن، استدلال، اقناع و دسترسی به منابع معتبر نیاز دارد و رسانه میتواند نقش مهمی در تأمین این نیاز ایفا کند.
خبرنگار باید فراتر از پاسخ به «چه اتفاقی افتاد؟» حرکت کند
وی با بیان اینکه خبرنگاری حرفهای تنها به پاسخ یک پرسش محدود نمیشود، اظهار داشت: خبرنگار نباید فقط به این پرسش پاسخ دهد که «چه اتفاقی افتاد؟»، بلکه باید در چارچوب حرفهای، زمینه پاسخ به پرسشهایی همچون اینکه «چرا این اتفاق افتاد؟»، «چه ابعادی دارد؟»، «چه زمینههایی موجب شکلگیری آن شده است؟»، «پیامدهای آن چیست؟» و «دیدگاه کارشناسان درباره آن چیست؟» را نیز برای مخاطب فراهم کند.
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور در عین حال بر ضرورت حفظ مرز میان خبر و تحلیل تأکید کرد و گفت: خبرنگار نباید تحلیل شخصی خود را به جای خبر به مخاطب ارائه کند، اما رسانه میتواند در کنار خبر دقیق، با تولید گزارشهای تحلیلی، گفتوگو با کارشناسان و استفاده از دیدگاه صاحبنظران، به فهم عمیقتر مسائل کمک کند.
خبرگزاری حوزه؛ پل ارتباطی میان دانش حوزه و نیازهای جامعه
وی با اشاره به ظرفیت گسترده علمی و معرفتی حوزههای علمیه اظهار داشت: حوزههای علمیه، مراجع عظام تقلید، علما، استادان، فضلا و صاحبنظران از سرمایه علمی و معرفتی ارزشمندی برخوردارند و استفاده صحیح و هدفمند از این ظرفیت میتواند بسیاری از مسائل پیچیده دینی، فرهنگی، اجتماعی و حتی مسائل روز جامعه را برای مردم قابل فهمتر کند.
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم افزود: یکی از رسالتهای مهم خبرگزاری حوزه، شناسایی پرسشهای واقعی مردم و قرار دادن این پرسشها در معرض پاسخ علما و کارشناسان است؛ بهگونهای که خروجی رسانه صرفاً یک خبر نباشد، بلکه به فهم بهتر مسائل و افزایش قدرت تحلیل مخاطب کمک کند.
وی تأکید کرد: ارتباط خبرگزاری حوزه با جامعه نباید یکسویه باشد؛ این رسانه نباید تنها «صدای حوزه را به جامعه» منتقل کند، بلکه باید «صدای جامعه و پرسشهای مردم» را نیز به حوزه منتقل کند تا عالمان و کارشناسان بتوانند درباره مسائل، دغدغهها و شبهات مطرحشده پاسخهای دقیق و مستند ارائه دهند.
جنگ تحمیلی سوم؛ عرصهای فراتر از میدان نظامی
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور با اشاره به جنگ تحمیلی سوم، اظهار داشت: این جنگ را نمیتوان صرفاً از زاویه میدان نظامی مورد ارزیابی قرار داد؛ چراکه در کنار رویارویی نظامی، عرصه رسانه، افکار عمومی و روایتها نیز درگیر این مواجهه بوده است.
وی افزود: دشمن تلاش میکند با استفاده از اخبار جعلی، روایتهای ناقص و تحریف واقعیت، برخی مسائل و عملیاتها را بزرگنمایی کرده و محاسبات و ادراک جامعه را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین رسانه در چنین شرایطی دیگر صرفاً یک ابزار اطلاعرسانی نیست، بلکه خود به یکی از میدانهای اصلی مواجهه تبدیل میشود.
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: خبرنگار در شرایط جنگی باید هم چشم بیدار جامعه و هم راوی امین واقعیتهای میدان باشد. خبر باید بهموقع منتشر شود، اما در عین حال باید از صحت، اعتبار و استناد لازم برخوردار باشد.
رسانه حوزه سه ضلع خبر، تحلیل و تبیین را در کنار هم قرار دهد
وی با اشاره به نقش خبرگزاری حوزه در شرایط بحران گفت: خبرگزاری حوزه باید در کنار حضور فعال در میدان و انعکاس بهموقع رویدادها، به تولید گزارشهای میدانی و پرداختن به ابعاد مختلف حوادث نیز توجه داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور، توجه به روایت مردم، انعکاس حضور و همدلی اقشار مختلف جامعه و ثبت فعالیتهای اجتماعی را از دیگر وظایف مهم رسانه برشمرد و اظهار داشت: رسانه حوزه در شرایط بحران باید هم «رسانه خبر»، هم «رسانه تحلیل» و هم «رسانه تبیین» باشد.
وی ادامه داد: قرار گرفتن این سه ضلع در کنار یکدیگر میتواند نقش مؤثری در صیانت از حقیقت، تقویت آرامش و انسجام اجتماعی، مقابله با تحریف و افزایش بصیرت عمومی داشته باشد.
استفاده از ظرفیت علما و کارشناسان برای پاسخ به پرسشهای جامعه
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم بهرهگیری هدفمند از ظرفیت مراجع عظام تقلید، علما، استادان حوزه، کارشناسان و صاحبنظران را از نقاط قوت رسانه حوزه دانست و گفت: جامعه در شرایط جنگ شناختی تنها به خبر نیاز ندارد، بلکه به تحلیل، تبیین و پاسخ به پرسشها و شبهات نیز نیازمند است.
وی تصریح کرد: خبرگزاری حوزه میتواند با استفاده از این ظرفیت علمی، مسائل مورد نیاز جامعه را شناسایی و پاسخهای مستند و کارشناسی را در اختیار مخاطبان قرار دهد و از این طریق، میان ظرفیت علمی حوزه و نیازهای فکری و معرفتی جامعه پیوند مؤثرتری ایجاد کند.
«حقیقت، امانت و مسئولیت»؛ سه اصل اساسی در کار خبرنگاری
حجتالاسلام والمسلمین مردانپور با تأکید بر ضرورت جدی گرفتن جایگاه خبرنگاری اظهار داشت: قلم خبرنگار میتواند در خدمت حقیقت، آگاهی، وحدت و آرامش جامعه قرار گیرد و در مقابل، بیدقتی و بیمسئولیتی در انتشار اخبار میتواند زمینهساز برداشت نادرست، تشویش و التهاب در جامعه شود.
وی سه اصل «حقیقت، امانت و مسئولیت» را از اصول اساسی حرفه خبرنگاری عنوان کرد و گفت: خبرنگار متعهد باید همواره حقیقت را دنبال کند، امانتدار اطلاعات و اعتماد مخاطب باشد و نسبت به آثار و پیامدهای آنچه منتشر میکند مسئولیتپذیر باشد.
معاون تبلیغ حوزه علمیه قم در پایان همچنین از تلاش خبرنگاران خبرگزاری حوزه در سالهای اخیر برای پوشش دقیق و بهموقع اخبار حوزههای علمیه، سخنان مراجع عظام تقلید، علما و استادان و همچنین رویدادهای مهم فرهنگی و اجتماعی کشور قدردانی کرد و بر ضرورت تقویت این مسیر، استفاده بیشتر از ظرفیت علمی و معرفتی حوزه و پاسخگویی رسانهای به پرسشهای واقعی جامعه تأکید کرد.
انتهای خبر/
نظر شما