به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از گرگان، صبح امروز چهارشنبه معاونت فرهنگی این استان با همکاری کارگروه زن و خانواده، نشست تبیینی «خانواده به مثابه مقاومت فرهنگی» را با حضور جمعی از اساتید، مبلغان خواهر و بانوان دستگاه های اجرایی استان گلستان در مدرسه علمیه الزهراء(س) گرگان برگزار کرد.
در این نشست، خانم زهرا داورپناه نقطه آغاز بحث خود را شناخت تهدیدهای متوجه خانواده دانست و گفت: وقتی میگوییم مقاومت خانواده، این سؤال مطرح میشود که مقاومت در مقابل چه چیزی؟ بنابراین باید چالشها و مشکلاتی که علیه خانواده وجود دارد را ببینیم.
وی با اشاره به برخی جریانهای فکری و فرهنگی معاصر، از تغییر نگرش نسبت به خانواده، انقلاب جنسی، برخی قرائتهای فمینیستی، تغییر در مفهوم جنسیت، تخصصیشدن افراطی کارکردهای خانواده و فرهنگ مصرفگرایی به عنوان بخشی از روندهایی یاد کرد که بنیان خانواده را تحت تأثیر قرار می دهند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با بیان اینکه در نگاه سنتی و دینی، خانواده طبیعی متشکل از زن و مرد است، افزود: در دهههای اخیر، در بخشهایی از فرهنگ غربی، مفهوم خانواده و برخی مؤلفههای آن مورد بازتعریف قرار گرفته و همین مسئله ضرورت مطالعه دقیق و علمی درباره خانواده را دوچندان میکند.
*تفاوت «ویژگی جنسیتی» با «کلیشه جنسیتی»
خانم داورپناه با تأکید بر اینکه نگاه اسلامی به زن و مرد، نه مبتنی بر نفی تفاوتهای طبیعی است و نه پذیرش کلیشههای محدودکننده، تصریح کرد: در نگاه انقلاب اسلامی، جنسیت تأیید میشود و زن و مرد ویژگیهای متفاوتی دارند، اما ویژگی جنسیتی با کلیشه جنسیتی فرق دارد.
وی ادامه داد: انسان با ویژگیهایش فعالانه برخورد میکند و اصلاً گوهر انسان، اراده تغییر است.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده افزود: نمیشود به خاطر زن بودن یا مرد بودن، کسی را از فرایندهای انسانی یا ایمانی جدا کرد.
خانم داورپناه تأکید کرد که در نگاه اسلامی، هویت انسانی و ایمانی بر جنسیت مقدم است و نباید تفاوتهای طبیعی زن و مرد به قالبهایی تبدیل شود که مانع رشد و تعالی انسان شود.
*تخصصیسازی افراطی؛ تهدیدی برای کارکردهای خانواده
وی در ادامه، «تخصصیسازی به معنای منفی» را یکی دیگر از روندهای مؤثر بر تضعیف خانواده دانست و اظهار کرد: در گذشته خانواده بخش قابل توجهی از نیازهای اقتصادی، تربیتی، آموزشی، حمایتی و حتی درمانی اعضای خود را بر عهده داشت؛ اما در جهان مدرن، بسیاری از این کارکردها به نهادهای تخصصی واگذار شده است.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده تصریح کرد: آن جایی اشکال ایجاد میشود که خانواده بیکار شود؛ یعنی خانواده احساس کند که برای هیچ کاری صلاحیت ندارد.
خانم داورپناه ادامه داد: اگر بچه را تربیت کنی، میگویند باید دوره تربیتی بروی؛ اگر با همسرت بخواهی یک کلمه حرف بزنی، باید سه کتاب بخوانی که چگونه با همسرم حرف بزنم؛ این تخصصیسازی به معنای منفی کلمه باعث شد خانوادهها احساس کنند به هیچ دردی نمیخورند.
وی تأکید کرد: خانواده باید در کنار بهرهگیری از تخصص متخصصان، جایگاه اصلی خود را در تربیت، حمایت عاطفی و اجتماعی و جامعهپذیری اعضا حفظ کند.
*فرهنگ مصرفگرایی و تبدیل انسان به کالا
این استاد حوزه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات اقتصادی جهان مدرن، فرهنگ سرمایهداری و مصرفگرایی را از دیگر عوامل مؤثر بر تضعیف خانواده دانست.
خانم داورپناه اظهار داشت: درگذشته هر خانه یک واحد اقتصادی بود؛ خانواده تولید میکرد، مصرف میکرد و بخش زیادی از نیازهای خود را تأمین میکرد؛ اما با گسترش کارخانهها و نظام اقتصادی جدید، خانه از واحد تولید به واحد مصرف تبدیل شد.
وی ادامه داد: وقتی خانه فقط واحد مصرف شد، زن خانهدار احساس میکند بیکار است؛ چون میگوید ما مصرف میکنیم و تولید نداریم.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با بیان اینکه فرهنگ کالایی حتی روابط انسانی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد، افزود: وقتی روابط کالایی میشود، همه چیز به کالا و پول و خریدن مربوط میشود.
*خانواده؛ خودِ وجودش یک مقاومت است
خانم داورپناه در ادامه با طرح این دیدگاه که خانواده میتواند در برابر فرهنگ مصرفگرایی و فردگرایی نقش مقاومتی داشته باشد، اظهار کرد: خانواده صرفِ وجود داشتنش، مقاومت در مقابل همه اینهاست.
وی تأکید کرد: حفظ خانواده، تقویت خانواده و تکثیر خانواده، خودش مقاومت است.
*خانواده؛ سلول بنیادی جامعه
این پژوهشگر حوزه زن و خانواده با اشاره به جایگاه خانواده در اندیشه اسلامی و انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: خانواده آن سلول و واحدی است که جامعه را حفظ میکند.
خانم داورپناه ادامه داد: خانواده کوچک است، اما سلول بنیادی است؛ به همین دلیل جایگاه مهمی دارد.
وی با استناد به دیدگاههای مطرحشده در بیانات رهبر انقلاب درباره جایگاه خانواده گفت: «مسئله خانواده، مسئله بسیار مهمی است؛ پایه اصلی در جامعه است، سلول اصلی در جامعه است.»
استاد حوزه گفت: جامعه اسلامی بدون بهرهمندی از نهاد خانواده پیشرفت نمی کند؛ بهخصوص در زمینههای فرهنگی و البته در زمینههای غیرفرهنگی، بدون خانوادههای خوب امکان پیشرفت نیست.
خانم داورپناه خاطرنشان کرد: خانواده در شرایط بحرانی نیز میتواند همچون شبکهای از حمایت عاطفی، اجتماعی و اقتصادی، فشارهای واردشده بر اعضای خود را کاهش دهد.
*زندگی طبیعی و معمولی؛ یک کنش مقاومتی
وی یکی از مهمترین عرصههای مقاومت را حفظ «زندگی طبیعی و معمولی» دانست و اظهار کرد: موفق بشوید کاری کنید که خودتان و همسرتان، مادر و پدرتان چند دهه کنار هم زندگی کنید؛ کاری که یک زمانی عادی، طبیعی و روتین بود، الان جنگ است.
*خانواده؛ یک مسئله تمدنی
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با تأکید بر ضرورت نگاه تمدنی به خانواده افزود: وقتی خانواده را واحد تمدنی میبینید، فرزندآوری یک مسئله ساده فردی نیست؛ بلکه در یک عرصه تمدنی معنا پیدا میکند.
خانم داورپناه با انتقاد از ادبیات سطحی در مواجهه با مسئله جمعیت و فرزندآوری اظهار داشت: مسئلهها را تخصصی بررسی کنید، موانع را بشناسید و برای آن راهحل پیدا کنید.
*تبیین جایگاه زن؛ مهمترین عرصه تبلیغ اسلام
وی، تبیین جایگاه زن در اسلام را از مهمترین وظایف فکری و تبلیغی دانست و گفت: جایگاه زن در اسلام را خوب تبیین کنید و حفظ کنید؛ این بزرگترین تبلیغ برای اسلام است.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده افزود: اگر وضعیت یک زن اسلامی باشد، ظلم و بیعدالتی نباشد، حقوقش حفظ شود و کرامتش حفظ شود، زندگی خوب است.
خانم داورپناه تأکید کرد: دفاع از خانواده نباید به معنای نادیده گرفتن حقوق و کرامت زنان باشد، بلکه خانواده اسلامی باید زمینه رشد، تعالی، امنیت، کرامت و ایفای نقش اجتماعی زن را فراهم کند.
*ضرورت تولید الگوهای بومی برای زندگی
این استاد حوزه با اشاره به ضرورت خروج از انفعال فکری گفت: رهبر انقلاب همواره تأکید میکنند که در نظریات غربی ذوب نشوید؛ خودتان بگویید، خودتان فکر کنید.
خانم داورپناه از طلاب، پژوهشگران، نویسندگان و فعالان فرهنگی درخواست کرد که برای تولید الگوهای بومی و اسلامی در حوزه خانواده تلاش کنند .
*مطالعه و پژوهش؛ مقدمه کنشگری مؤثر
وی در پایان با تأکید بر اهمیت مطالعه مستمر و شکلگیری شبکههای علمی میان طلاب و پژوهشگران گفت: دوستانی که دغدغههای مشترک دارند، اگر همدیگر را بشناسند، خیلی مفید است.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده بر مطالعه مستقیم منابع دینی و بیانات رهبر انقلاب و همچنین بر اهمیت نشاط و امید در فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی تأکید کرد و گفت: در ادبیات رهبری و به طور کل ادبیات دینی، قرآن و احادیث، نشاط و امید دو مرتبه خیلی مهم است.
خانم داورپناه در پایان با دعوت از طلاب و فعالان فرهنگی برای مطالعه، گفتوگو، پژوهش و تولید ایدههای نو در حوزه خانواده خاطرنشان کرد: اگر برنامه مطالعه داشته باشیم و شهامت آینده داشته باشیم، میتوانیم نظمهای جدیدی را برای زندگی تولید کنیم.
نظر شما