به گزارش خبرگزاری حوزه، در متن زیر نگاهی به تفاوت بابیت و بهائیت و روند شکلگیری آنها شده است.
بابیت و بهائیت یکی نیستند، اما بهائیت از دل جریان بابیت شکل گرفته است.
برای فهم تفاوت این دو باید به حدود دو قرن پیش برگردیم؛ زمانی که در ایران، سیدعلیمحمد شیرازی در سال ۱۲۶۰ قمری ادعایی تازه مطرح کرد و گروهی به او پیوستند.
سیدعلیمحمد شیرازی بعدها به «باب» مشهور شد. «باب» به معنای دروازه و واسطه است و او در ابتدا خود را «باب» و واسطهای برای ارتباط با امام مهدی(عج) معرفی میکرد؛ به همین دلیل این عنوان برای او به کار رفت.
اما او بهتدریج ادعاهای خود را گسترش داد و جایگاهی فراتر از یک واسطه برای خود مطرح کرد. این ادعاها با اعتقادات شیعه درباره امام مهدی(عج) تفاوت اساسی داشت و زمینه شکلگیری جریان بابیت را فراهم کرد.
باب در نوشتههای خود همچنین از آمدن شخصیتی پس از خودش خبر میداد و از او با تعبیر «مَن یُظهِرُهُ الله»، یعنی «کسی که خداوند او را آشکار خواهد کرد»، یاد میکرد. این وعده بعدها نقش مهمی در پیدایش بهائیت پیدا کرد.
برخورد امیرکبیر با بابیت
با گسترش بابیت، این جریان فقط یک مسئله اعتقادی باقی نماند و در برخی مناطق میان بابیان و حکومت قاجار درگیریهایی به وجود آمد.
در این شرایط، امیرکبیر با گسترش بابیت و انحراف آن از آموزههای اصیل شیعه درباره مهدویت مبارزه کرد.
از نگاه او، ادعاهای باب درباره جایگاه امام مهدی(عج) و ادعاهای جدیدی که درباره مقام خود مطرح میکرد، انحرافی جدی در مسئله مهدویت بود و در کنار پیامدهای اجتماعی و سیاسی بابیت، باید با آن مقابله میشد.
سرانجام، با دستور امیرکبیر، باب در سال ۱۲۶۶ قمری در تبریز اعدام شد.(متن بازجویی و محاکمه سیدعلیمحمد باب نیز در منابع تاریخی موجود است؛ مطالعه این متن و مرور پرسشها و پاسخهای مطرحشده در دادگاه، میتواند تصویر روشنتری از سطح دانش و تفکر دینی او و تناقضهای موجود در سخنانش به دست دهد.)
بهائیت از چه زمانی شکل گرفت؟
پس از اعدام باب، میان پیروان او درباره رهبری و ادامه مسیر بابیت اختلاف به وجود آمد. در این میان، میرزا حسینعلی نوری، معروف به بهاءالله، که از پیروان باب بود، به تدریج ادعای جدیدی مطرح کرد.
بهاءالله سرانجام اعلام کرد که همان شخصیت موعودی است که باب از آمدنش خبر داده بود. از اینجا پیروان او از دیگر بابیان جدا شدند و بهمرور، جریان جدیدی با عنوان بهائیت شکل گرفت که بعدها آموزهها و تشکیلات مستقل خود را پیدا کرد.
بنابراین، بابیت و بهائیت دو عنوان برای یک جریان واحد نیستند. بابیت با ادعاهای سیدعلیمحمد باب آغاز شد و بهائیت چند سال بعد، از درون همان جریان و با ادعای بهاءالله درباره «مَن یُظهِرُهُ الله» شکل گرفت.
اما امروز وضعیت چگونه است؟
امروزه بابیت به عنوان یک جریان مستقل و گسترده، عملاً ادامه پیدا نکرده است. بیشتر بابیان در تحولات بعدی به جریانهایی پیوستند که مهمترین آنها بهائیت بود.
بنابراین امروزه جامعهای بزرگ و مستقل از «بابیان» در کنار بهائیان وجود ندارد. بهائیان خود را پیرو آیین بهاءالله میدانند و باب را آغازگر مرحلهای پیشین در تاریخ آیین خود معرفی میکنند.
نظر شما