به گزارش خبرگزاری حوزه از ساری، نشست علمی «رسالت طلبه در عصر حاضر بر مبنای منظومه فکری رهبر شهید (ره)» در واحد پژوهش مدرسه علمیه رضویه مشهد با حضور حجت الاسلام والمسلمین ابراهیم یعقوبیان، عضو شورایعالی حوزه علمیه مازندران برگزار شد.
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان در این نشست علمی با تبیین عمیق و ریشهای از منزلت و وظایف طلاب، حوزه علمیه را نه یک مرکز آموزشی معمولی، بلکه «میدان تحقق نیابت عامه امام عصر (عج)» توصیف نمود.
وی افزود: حوزه علمیه هرگز یک دانشگاه یا مرکز آموزشیِ صرف نیست؛ حوزه، عرصۀ تحقق نیابت عامۀ امام عصر(عج) و محلی برای تربیت جانشینان انبیاست.
امام جمعه آمل با تأکید بر اینکه ورود به این مسیر، افتخاری بس عظیم و در عین حال مسئولیتی سنگین به دنبال دارد، اظهار داشت: طلبه از همان روز نخست ورود، دیگر یک دانشآموختهی عادی نیست، بلکه وارث علوم اهل بیت (ع) و امینِ دین در میان مردم محسوب میشود.
عضو شورای عالی حوزه علمیه مازندران در ادامه، برای روشنتر شدن بحث، تفکیکی اساسی میان دو نوع نگاه به حوزههای علمیه ترسیم کرد: نگاه نخست؛ رویکرد «ذاتی» یا درونساختاری که این نگاه معطوف به ارکان درونی حوزه همچون استاد، شاگرد، متون درسی، روشهای تدریس و فضای تعلیم و تربیت است. در این رویکرد، اصل بر کیفیت ارتباط عاطفی و علمیِ استاد و شاگرد است، چراکه طلبه باید از «دَم و نَفَس استاد» تغذیه کند تا علم در دلش بنشیند و به معارف الهی تبدیل شود. جالب اینکه روشهای تربیتی و اخلاقیای که قرنها در حوزههای ما رواج داشته، امروز در نظامهای آموزشی غرب نیز الگو قرار گرفته است.
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان با اشاره به نگاه دوم، یعنی رویکرد «تکلیفی» یا کارکردی، این نگاه را فراتر از کلاس و کتاب است دانست و افزود: نگاه تکلیفی به این پرسش اساسی پاسخ میدهد که «طلبه پس از تحصیل، چه نسبتی با خانواده، شهر، کشور و جامعۀ اسلامی دارد؟»
به باور امام جمعه آمل، رسالت واقعی طلبه در عصر کنونی، در همین نگاه تکلیفی تعریف میشود؛ اینکه او میخواهد چه نقش و باری در هدایت، آگاهیبخشی و اصلاح جامعه بر عهده گیرد.
طلبه، «حجت خدا» شدن نه «مدرک دانشگاهی» گرفتن
استاد مدارس علمیه مازندران با اشاره به جایگاه بینظیر طلبگی، تصریح کرد: این جایگاه در هیچ نهاد علمی دیگری یافت نمیشود. دانشجوی دانشگاه در نهایت از یک وزارتخانه یا مؤسسۀ علمی تأییدیه میگیرد، اما طلبهای که در حوزه درس میخواند، تأییدش از سوی خدای متعال است و مرجعیت او ریشه در نصّ الهی دارد.
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان برای اثبات این مدعا، به حدیث شریف امام عصر(عج) استناد کرد که خطاب به مردم فرمودند: «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَی رُوَاةِ حَدِیثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ». بر اساس این روایت، طلبه، حجت امام زمان (عج) بر مردم است و امام نیز حجت خدا بر ایشان. حتی کوچکترین رفتار یک طلبه، مانند وضو گرفتن او، رنگی از حجت و الگوسازی دارد؛ زیرا اگر فردا در قیامت از کسی پرسیده شود چرا چنان وضو گرفتی، پاسخ میدهد که از این طلبه الگوبرداری کردهام. این منزلتِ عظیم، نشان از قداست، رسالت و تأثیرگذاریِ وجودی طلبه در سرنوشت جامعه دارد.
تبیین رسالت سهگانه طلاب در منظومۀ فکری رهبر شهید (ره)
عضو شورای عالی حوزه علمیه مازندران با استناد به آیات شریفۀ «الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَ یَخْشَوْنَهُ» و «لَئِنْ نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ»، به تبیین سه رسالت بنیادین برای طلاب عصر حاضر پرداخت که ریشه در اندیشه و سیرۀ رهبر شهید (ره)، امام خمینی (ره) و شهید مطهری (ره) به عنوان معلمان شهیدِ این مکتب دارد.
۱. رسالت هدایت فکری، دینی و معنوی؛ پاسداری از بنیان خانواده
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان با تأکید بر اینکه امروز جنگ با جامعهی اسلامی یک «جنگ ترکیبی» و تمامعیار است، گفت: نخستین و مهمترین جبهۀ این جنگ، خانواده است.» وی با اشاره به داستان قرآنی حضرت سلیمان(ع) یادآور شد که شیاطین برای متلاشی کردن حکومتِ او، برنامۀ «تفریق بین المرء و زوجه» یعنی افزایش آمار طلاق و فروپاشی پیوندهای عاطفی را طراحی کردند و امروز نیز با ابزار پیشرفتۀ فضای مجازی، شبکههای اجتماعی، و شبهات فکری، دشمنان اسلام دقیقاً همین سناریو را با تمرکز بر زنان و دختران ایرانی و مسلمان دنبال میکنند.
امام جمعه شهرستان آمل نقش مادران و بانوان طلبه را در این عرصه، حساس و بیبدیل دانست و افزود: امام خمینی(ره) بارها گفتند که به برکت حضور هزاران بانوی تحصیلکرده و متعهد در حوزههای علمیه، بر جهان اسلام مباهات میکنند.
وی با اشاره به شخصیت کمنظیر بانو مجتهده امین (که در فلسفه، عرفان و فقه صاحبنظر بود و از سه مرجع تقلید نجف اجازۀ اجتهاد داشت) گفت: حتی استاد شهید مطهری(ره) اعتراف میکرد که در محضر این بانوی بزرگ «دست و پا باید جمع میکرد». امروز نیز بانوان طلبه باید به چنین عظمت علمی و معنوی دست یابند تا حلقهی مفقودۀ مقابله با شبهات دشمن را پر کنند و در کنار مادران جامعه، محافظان واقعی کیان خانواده باشند.
۲. رسالت بصیرتافزایی و هدایت سیاسی؛ درک زمانه و تشخیص جریانها
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان اظهار داشت: دومین رسالت اساسی از نگاه رهبر شهید (ره)، «بصیرت سیاسی» و شناخت دقیق جریانهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسیِ جهان است. بصیرت یعنی اینکه طلبه بداند در دنیا چه میگذرد و هر جریان و قدرتی به دنبال چیست. اگر طلبه بصیر نباشد، سرش کلاه میرود و ممکن است با لباسِ دین، به دین ضربه بزند.
امام جمعه شهرستان آمل با اشاره به نمونۀ تاریخی ابوسفیان که در ظاهر اسلام آورد، اما فرزندانش از درون به نظام اسلامی ضربه زدند، تصریح نمود: امروز نیز جریانهای انحرافی با نام دین، در مساجد و حسینیهها نفوذ کردهاند. امیرالمؤمنین علی (ع) در نام سی و یکم نهج البلاغه به فرزندشان میفرمایند که تنها شبزندهداری کافی نیست؛ باید جریانات سیاسی و اجتماعی را بشناسی تا هلاک نشوی. حتی در مشهد مقدس نیز جلسات تفسیر قرآن توسط جریانهای انحرافی همچون بهائیت و منافقین، با هدف ضربه به اسلام برگزار میشود و طلبه باید این جریانها را بشناسد و پاسخگوی شبهات آنان باشد.
وی بر مطالعۀ کتب راهبردی مانند «انتخاب سلطه یا رهبری» از برژینسکی تأکید کرد و افزود: رهبر شهید (ره) معتقد بود که جنگ آمریکا با ما، یک جنگ «موجودیتی» است، نه صرفاً اقتصادی یا سیاسی. طلبه باید به عمق این دشمنی پی ببرد و با بصیرت، از انفعال و اشتباه در تحلیلهای خود پرهیز کند. طلبه آگاه باید بداند هر سخنرانی که در مسجد یا حسینیه منبر میرود، وابسته به کدام جریان فکری و سیاسی است تا مبادا ناخواسته در مسیر انحراف قرار گیرد.
۳. رسالت خدمات اجتماعی؛ حضور در متن جامعه و درمان دردهای مردم
عضو شورای عالی حوزه علمیه مازندران خاطرنشان کرد: سومین رسالتی که در منظومۀ فکری رهبر شهید (ره) برای طلاب ترسیم شده است، حضور فعال، متواضعانه و خادمانه در میان مردم است. ممکن است برخی تصور کنند مدرسهسازی، بیمارستانسازی، یا رسیدگی به آسیبدیدگان اجتماعی، شأن یک طلبه نیست، تأکید کرد: این کارها دقیقاً عین رسالت الهی و سیرۀ انبیاست. طلبه مانند طبیبی است که «دَوّارٌ بِطِبِّهِ» (با طبّ خود در میان مردم میچرخد) و در کنار خانوادههای در معرض فروپاشی، جوانان گرفتار شبهات، و محرومان جامعه حضور دارد و تسکین میدهد.
وی با نقد روشهای صرفاً تنبیهی و تشویقی در تربیت دینی، گفت: برخی گمان میکنند با چند برخورد سلبی میتوانند فرزند را به نماز و دینداری جذب کنند، در حالی که بزرگان دین همچون شیخ جعفر کاشفالغطا، با عمل، محبت، و اخلاقِ کریمانه، نسل را تربیت میکردند. طلبۀ امروز باید به جای برخوردهای خشک، راهکارهای مبتنی بر «تکوین و معنویت» ارائه دهد و همواره «عالم به زمانه» باشد تا گرفتار توطئهها و ضلالتها نشود و بتواند پناهگاه امنی برای جامعۀ پریشانِ امروز باشد.
سفارش به مطالعۀ تاریخ حوزه و الگوبرداری از اسوهها
حجت الاسلام و المسلمین یعقوبیان در پایان این نشست علمی، توصیهای ویژه به طلاب به ویژه بانوان داشت و گفت: حتماً تاریخ حوزههای علمیه و زندگی بزرگان دین را مطالعه کنید. کتاب ارزشمند "ریاحین الشریعه" و سرگذشت بانوان محدث و مجتهد، به ویژه بانو مجتهده امین را بخوانید تا روحیۀ شما برای ادامه راه تقویت شود.»
وی با اشاره به عظمت علمی علامه ملا محمدتقی مجلسی که در چهار سالگی شرح احادیث میگفت و با صحیفۀ سجادیهای که امام زمان(عج) به او اعطا کردند، توانست نصف مردم اصفهان را مستجابالدعوه کند، افزود: «امروز نیز به برکت قرآن و عترت، شما میتوانید چراغ هدایت جامعه باشید؛ به شرطی که استقامت کنید، زود از کوره در نروید، و تسلیم وسوسههای شیطان نشوید.
عضو شورای عالی حوزه علمیه مازندران با استناد به آیۀ شریفۀ «الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ»، ابراز امیدواری کرد: طلاب با استقامت و تقوا، مورد عنایت الهی و نزول فرشتگان رحمت قرار گیرند و گفت: «دعا میکنم که همگی شما از بانو مجتهده امین نیز فراتر روید و ما افتخار کنیم که مداح شما باشیم و رسالههای علمی و عملی شما را ترویج کنیم؛ «انّا نحن نُحیی المَوتی و نَکتُبُ ما قدَّموا و آثارَهُم.»
نظر شما