به گزارش خبرگزاری حوزه، چندی پیش اعلام شد که برپایه نظرسنجیهای صورت گرفته، شبکه خبر سیما توانسته بالاترین میزان جذب مخاطب را به خود اختصاص دهد؛ جایگاهی که برخی از تحلیلگران حوزه رسانه از آن با عنوان "شبکه آشیانه" یاد میکنند و منظور هم از این عبارت، نقطهای است که بیشترین تمرکز و اعتماد مخاطب در آن تجلی پیدا میکند.
در دورانی که مدتهاست کالای خبر از شکل و شمایل سنتی خود خارج شده و فراتر از مقوله روایتگری با ابزار خبر، امروزه نیازمند تلاش بیشتر در عرصه تحلیل و تفسیر خبر هستیم، اقناع مخاطب اهمیت بیش از پیشی یافته است، به ویژه در روزگاری که همچنان شاهد گستردگی و تنوع رسانهها هستیم.
نکته حائز اهمیت در این میان، آن است که علیرغم افزایش درگاه های اطلاعرسانی، شبکههای خبری رسمی نهتنها جایگاه خود را از دست ندادهاند، بلکه در لحظات حساس همچون جنگ اخیر به مرجع اصلی و نهایی افکارعمومی تبدیل شدهاند.
ضرورت جلب اعتماد عمومی به رسانه ملی
از نگاه دکتر کمال اکبری رئیس دانشکده دین و رسانه و عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما تحلیل جایگاه برتر شبکههای خبری حاکی از آن است که عناصری همچون مرجعیت، وثاقت و پشتوانههای حاکمیتی، نقشی تعیینکننده در جلب اعتماد عمومی به رسانه ملی دارند.
وی همچنین معتقد است: رسانههای رسمی بهدلیل برخورداری از جایگاه نظارتی و رعایت چارچوبهای نظاممند، تلاش می کنند تا حداکثر رسمیت خبری را حفظ کنند. همین ویژگی نیز موجب شده تا در میان انبوه شایعات فضای مجازی، مردم برای دستیابی به خبر صحیح و تأیید نهایی، به این رسانه رویبیاورند.
چرا شبکه خبر اولویت مردم شد؟
این مدرس رسانه همچنین تصریح کرد: سرعتعمل در رساندن خبر به جامعه، در کنار اعتبار منبع، شبکه خبر را به اولویت اول مردم تبدیل کرده است. این واقعیت نهفقط در ایران، بلکه در سطح جهانی نیز در مورد شبکههای خبری صادق است. با وجود آنکه پلتفرمهای مختلف ممکن است خبری را با سرعت بیشتری منتشر کنند، اما اعتماد اولیه مخاطب به آنها مشروط است.
وی افزود: درواقع، بسیاری از کاربران حتی اگر خبری را زودتر در فضای مجازی بشنوند، منتظر تأیید رسمی آن از سوی رسانهملی میمانند. این جایگاه محوری برای اطمینانبخشی به جامعه، نتیجه نظام همگرایی رسانهای است که در آن رسانههای سنتی و رسانههای اینترنتمحور در کنار هم عمل میکنند.
وقتی مخالفان نیز ناگزیر از توجه به شبکه خبر هستند
وی در عین حال به نکته مهمی اشاره کرد و گفت: هر چند که شاید در زمانهای عادی، شبکههای سرگرمی یا ورزشی مورد اقبال قرار گیرند، اما تجربه ثابت کرده که در دورههای بحران و تحولات منطقهای، شبکه خبر به مهمترین مرجع مردم ایران تبدیل میشود. حتی مخالفان نیز برای درک واقعیت و تحلیل جایگاه رسمی اخبار، ناگزیر به پیگیری این شبکه هستند.
اکبری همچنین یادآور شد: در جریان جنگها و درگیریهای اخیر منطقه، این رسانه نقشی فراتر از یک اطلاعرسان ساده ایفا کرد. باید توجه داشت که دشمن با هدف ناآرامسازی داخلی و ایجاد جریانهای اجتماعی مخرب، همواره به دنبال تزریق حس ناامنی اقتصادی و سیاسی است. در این میان، شبکه خبر بهعنوان نوک پیکان رسانهملی، توانست آرامش را به جامعه تزریق کند.
وی با اشاره به این که مدیریت نظام فکری جامعه در دوره التهاب و بحران، یک برگ برنده بزرگ برای هر حاکمیتی محسوب میشود، بیان داشت: جلوگیری از هجوم مردم به بازار کالاهای اساسی یا صفهای بنزین در اوج تهدیدها، حاصل عملکرد صحیح نظام رسانهای بود که اجازه نداد ناترازیهای روانی به بحرانهای اجتماعی تبدیل شود.
نتیجه مستقیم توجه به اقناع رسانهای
عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما همچنین خاطرنشان کرد: امنیت روانی که امروز در میان قاطبه مردم حس میشود، از این منظر که ارزاق عمومی و ثبات زندگی برقرار است، نتیجه مستقیم اقناع رسانهای است. این کارکرد رسانه، شباهت بسیاری به اکسیژن دارد؛ تا زمانی که وجود دارد و بهدرستی عمل میکند، کسی متوجه اهمیت حیاتی آن نمیشود، اما بهمحض بروز اختلال، نبودش تمام ارکان جامعه را به لرزه درمیآورد.
وی افزود: شبکه خبر با تکیه بر نظام دقیق تولید و دروازهبانی خبر، ثابت کرد که همچنان میتواند بهعنوان آشیانه اصلی مخاطب، در مرکز اعتماد عمومی باقی بماند.
اقناع رسانهای به چه معناست؟
مصطفی گودرزی، مستندساز و پژوهشگر رسانه نیز ابراز داشت: اقناع رسانهای به معنای تلاش هدفمند در راستای تحقق فرآیندی است که در آن رسانه با استفاده از استدلال، احساسات مشروع، اعتمادسازی و ارائه اطلاعات معتبر، مخاطب را به پذیرش آگاهانه یک نگرش یا رفتار سوق داده و صدالبته این کار را با فریب یا تحمیل انجام نمیدهد.
وی از جمله راهکارهای عملی در راستای تحکیم امنیت روانی جامعه را، شفافیت و صداقت رسانه ای به عنوان زیربنای اقناع افکار عمومی برشمرد و گفت: در دنیای امروز به خصوص رسانهها باید اولویت را بر صحت خبر بگذارند و نه صرفاً سرعت انتشار، چه آن که انتشار بهموقع اطلاعات رسمی و دقیق در شرایطی همچون جنگ و بحران ها از یک سو و ارایه تحلیل درست و شفاف از سوی دیگر، مانع از شکلگیری و دامن زدن به شایعات و اضطراب جمعی میشود.
مستندساز و پژوهشگر رسانه اضافه کرد: در عین حال، پاسخگویی سریع به شایعات با ارائه مستندات، اعتماد مخاطب را افزایش میدهد که در این زمینه به نظر می رسد شبکه خبر سیما، عملکرد خوبی داشته و نظرسنجی ها نیز حاکی از توفیق رسانه ملی در این باره بوده است.
امیددهی در سایه بیان واقعیتها
مدرس سواد رسانه ای همچنین اظهار داشت: در راستای اقناع مؤثر مخاطب باید ضمن بیان واقعیت ها، به دنبال ارایه چشم انداز مثبت از آینده هم بود چرا که در این صورت می توان در راستای امیدافزایی واقعگرایانه گام برداشت.
وی تأکید کرد: از سوی دیگر به شدت لازم است که از فاجعه نمایی رویدادها پرهیز شود، چرا که این مسأله اضطراب جمعی را افزایش داده و در عین حال ظرفیت حل مسأله را کاهش میدهد.
نیازمند همدلی و درک نیاز مخاطب هستیم
گودرزی همچنین گفت: نکته حائز اهمیت دیگر این که رسانه باید زبان مردم را بشنود و به نگرانیهای واقعی آنان از جمله در بحث معیشت، آینده فرزندان، اشتغال و ... پاسخ دهد. از این مساله نباید غافل شد که به هر حال، اقناع، زمانی اثرگذار است که مخاطب احساس کند صدایش شنیده شده و دغدغههایش جدی گرفته میشود.
وی افزود: بهرهگیری از قالبهای متنوع رسانه ای همچون مستند، گفتگو، میزگرد، پادکست، اینفوگرافی و ... برای جذب مخاطبان مختلف، همچنین پاسخگویی به نیازهای نسل های مختلف با زبان و قالب مناسب هر نسل و همچنین تأکید مداوم بر بحث اخلاق رسانهای و مسئولیت اجتماعی، از دیگر الزامات و بایسته هایی است که باعث می شود، مخاطب همچنان پیگیر اخبار و برنامه های رسانه ملی از جمله شبکه خبر باشد.
گزارش: سیدمحمدمهدی موسوی
نظر شما