معرفی امامان دوازده‌گانه به روایت پیامبر اکرم(ص)

خبرگزاری حوزه | مذهب شیعه‌ی اثنی‌عشری بر این مبنا استوار است که پس از پیامبر اکرم (ص)، دوازده پیشوا مسئولیت هدایت امت را بر عهده دارند؛ باوری که مستند به روایات قطعی و سخنان رسول خداست. برخی از صحابه رسول خدا که به این واقعیت اشاره کردند عبارتند از جابر بن عبدالله انصاری ابوذر غفاری ابوسعید خدری حذیفة بن یمان، سهل بن سعد ساعدی جابر بن سمره ابوهریره انس بن مالک عبدالله بن عمر سلمان فارسی، عمار بن یاسر شهید صفین عایشه دختر ابوبکر زید بن ثابت عثمان بن عفان عمر بن خطاب عبدالله بن مسعود عبدالله بن عباس زید بن ثابت ام سلمه فاطمه زهرا؟عها؟.

روایت اول

مرحوم شیخ صدوق متوفی ۳۸۱ در کمال الدین صفحه ۲۹۱ باب ٢٤ با سند خود از امام جعفر صادق؟ع؟ از پدرش از جدش از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت کرده که امامان پس از من ۱۲ نفرند اول آنها علی بن ابی طالب و آخر آنها قائم است. آنها جانشینان و اوصیا و اولیای من هستند و آنها حجتهای خدا بعد از من بر امت هستند. کسی که به آنها اقرار کند مومن است و هر کس آنها را انکار کند کافر است.

روایت دوم

صدوق با سندی از شهید سعید بن جبیر از عبدالله بن عباس از رسول خدا روایت کرده که همانا خداوند تبارک و تعالی یک بار بر زمین نظر افکند پس مرا از میان آن برگزید و پیامبر قرار داد. سپس بار دوم نظر افکند و علی را از میان آن برگزید و امام گردانید. آنگاه به من فرمان داد که او را برادر ولی وصی جانشین و وزیر خود قرار دهم پس علی از من است و من از علی هستم و او همسر دختر من و پدر دو نواده ام حسن و حسین است. آگاه باشید که خداوند تبارک و تعالی مرا و آنان را حجتهایی بر بندگان خود قرار داد و از نسل حسن و حسین امامانی پدید آورد که به فرمان من قیام می‌کنند و وصیت مرا حفظ می‌نمایند نهمین آنان قائم اهل بیت من و مهدی امت من است که در سیما و گفتار و کردار از همه مردم به من شبیه تر است. او پس از غیبتی طولانی و حیرتی آشکار ظهور میکند؛ پس امر خدا را اعلام میدارد و دین خداوند عزوجل را آشکار می‌سازد و به یاری خدا تأیید می‌شود و فرشتگان خدا او را یاری میکنند پس زمین را همان گونه که از جور و ستم پر شده است از قسط و عدل پر می‌سازد.»

روایت سوم

مرحوم صدوق با سندی از رسول خدا روایت کرده که فرمود جبرئیل از طرف خداوند به من گفت: هر کس میداند که خدایی جز من نیست و محمد بنده و رسول من است و علی بن ابیطالب خلیفه من است و ائمه از فرزندان او حجت‌های من هستند. در این هنگام جابر بن عبدالله انصاری برخاست و پرسید یا رسول الله امامان از نسل و فرزند علی چه کسانی هستند؟ حضرت فرمود: حسن و حسین دو آقا و بزرگ جوانان اهل بهشت هستند سپس سید عابدین در زمان خودش علی بن حسین بعد باقر محمد بن علی که تو ای جابر او را درک خواهی کرد پس زمانی که به او رسیدی سلام مرا به او ابلاغ کن بعد صادق جعفر بن محمد؟ع؟، بعد کاظم موسی بن جعفر؟ع؟، بعد رضا علی بن موسی؟ع؟، بعد تقی محمد بن علی؟ع؟ سپس نقی علی بن محمد؟ع؟، سپس زکی حسن بن علی؟ع؟، سپس پسر او قائم به حق مهدی امت من؟عج؟ کسی که زمین را از عدل و داد پر میکند پس از آنکه پر از ظلم و جور شده است. ای جابر اینها خلفا و اوصیا و اولیا و عترت من هستند هر کس از ایشان اطاعت کند از من اطاعت کرده و هر کس از آنها عصیان کند مرا عصیان کرده؛ هر کس آنها را انکار کند.

مرا انکار کرده خداوند آسمان را به برکت وجود آنها با اذن خود از افتادن و سقوط حفظ می‌کند. خداوند به سبب آنها زمین را از اینکه اهلش را نابود کند حفظ میکند کمال الدین صفحه (۲۸۹) در این روایت نبی مکرم اسلام از ائمه هم به جانشینی تعبیر فرموده و هم به فرزندان و عترت خود. موضوع اطاعت از آنها از مطالب محوری این روایت است و این اطاعت، بی تردید مطلقه است یعنی قید زمان و مکان ندارد و لذا عصمت همه آنها قطعی است.

روایت چهام

صدوق با سند خود از سلیم بن قیس هلالی نقل کرده که میگوید از سلمان فارسی شنیدم که می‌گفت: در بیماری پیامبر اکرم؟ص؟ که در آن از دنیا رفت، نزد ایشان نشسته بودم. ناگاه فاطمه؟عها؟ وارد شد. چون ضعف و ناتوانی پدر را دید چنان گریست که اشکهایش بر گونه هایش جاری شد. رسول خدا؟ص؟ به او فرمود: چه تو را می‌گریاند ای فاطمه؟ عرض کرد: ای رسول خدا بر خود و فرزندانم از گمگشتگی و سرگردانی پس از تو می‌ترسم. چشمان رسول خدا؟ص؟ از اشک لبریز شد سپس فرمود: «ای فاطمه، مگر ندانسته ای که ما خاندانی هستیم که خداوند عزوجل آخرت را برای ما بر دنیا برگزیده است و همانا خداوند فنا و نابودی را بر همه آفریدگانش مقرر داشته است؛ و خداوند تبارک و تعالی یک بار به زمین نظر افکند و مرا از میان آفریدگانش برگزید و پیامبر قرار داد. سپس بار دوم به زمین نظر افکند و همسر تو را از آن برگزید و به من وحی کرد که تو را به همسری او در آورم و او را ولی و وزیر خود گیرم و جانشین خود در امتم قرار دهم پس پدر تو بهترین پیامبران و فرستادگان خداست و شوهر تو بهترین اوصیاست و تو نخستین کسی از خاندان من هستی که به من ملحق می‌شوی سپس بار سوم به زمین نظر افکند و تو و دو فرزندت را برگزید. پس تو سرور زنان بهشتی هستی و دو پسرت حسن و حسین سروران جوانان بهشتیاند و پسران شوهر تو اوصیای من تا روز قیامت هستند که همه هدایت گر و هدایت یافته اند. نخستین وصی پس از من برادرم علی است سپس حسن، سپس حسین و پس از آن نه تن از فرزندان حسین که در درجه و مقام من هستند. و در بهشت درجه ای نزدیکتر به خدا از درجه من و درجه پدرم ابراهیم نیست. ای دخترم، مگر نمی‌دانی که از کرامت خداوند به تو این است که شوهرت بهترین امت من و بهترین خاندان من است پیش گام ترین آنان در تسلیم و ایمان بزرگترین آنان در بردباری و داناترین آنان در علم است؟ پس فاطمه؟عها؟ به آنچه رسول خدا صلی الله علیه و آله به او فرمود، شادمان و خوشحال گشت.» (کمال الدین (٢٩٤)

روایت پنجم

جناب خزاز قمی متوفی قرن چهارم در کتاب کفایه الاثر صفحه ۱۹۹ با سندش از سعید بن المسیب از عمرو بن عثمان نقل کرده که پدرم (عثمان) گفت از رسول خدا شنیدم که فرمود: امامان پس از من ۱۲ نفرند که ۹ نفرشان از نسل و صلب حسین هستند و مهدی این امت از ماست؛ کسی که بعد از من به آنها تمسک جوید به تحقیق که به حبل الله تمسک جسته و کسی که از آنها رویگردان شود از خداوند رویگردان شده است. علامه مجلسی در بحار الانوار جلد ٣٦ صفحه ۳۱۷ حدیث ١٦٦ این حدیث را نقل کرده

روایت ششم

خزاز قمی با سندی از عمر بن خطاب نقل کرده که از رسول خدا شنیدم که فرمود: ائمه بعد از من ۱۲ نفرند سپس صدای خود را آرام کرد و شنیدم که گفت همه آنها از قریش هستند.

روایت هفتم

خزاز نیز با سندی از ابوهریره نقل کرده که گفت به پیغمبر عرض کردم برای هر پیامبر جانشین و دو سبط وجود دارد؛ سبط شما کیست؟ ابو هریره میگوید حضرت ساکت شد و جوابم نداد، از آن حضرت جدا شدم وقت نماز ظهر فرا رسید حضرت فرمود: ای ابا هریره بیا نزد ایشان رفتم و با خود می‌گفتم پناه به خدا از غضب خدا و غضب رسول خدا، آن حضرت فرمود: خداوند ۴ هزار پیامبر مبعوث کرد و آنها دارای ۴ هزار وصی و ۸ هزار سبط هستند. سوگند به کسی که جانم در دست اوست من بهترین انبیا هستم و جانشین من بهترین جانشینان است و دو سبط من بهترین اسباط هستند. حسن و حسین هر دو سبط این امت هستند و اسباط از فرزند یعقوب ۱۲ نفر بودند. و امامان پس از من ۱۲ نفرند همگی از اهل بیت من هستند که اول آنها علی و اوسط آنها محمد و آخر آنها محمد مهدی امت است. او کسی است که عیسی بن مریم به او اقتدا خواهد نمود و هر کس پس از من به آنها تمسک کند به ریسمان خدا تمسک کرده است و کسی که از ایشان جدا شود از ریسمان خدا تخلف کرده است. (کفایة الأثر صفحه ١٥٠)

روایت هشتم

خزاز قمی با سندی از ابی سعید خدری نقل کرده که از رسول خدا شنیدم که به امام حسین؟ع؟ فرمود تو امام و پسر امام و برادر امام هستی و ۹ نفر از صلب تو ائمه نیکوکاران هستند و نهمین آنها قائم آنهاست. (کفایة الأثر صفحه (٨٦) و نیز ابوسعید خدری میگوید: از رسول خدا شنیدم که فرمود اهل بیت من مایه امنیت برای اهل زمین هستند همان گونه که ستارگان مایه امنیت برای اهل آسمان هستند. گفته شد آیا امامان پس از شما از اهل بیت شما هستند؟ فرمود: آری امامان پس از من ۱۲ نفرند که ۹ نفرشان از نسل حسین؟ع؟ است. آنها معصوم هستند و مهدی این امت از ماست همه آنها اهل بیت من و از گوشت و خون من هستند؛ چرا برخی مرا درباره آنها آزار می‌دهند؟ خداوند هرگز شفاعت مرا نصیبشان نخواهد کرد. (کفایة الاثر صفحه (۸۵)

*چند موضوع از هشت روایتی که نقل شد قابل استفاده است.

۱. امامان پس از رسول خدا ۱۲ نفرند.

۲.همه ائمه؟عهم؟ از عصمت برخوردارند.
۳. کسانی که اهل بیت رسول خدا را آزار دهند هرگز به شفاعت رسول الله نمی‌رسند؛ چه رسد به کسانی که آنها را به شهادت برسانند.

۴.نه نفر از ائمه از نسل و صلب سید الشهدا هستند.

۵.همه ائمه حجتهای خدا در زمین هستند.

۶.اقرار کننده به ائمه اطهار مومن است و انکار کننده آنها کافر است.

۷.دوازدهمین از ائمه؟عهم؟ حضرت مهدی؟عج؟ است که پس از غیبت طولانی ظهور

خواهد کرد و یاری دهنده دین خدا و شبیه ترین مردم به رسول خداست.

۸.اطاعت و پیروی از ائمه؟عهم؟ واجب است.

۹ استقرار زمین و آسمان به برکت وجود ائمه؟عهم؟ است.

۱۰ همه ائمه از قریش هستند.

۱۱. حضرت عیسی بن مریم؟ع؟ با ظهور امام زمان؟عج؟ به ایشان اقتدا خواهد کرد.

حجت الاسلام والمسلمین محمدجعفر طبسی، استاد و پژوهشگرحوزه علمیه قم