به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، هم اندیشی تخصصی «دیدگاه ها و راهکارهای نهادینه سازی فرهنگ دینی در شهر» با حضور جمع کثیری از اساتید حوزه و دانشگاه، مدیران فرهنگی و طلاب شهرستان آمل برگزار شد.
این نشست که به میزبانی دفتر مرجعیت دینی حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی (مدظله العالی) انجام گرفت، به بررسی ابعاد مختلف چالش های فرهنگی و ارائه راهکارهای عینی برای تحقق فرهنگ دینی در بافت شهری اختصاص یافت.
حجت الاسلام و المسلمین علی فضلی، مدیر گروه «عرفان و معنویت» پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و دبیر علمی این نشست، نهادینه سازی اخلاق در روابط اجتماعی و رفتارهای روزمره شهروندان را گامی مهم برای تحقق فرهنگ دینی در فضای شهری دانست و اظهار داشت: بررسی چالش های فرهنگی و ارائه راهکارهای عملی برای تحقق فرهنگ دینی در فضای شهری، از مهمترین محورهای این نشست بوده است.
وی خاطرنشان کرد: توجه به ظرفیت های فرهنگی شهر، شناخت چالش های موجود و ارائه راهکارهای عینی و متناسب با نیازهای جامعه، از ضرورت های مهم در مسیر نهادینه سازی فرهنگ دینی است و این گردهمایی فرصتی فراهم کرد تا ابعاد مختلف این موضوع به طور جامع مورد کنکاش قرار گیرد.
حجت الاسلام و المسلمین مصطفی سلطانی، عضو هیأت علمی و معاون دانشگاه ادیان و مذاهب، به آسیب شناسی کارکرد مبلغان در شهر پرداخت و به ده آفت جدی اشاره کرد؛ از جمله آن موارد، می توان به «کمبود دانش مبلغان»، «تعصب و تندی در برخورد»، «تحقیر مخاطب»، «فرار از نقدپذیری»، «ضعف در مهارت های ارتباطی»، «عدم رعایت بی طرفی جناحی در عرصه دین و فرهنگ»، و «تعارض میان مباحث نظری و اخلاق عملی مبلغان» اشاره نمود.
حجت الاسلام و المسلمین سلطانی در ادامه با ارائه یک طرح پژوهشی، بر تحول بنیادین در کارکرد مساجد تأکید کرد و افزود: مسجد باید از فضایی صرفاً مناسکی به مرکز اخلاق، مشارکت و حل مسائل محله تبدیل شود.
وی همچنین به سه مقدمه اساسی در این زمینه اشاره کرد: نخست اینکه برای برنامه های فرهنگی باید ضمانت اجرایی مشخص تعریف شود؛ دوم اینکه ساختار عصر جدید با گذشته تفاوت بنیادین دارد و باید از الگوی سنتی به الگوی نوین عبور کرد؛ و سوم اینکه سطح علمی، آگاهی و حوصله مخاطبان جدید با گذشته تفاوت اساسی دارد.
حجت الاسلام و المسلمین اسدالله شکریان، استاد حوزه علمیه قم، دیگر سخنران این نشست، با اشاره به «پیشینه تمدّنی و تاریخی شهر آمل»، تصریح نمود: شبکه هایی از اباحی گری و سکولاریسم پنهان در لایه های اجتماعی شهر فعال هستند.
وی ریشه این جریان را در سه عامل اساسی، یعنی «برخوردهای ضد دینی حکومت پهلوی»، «ورود جریان های الحادی به بافت فرهنگی شهر»، و «مدیریت سیاسی لرزان و عملکرد نامناسب برخی روحانیون» دانست.
حجت الاسلام و المسلمین شکریان راهکارهای عملیاتی خود را شامل «بازسازی هویت طایفه ای و قبیله ای» به عنوان پشتوانه هویت دینی، «اتخاذ استراتژی جایگزینی الگو در فضای مجازی به جای انفعال در برابر تهاجم فرهنگی»، و «ایجاد مناطق امن برای فعالیت اجتماعی دینی در سطح محلات» برشمرد.
حجت الاسلام و المسلمین مصطفی فرهودی، معاون دانشگاه ادیان و مذاهب، نیز با ارائه یک طرح پژوهشی تفصیلی، بار دیگر بر لزوم تبدیل مسجد از فضایی صرفاً مناسکی به مرکز اخلاق، مشارکت و حل مسائل محله تأکید کرد.
وی در ابتدای سخنان خود به سه مقدمه اساسی اشاره نمود: نخست آنکه هر برنامه فرهنگی باید دارای ضمانت اجرایی مشخص باشد. دوم آنکهه ساختار عصر جدید با گذشته تفاوت بنیادین دارد و باید از الگوی سنتی به الگوی نوین عبور کرد، و سوم آنکه مخاطب امروز از سطح علمی، آگاهی و حوصله بیشتری برخوردار است که باید متناسب با آن برنامه ریزی کرد.
حجت الاسلام و المسلمین فرهودی با استناد به نظریه های «جامعه شناسی نهادها»، تصریح کرد: نهادینه سازی فرهنگ دینی مستلزم پیوند میان سه سطح تنظیمی، هنجاری و شناختی است و مساجد باید با تولید گفتمان اخلاقی و میانجی گری اجتماعی، حقوق شهروندی را در کنار مناسک دینی مورد توجه قرار دهند.
حجت الاسلام و المسلمین یونس امیری، مدیر حوزه امام حسن عسکری (ع)، در ادامه نشست با نقد نگاه فردی به تدین، تصریح کرد: شهر با تدین فردی متدین نمی شود، بلکه نیازمند تدین سازی نهادهای اجتماعی و اداری است.
وی خاطرنشان کرد: مردم عملکرد نهادهایی نظیر نیروی انتظامی، دادگستری، فرمانداری و شهرداری را ملاک سنجش دینداری نظام می دانند؛ بنابراین اگر این نهادها دینی عمل کنند، جامعه به سمت دینداری سوق پیدا می کند و اگر غیردینی عمل کنند، مردم از دین فاصله می گیرند.
حجت الاسلام و المسلمین امیری بر لزوم مهندسی فرهنگی در سطح نهادهای مدنی تأکید کرد و افزود: نهادینه سازی فرهنگ دینی باید از سطح نهادهای حکومتی آغاز شود تا به تدریج در لایه های اجتماعی نفوذ پیدا کند.
حجت الاسلام زارعیان، از فعالان فرهنگی، نیز با ارسال مطلبی به دبیرخانه نشست، به نقش حیاتی رفتار مدیران، نخبگان و فعالان فرهنگی در نهادینه سازی فرهنگ دینی اشاره کرد و اظهار داشت: مردم، به ویژه جوانان، پیش از آنکه به گفتار توجه کنند، رفتار را می بینند؛ بنابراین الگو بودن، مهم ترین ابزار ترویج دین است. وی گروه های اثرگذار در شهر را شامل روحانیان و مبلغان، مدیران شهری و مسئولان، معلمان و استادان، فعالان فرهنگی و رسانه ای و هیئت های مذهبی، و خانواده ها به عنوان اولین الگوی تربیتی برشمرد.
زارعیان گستره آسیب های فرهنگی را دوگانگی گفتار و رفتار مسئولان، نگاه تشریفاتی به فعالیت های فرهنگی، فاصله گرفتن مسئولان از مردم، و کم رنگ شدن اخلاق در تعاملات اجتماعی دانست و راهکارهایی چون تقویت اخلاق حرفه ای و مسئولیت پذیری مدیران، حضور میدانی و ارتباط مستقیم با مردم، شفافیت و پاسخ گویی در عملکردها، تکریم مردم و رعایت حقوق شهروندی، و تبدیل مدیران و فعالان فرهنگی به الگوهای عملی نه صرفاً سخنران را ارائه داد.
حجت الاسلام و المسلمین اکبری، نماینده طلاب شهر آمل در حوزه علمیه قم، دیگر سخنران این نشست، به موضوع به روزرسانی شکل گیری ارتباط بین علما و مردم پرداخت و بر توجه به تفاوت فضای طلبگی با فضای ارتباط با مردم، بیان مبانی اصیل اسلام از زبان علما برای اثرگذاری در بین مردم، تجربه نگاری حضور به هنگام علما در اتفاقات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در زمان گذشته و حال، و واکاوی فرمایشات حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی در جنگ تحمیلی دوم و سوم به عنوان پرچم دار عقلانیت دینی و سیاسی انقلاب اسلامی تأکید کرد.
وی یادآور شد که علما نباید از توده مردم فاصله بگیرند و باید در لحظات حساس تاریخی، حضور فعال و مؤثر داشته باشند.
حجت الاسلام و المسلمین رضا شاکری، استاد حوزه و دانشگاه، نیز در این نشست به آسیب شناسی نهادهای مذهبی پرداخت و پنج آسیب جدی را برشمرد که عبارتند از: «عدم جدیت نهادها در نبرد فرهنگی و رویارویی با تهاجم رسانه ای»، «رسوخ رویکرد سکولاریسم در ساختار و عملکرد نهادهای مذهبی»، «دو قطبی سازی و تفرقه افکنی میان گروه های مذهبی»، «سیاست زدگی فرهنگ و روحانیت» که موجب فاصله گرفتن از رسالت اصلی خود شده است، و «غفلت از رسانه و تهاجم فرهنگی دشمن در عرصه نرم افزاری»
حجت الاسلام و المسلمین شاکری با تأکید بر لزوم بازگشت نهادهای مذهبی به کارکرد اصلی خود یعنی ترویج اخلاق، معنویت و وحدت آفرینی، تصریح نمود: سیاست زدگی، بزرگترین آفت حوزه و روحانیت در عصر حاضر است.
در پایان این هم اندیشی، حجت الاسلام و المسلمین ایمان خاکزاد، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه نوشیروانی بابل، به مرحله تثبیت فرهنگ دینی پس از مرحله نفوذ پرداخت و برای تحقق آن سه گام اساسی را ترسیم کرد.
وی گفت که در گام اول باید به سه رکن اساسی یعنی مربی، خانواده و محیط توجه شود؛ در گام دوم باید سه شناخت دقیق یعنی مخاطب شناسی، زمان شناسی و زبان شناسی صورت گیرد؛ و در گام سوم باید امور با دو رویکرد پرونده محوری و اولویت بندی مسائل فرهنگی پیش برده شود. خاکزاد تأکید کرد که بدون این سه گام، هرگونه فعالیت فرهنگی در مرحله تثبیت با شکست مواجه خواهد شد و فرهنگ دینی در سطح جامعه پایدار نخواهد ماند.
شرکت کنندگان در این هم اندیشی، بر محورهایی چون «لزوم عبور از نگاه صرفاً مناسکی به فرهنگ دینی و حرکت به سمت اخلاق شهری»، «تحول بنیادین در کارکرد مساجد و تبدیل آنها به پایگاه های اجتماعی و فرهنگی»، «توجه به نقش الگویی مدیران و نخبگان در ترویج عملی دین»، «آسیب شناسی مستمر نهادهای مذهبی و پرهیز از سیاست زدگی»، «به روزرسانی روش های ارتباطی علما با مردم»، و «اتخاذ راهکارهای عملیاتی برای تثبیت فرهنگ دینی در فضای شهری» اتفاق نظر داشتند.
نظر شما