حجتالاسلام والمسلمین مجید محمدی مدیر مرکز فقهی امام علی(علیه السلام) در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری «حوزه» با بیان اینکه مهمترین تحول ملموسی که طلبه باید در زندگی آموزشی خود احساس کند در سه محور قابل پیگیری است، تصریح کرد: نخست تحول در متون آموزشی، دوم تحول در ابزارهای آموزشی و سوم تحول در شیوه تدریس است.
تحول در متون آموزشی به معنای کنار گذاشتن میراث علمی حوزه نیست
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) در تشریح نخستین محور تحول آموزشی گفت: متون آموزشی حوزه حاصل یک میراث علمی بسیار ارزشمند هستند و قرار نیست این میراث را کنار بگذاریم؛ بلکه یکی از وظایف مهم حوزه این است که این میراث را حفظ و به نسل جدید منتقل کند.
استاد حوزه علمیه سفیران هدایت با اشاره به تغییر شرایط جامعه، نیازهای مردم و شیوههای یادگیری، اظهار داشت: شرایط عوض شده، نیازهای جامعه تغییر کرده، سؤالهای مردم متفاوت شده و حتی شیوه یادگیری انسانها نیز تغییر کرده است.
وی افزود: امروز طلبه با مسائلی مواجه است که شاید در گذشته مطرح نبوده یا دستکم با این شکل مطرح نبوده است؛ فضای مجازی، هوش مصنوعی، مسائل جدید خانواده، مسائل اقتصادی، مسائل اجتماعی، شبهات جدید اعتقادی، مسائل حقوقی و دهها مسئله دیگر از جمله موضوعات جدیدی هستند که طلبه امروز با آنها مواجه است.
بازنگری در متون آموزشی نباید به معنای سطحیسازی باشد
حجتالاسلام والمسلمین محمدی تصریح کرد: نیاز داریم متن آموزشی را بازنگری کنیم، اما بازنگری به معنای سطحی کردن نیست و این نکته بسیار مهم است. به عبارت دیگر؛ تحول نباید مساوی با سادهسازی بیدلیل باشد؛ ما باید عمق علمی را حفظ کنیم، اما در کنار آن، کاربرد و مسئلهمحوری را نیز جدی بگیریم.
استاد حوزه علمیه قم گفت: طلبه باید وقتی یک قاعده فقهی یا یک بحث اصولی را یاد میگیرد، بفهمد که این چیزی که میخوانم، در زندگی واقعی چه مسئلهای را میتواند حل کند. این یعنی آموزش از حالت صرفاً متنی به سمت آموزش مسئلهمحور حرکت کند.
ضرورت بهرهگیری ضابطهمند از فناوریهای نوین در آموزش و پژوهش حوزه
حجتالاسلام والمسلمین محمدی در ادامه به دومین محور تحول آموزشی یعنی ابزارهای آموزشی اشاره کرد و گفت: امروز دنیا عوض شده و یک طلبه میتواند با گوشی تلفن همراه یا رایانه به حجم بسیار بزرگی از منابع دسترسی پیدا کند و دیگر لازم نیست همیشه برای پیدا کردن یک مطلب، ساعتها در میان کتابها دنبال یک عبارت بگردد.
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) با اشاره به شکلگیری نرمافزارهای پژوهشی، کتابخانههای دیجیتال و بانکهای اطلاعاتی افزود: امروز حتی ابزارهای هوش مصنوعی نیز وارد عرصه آموزش و پژوهش شدهاند. به نظرم اصل مسئله روشن است؛ باید از این ابزارها استفاده کند، اما با آموزش و طبق ضابطه. البته ابزار، خودش هدف نیست. ابزار باید کمک کند تا طلبه بهتر فکر کند، بهتر تحقیق کند و مسئله را دقیقتر بفهمد.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی تصریح کرد: قرار نیست هوش مصنوعی جای استاد یا اجتهاد را بگیرد؛ قرار است ابزار در اختیار طلبه باشد، مانند یک کتابخانه بزرگ که همیشه همراه اوست. بنابراین، طلبه آینده باید علاوه بر اینکه عالم به علوم اسلامی است، سواد استفاده از ابزارهای جدید را نیز داشته باشد و این نیز بخشی از تحول آموزشی است.
کلاس باید از انتقال مطلب به تمرین تفکر تبدیل شود
حجتالاسلام والمسلمین محمدی سومین محور تحول را شیوه تدریس دانست و گفت: به نظر من از دو محور دیگر مهمتر، روش تدریس است. ممکن است بهترین متن را داشته باشیم و بهترین نرمافزارها را نیز در اختیار داشته باشیم، اما اگر روش تدریس همان روش قدیمی باشد، تحول کامل اتفاق نمیافتد.
وی افزود: گاهی کلاس به این شکل است که استاد صحبت میکند، طلبه گوش میدهد و درس تمام میشود. این روش در جای خودش ارزشمند است، اما سؤال این است که آیا طلبه در این فرایند یاد گرفته که چگونه فکر کند؟ آیا یاد گرفته سؤال درست مطرح کند؟ آیا یاد گرفته یک مسئله را تحلیل کند؟ آیا توانسته با استاد بحث کند، اشکال کند، از یک دیدگاه دفاع کند و دیدگاه خودش را نقد کند؟ اگر جواب این سؤالها منفی باشد، باید در روش تدریس تجدیدنظر کنیم. کلاس باید از یک فضای صرفاً «انتقال مطلب» به یک فضای «تمرین تفکر» تبدیل شود.
استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: استاد فقط نباید بگوید «این مطلب این است»، بلکه باید گاهی بگوید «خب، حالا شما چه فکر میکنید؟»، «اگر این دلیل را قبول نکنیم، چه اتفاقی میافتد؟»، «اگر این مسئله در شرایط امروز اتفاق بیفتد، چه پاسخی میدهیم؟» و «اگر طرف مقابل این اشکال را مطرح کرد، شما چه جوابی میدهید؟». این نوع کلاس، طلبه را فعال میکند و در واقع یکی از مهمترین اهداف آموزش حوزوی نیز همین است؛ تربیت ذهن طلبه.
نظام آموزشی باید طلبه مسئلهشناس تربیت کند
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) با بیان مثالی درباره تفاوت خروجی دو شیوه آموزشی گفت: فرض کنید دو طلبه داریم؛ هر دو یک کتاب را خواندهاند، هر دو در یک کلاس شرکت کردهاند و هر دو مطالب را حفظ کردهاند، اما یکی از آنها وقتی با یک مسئله جدید مواجه میشود، میگوید: «استاد، این را در کتاب ندیدهام؛ پس نمیدانم.»
استاد حوزه علمیه سفیران هدایت ادامه داد: طلبه دیگر میگوید: «این مسئله جدید است، اما اجازه بدهید مبانی را بررسی کنم، موضوع را دقیق بشناسم، ادله را ببینم و از آن مبانی برای تحلیل مسئله استفاده کنم.» به نظرم طلبه دوم همان چیزی است که نظام آموزشی تحولیافته باید تربیت کند؛ چون مسئله امروز فقط این نیست که طلبه چقدر مطلب بلد است، بلکه مسئله این است که با مطالبی که بلد است، چه کاری میتواند انجام دهد؟
حجتالاسلام والمسلمین محمدی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم همه بحث را در یک جمله خلاصه کنیم، تحول آموزشی یعنی تغییر در «چگونه یاد دادن» برای رسیدن به «چگونه بهتر فهمیدن و چگونه بهتر عمل کردن». بنابراین، سه تحول را باید همزمان دنبال کنیم؛ متن باید متحول شود، ابزار باید متحول شود و روش تدریس نیز باید متحول شود و البته این سه از هم جدا نیستند.
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) تصریح کرد: اگر متن تغییر کند، ولی استاد همان روش قبلی را ادامه دهد، تحول ناقص است. اگر ابزار جدید بیاوریم، ولی متن و روش تدریس تغییر نکند، باز هم تحول ناقص است و اگر روش تدریس را تغییر بدهیم، ولی ابزار و محتوای مناسب نداشته باشیم، باز مشکل داریم. پس اینها باید یک منظومه واحد باشند.
هدف تحول آموزشی؛ تربیت طلبهای برای فهم و تحلیل مسائل روز
حجتالاسلام والمسلمین محمدی با بیان اینکه همه این تحولات برای رسیدن به یک هدف مشترک است، گفت: هدف این است که طلبهای تربیت کنیم که عمیق بفهمد، درست تحلیل کند، مسائل زمان خودش را بشناسد، قدرت پاسخگویی داشته باشد و بتواند دانش حوزوی را در میدان واقعی زندگی و جامعه به کار بگیرد. آن وقت است که طلبه میتواند بگوید من تحول حوزه را فقط در شعار نشنیدم؛ آن را در کتابم دیدم، در کلاسم دیدم، در ابزارم دیدم و در شیوه یادگیری خودم تجربه کردم.
تبلیغ از سالهای نخست طلبگی وارد فرایند آموزش شود
حجتالاسلام والمسلمین محمدی در ادامه با اشاره به یکی از مهمترین جهتگیریها در بحث تحول حوزه گفت: به نظرم یکی از مهمترین فرمایشات رهبر شهید اعلیالله مقامه که باید در بحث تحول حوزه به آن توجه کنیم، این است که تبلیغ باید به اولویت حوزه تبدیل شود. البته وقتی میگوییم تبلیغ، منظورمان این نیست که طلبه چند سال درس بخواند، همه درسها را تمام کند و بعد تازه به فکر این بیفتد که «حالا چطور این مطالب را به مردم منتقل کنم؟» اگر تبلیغ را یک رسالت اصلی حوزه میدانیم، باید از همان سالهای اول طلبگی در آموزش طلبه حضور داشته باشد.
این استاد حوزه اظهار داشت: طلبه وقتی قرآن، عقاید، اخلاق، فقه، احکام و معارف اسلامی را یاد میگیرد، نباید فقط با این نگاه درس بخواند که خودش یک مطلب علمی را بفهمد؛ بلکه از همان ابتدا این سؤال را نیز در ذهن داشته باشد که «من این مطلب را چطور میتوانم برای یک انسان معمولی، با زبان ساده، قابل فهم و قابل استفاده بیان کنم؟»
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) خاطرنشان کرد: این نگاه، نوع درس خواندن طلبه را تغییر میدهد. طلبهای که میداند قرار است در آینده با مردم، نوجوان، جوان، خانواده، دانشجو، کارگر، استاد دانشگاه و اقشار مختلف جامعه ارتباط داشته باشد، فقط به دنبال انباشتن اطلاعات علمی نیست، بلکه همزمان باید مهارت انتقال این دانش را نیز یاد بگیرد.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی افزود: برای مثال، اگر طلبه درس عقاید میخواند، در کنار مباحث علمی باید یاد بگیرد که چگونه توحید را برای یک نوجوان توضیح بدهد، چگونه مسئله معاد را برای یک جوان بیان کند و چگونه درباره نبوت با کسی که پرسش و شبهه دارد صحبت کند. اگر اخلاق میخواند، فقط قواعد و مبانی اخلاقی را یاد نگیرد، بلکه یاد بگیرد چگونه اخلاق اسلامی را به زبان زندگی روزمره مردم تبدیل کند.
در کنار «محتوا»، «روش انتقال محتوا» نیز آموزش داده شود
حجتالاسلام والمسلمین محمدی با اشاره به نقش آموزش مهارتهای تبلیغی گفت: اگر فقه و احکام میخواند، فقط مسئله فقهی را حفظ نکند، بلکه یاد بگیرد چگونه یک حکم شرعی را به زبان ساده، دقیق و قابل فهم برای مردم توضیح بدهد.
وی افزود: اگر قرآن میخواند، فقط تفسیر و مفاهیم قرآن را یاد نگیرد، بلکه شیوه آموزش قرآن به مخاطبهای مختلف را هم بیاموزد. بنابراین در کنار «محتوا»، باید «روش انتقال محتوا» نیز جزو آموزشهای اصلی طلبه باشد. به تعبیر دیگر، ما دو نوع دانش را باید در طلبه تقویت کنیم؛ یکی «چه بگوییم» و دیگری «چگونه بگوییم».
حجتالاسلام والمسلمین محمدی ادامه داد: ممکن است طلبهای از نظر علمی بسیار قوی باشد و مطالب فراوانی بداند، اما نتواند یک مسئله اعتقادی یا اخلاقی را برای مردم توضیح بدهد. پس اگر قرار است طلبه برای جامعه امروز آماده شود، باید از همان ابتدای تحصیل بهتدریج با مهارتهای تبلیغی نیز آشنا شود؛ مهارت ارتباط با مخاطب، شناخت مخاطب، سادهسازی مطالب علمی، پاسخگویی به پرسشها و شبهات، فن بیان، داستانگویی و مثال زدن، آموزش قرآن، آموزش احکام، آموزش عقاید، آموزش اخلاق و حتی استفاده درست از ابزارهای جدید برای انتقال معارف.
سفیران هدایت؛ الگویی برای پیوند آموزش و تبلیغ
حجتالاسلام والمسلمین محمدی اظهار داشت: در واقع، تبلیغ باید یک رویکرد حاکم بر فرایند تربیت طلبه باشد. یعنی حتی وقتی طلبه دارد فقه میخواند، باید یک نگاه تبلیغی هم داشته باشد؛ وقتی اصول میخواند، باید بداند این دانش چگونه در فهم و تبیین دین به کار میآید و وقتی تفسیر و کلام میخواند، باید به این فکر کند که چگونه میتواند حاصل این دانش را به زبان جامعه منتقل کند. این یعنی تحول واقعی. در این صورت، تبلیغ از یک مرحله بعد از تحصیل، تبدیل میشود به بخشی از هویت آموزشی و تربیتی طلبه. به عبارت دیگر؛ طلبه باید از همان سال اول، هم «محتوای اسلام» را یاد بگیرد و هم «شیوه آموزش اسلام» را.
وی در ادامه اظهار کرد: مدارس علمیه سفیران هدایت تا حدود زیادی به این مطلب پرداختهاند؛ در حوزههای سفیران هدایت، دروسی مانند روش سخنرانی، کلاسداری،آموزش قرآن و مفاهیم آن و روشهای دیگری به طلبه ارائه میشود. علاوه بر آن، دروسی مانند مدیریت، جامعهشناسی، روانشناسی و درسهایی که برای تبلیغ لازم است نیز به طلبه آموزش داده میشود. بنابراین تبلیغ باید به صورت عمومی آموزش داده شود و برای همه طلاب باشد و همه آن را یاد بگیرند.
تحول حوزه در مسیر «بلاغ مبین» و «پاسخگویی به مسائل نوپدید»
حجتالاسلام والمسلمین محمدی با اشاره به پیام ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ رهبر شهید درباره «حوزه پیشرو و سرآمد» گفت: قائد شهید در این پیام، یک نقشه بسیار روشن را ارائه کردند و حوزه را نهادی دانستند که باید نوآور، بالنده، بهروز، پاسخگوی مسائل نوپدید، مهذب، دارای روحیه پیشرفت و مجاهدت، دارای هویت انقلابی و مستعد طراحی نظامات اداره جامعه باشد و مهمترین وظیفه آن را «بلاغ مبین» و زمینهسازی برای تمدن نوین اسلامی دانستهاند.
وی افزود: از طرف دیگر، در آثار و بیانات امام خمینی(ره)، منشور روحانیت، جهاد اکبر و مباحث فقهی ایشان، همین جهتگیریها با تأکید بر اجتهاد، زمان و مکان، مسئولیت اجتماعی روحانیت، مبارزه با تحجر، حکومت اسلامی و تهذیب دیده میشود.
استاد حوزه علمیه سفیران هدایت ادامه داد: در نگاه امام خمینی(ره)، نخستین مؤلفه، نگاه جامع به اسلام است. امام راحل اسلام را اساساً دینی محدود به مسائل فردی نمیدانستند و در نگاه ایشان، اسلام با حکومت، جامعه و سیاست ارتباط دارد. در مباحث «حکومت اسلامی» بحث ایشان این است که اسلام فقط احکام فردی نیست و برای اداره جامعه نیز دارای نظام و برنامه است.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی با اشاره به پیام رهبر شهید انقلاب درباره حوزه گفت: رهبر شهید انقلاب نیز از حوزه به عنوان مرکزی برای «تولید و تبیین اندیشه اسلام در باب نظامات اجتماعی» یاد میکنند؛ از نظام سیاسی و اداره کشور گرفته تا نظام خانواده و روابط اجتماعی. پس در آموزش حوزه، طلبه نباید اسلام را فقط در مقیاس «حکم فردی» بشناسد؛ بلکه باید بتواند اسلام را در مقیاس فرد، جامعه و نظام اجتماعی ببیند.
ضرورت تربیت طلبه برای شناخت مسائل نوپدید
حجتالاسلام والمسلمین محمدی مؤلفه دوم را «اجتهاد پویا و پاسخگویی به مسائل جدید» دانست و گفت: این نکته در اندیشه امام بسیار جدی است. حتی در آثار فقهی ایشان نیز مسائل مستحدثه مورد توجه قرار گرفته و در مباحث فقهی، توجه به شرایط زمان و مکان و مصالح عمومی جایگاه مهمی پیدا کرده است. رهبر انقلاب نیز در پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» صریحاً از حوزهای سخن میگویند که بهروز و پاسخگوی مسائل نوپدید باشد.
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم ادامه داد: پس در آموزش حوزه، طلبه نباید فقط یاد بگیرد که مسائل گذشته را بفهمد، بلکه باید یاد بگیرد مسئله جدید را هم بشناسد و برای آن پاسخ تولید کند. یعنی در کنار «حکمشناسی»، باید «موضوعشناسی» و «مسئلهشناسی» را نیز جدی بگیریم.
وی مؤلفه سوم را «زمانشناسی» عنوان کرد و گفت: طلبه باید بداند در چه زمانی زندگی میکند. این یعنی طلبه باید جامعه را بشناسد، نسل جدید را بشناسد، تحولات فرهنگی را بفهمد، رسانه و فضای مجازی را بشناسد و تحولات سیاسی، اقتصادی و بینالمللی را نیز تا حد لازم بشناسد.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی تصریح کرد: اگر طلبه موضوع را نشناسد، حتی اگر در استنباط حکم بسیار قوی باشد، ممکن است نتواند پاسخ مناسبی به مسئله بدهد و این دقیقاً با همان تعبیر رهبر انقلاب درباره حوزهای که باید «بهروز» و «پاسخگوی مسائل نوپدید» باشد، ارتباط پیدا میکند.
تبلیغ و «بلاغ مبین» باید از متن آموزش آغاز شود
وی مؤلفه چهارم را «پیوند فقاهت با مسائل جامعه و حکومت» دانست و افزود: امام خمینی با طرح مسئله حکومت اسلامی و ولایت فقیه، یک تحول مهم در نگاه به فقاهت ایجاد کردند. فقه فقط برای پاسخ به مسائل فردی نیست؛ فقه میتواند در عرصه حکومت و اداره جامعه نیز حضور داشته باشد.
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) اظهار داشت: رهبر انقلاب نیز در پیام اخیرشان تصریح میکنند که یکی از کارکردهای مهم حوزه، تولید اندیشه اسلامی درباره نظامات اجتماعی و همچنین استعداد برای طراحی نظامات اداره جامعه است. بنابراین آموزش حوزه باید طلبه را فقط برای پاسخگویی به «مسئله فردی» آماده نکند؛ باید او را برای فهم و تحلیل مسائل اجتماعی و کلان نیز آماده کند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی مؤلفه پنجم را «تبلیغ و بلاغ مبین» عنوان کرد و گفت: اگر میخواهیم آموزش حوزه را اصلاح کنیم، تبلیغ نباید یک کار فرعی و بعد از تحصیل باشد.
وی با اشاره به پیام ۱۴۰۴ رهبر شهید افزود: در این پیام، «بلاغ مبین» مهمترین وظیفه حوزه معرفی شده و حتی تأکید شده است که برای انجام درست این وظیفه، طلبه باید روشهای اقناع، شیوه گفتوگو، تعامل با افکار عمومی و فضای رسانهای و مجازی را آموزش ببیند و تمرین کند. یعنی طلبه باید از همان زمانی که قرآن، عقاید، اخلاق و فقه میخواند، به این فکر کند که «من این مطلب را چگونه برای مردم توضیح بدهم؟»
وی ادامه داد: اگر طلبه عقاید میخواند، روش آموزش عقاید را نیز باید یاد بگیرد؛ اگر اخلاق میخواند، روش تربیت اخلاقی را نیز باید تمرین کند و اگر فقه میخواند، روش آموزش احکام به مردم را نیز باید بیاموزد. این یعنی تبلیغ باید در خود آموزش حوزه حضور داشته باشد، نه اینکه بعداً به آموزش اضافه شود.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی همچنین مؤلفه ششم را «تهذیب و معنویت» دانست و اظهار داشت: در اینجا هم امام و هم رهبر انقلاب، نگاهشان صرفاً به تربیت یک متخصص علوم دینی نیست.
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: امام در «جهاد اکبر» اساساً خطابشان به حوزه و طلاب است و بر مبارزه با نفس و تهذیب تأکید میکنند. رهبر انقلاب نیز در تعریف حوزه پیشرو، در کنار نوآوری و پاسخگویی، از مهذب بودن سخن میگویند و در پیام اخیرشان بر تقویت توصیههای اخلاقی در حوزه تأکید کردهاند. پس تحول آموزشی اگر فقط علمی باشد، کافی نیست. ما باید همزمان علم، اخلاق و معنویت را ارتقا بدهیم.
حوزه علمیه؛ عالِم مسئول و تولیدکننده فکر برای اداره جامعه تربیت کند
حجتالاسلام والمسلمین محمدی مؤلفه هفتم را «روحیه جهاد و مسئولیت اجتماعی» دانست و گفت: این نیز از نکات بسیار مهم در منظومه امام است. امام در «منشور روحانیت» نسبت به تحجر و جدایی روحانیت از مسائل اجتماعی هشدار میدهند و بر نقش اجتماعی و جهادی روحانیت تأکید میکنند. رهبر انقلاب نیز در پیام حوزه، از «روحیه پیشرفت و مجاهدت» و «هویت انقلابی» سخن میگویند و حتی تعبیر «مجاهد فرهنگی» را مطرح میکنند.
وی مؤلفه هشتم را «مقابله با تحجر و در عین حال حفظ اصالت حوزه» عنوان کرد و افزود: تحول به معنای کنار گذاشتن سنت علمی حوزه نیست. اتفاقاً امام بر حفظ اجتهاد سنتی و فقه جواهری و عمق علمی حوزه تأکید داشتند، اما در برابر تحجر و جمود هشدار میدادند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب نیز از یک طرف بر حفظ هویت و میراث حوزه تأکید دارند و از طرف دیگر حوزه را به نوآوری، بالندگی و پاسخگویی به مسائل نوپدید فرا میخوانند. پس مسئله این نیست که «سنت یا تحول؟»؛ مسئله این است که اصالت حوزه حفظ شود، اما حوزه در گذشته متوقف نشود.
این استاد حوزه، مؤلفه نهم را «تولید فکر و نظریه برای اداره جامعه» دانست و گفت: این شاید یکی از بالاترین سطوح تحول باشد. رهبر انقلاب در پیام اخیرشان از حوزهای سخن میگویند که بتواند برای نظامات اداره جامعه طراحی و تولید فکری داشته باشد و همچنین مهمترین وظیفه حوزه را «بلاغ مبین» و از برترین مصادیق آن را ترسیم خطوط اصلی و فرعی تمدن نوین اسلامی معرفی میکنند.
طلبه باید برای افق تمدنی آماده شود
حجتالاسلام والمسلمین محمدی در بیان مؤلفه دهم گفت: «نگاه تمدنی» نقطه اتصال بسیار مهم میان اندیشه امام و رهبر شهید انقلاب است. امام زمینه تحقق حکومت اسلامی را فراهم کردند و حوزه را از یک نهاد صرفاً آموزشی به نهادی مرتبط با تحقق اسلام در جامعه پیوند زدند. رهبر شهید انقلاب این مسیر را در افق تمدنی دنبال میکنند و در پیام اخیرشان صریحاً میگویند که از برترین مصادیق «بلاغ مبین»، ترسیم خطوط اصلی و فرعی تمدن نوین اسلامی است. یعنی طلبه فقط نگوید «من میخواهم مسئله شرعی مردم را جواب بدهم». این لازم است، اما کافی نیست. فقط نگوید «من میخواهم مبلغ خوبی باشم». این هم لازم است، اما باز هم کافی نیست. بلکه در کنار اینها باید بتواند بپرسد جامعه اسلامی چگونه باید ساخته شود؟ نظام خانواده اسلامی چگونه باید باشد؟ اقتصاد اسلامی چه اقتضائاتی دارد؟ عدالت در جامعه چگونه تحقق پیدا میکند؟ نظام تربیتی اسلامی چگونه باید طراحی شود؟ و در نهایت حوزه چه نقشی در ساخت تمدن نوین اسلامی دارد؟
مدیر مرکز فقهی امام علی(ع) گفت: اگر بخواهیم همه این بحث را در یک جمله خلاصه کنیم، میتوانیم بگوییم باید مجتهد، مهذب، زمانشناس، مسئلهشناس، مبلغ، مجاهد فرهنگی، تولیدکننده فکر و در نهایت جامعهپرداز و تمدنساز تربیت شود. ما باید ببینیم برای تربیت چنین طلبهای، متون آموزشی چه تغییری باید بکنند، روش تدریس چه تغییری باید بکند و ابزارهای آموزشی چه تغییری باید بکنند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی در پایان خاطرنشان کرد: طلبه از همان سال اول باید برای چه مأموریتی تربیت شود؟ به نظرم اگر این سؤال آخر را درست پاسخ دهیم، بسیاری از مشکلات حل و طبق دیدگاه امامین انقلاب تنظیم خواهد شد.
انتهای پیام
نظر شما