توحید؛ بریدن از پرستش غیرخدا و بازگشت به غنیِّ محض است

حجت‌الاسلام و المسلمین یاسر اسدی، از مبلّغان شهرستان آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به مبانی توحید در قرآن کریم اظهار داشت: اصل عبادت امری اجتناب‌ناپذیر است و حتی ملحدان نیز برای رفع نیازهای خود، به منشأ قدرتی (هرچند اشتباه) متوسل می‌شوند.

وی تبیین کرد: اگر انسان درک کند که تنها «غنیِ محض» می‌تواند تکیه‌گاه واقعی برای رفع حاجت باشد، تنها به خدا رجوع می‌کند و موحد می‌گردد؛ در غیر این صورت، رجوع به غیر خدا و مستقل انگاشتن او، عین عبادت و شرک محسوب می‌شود.

تفاوت «اعبدوا الله» و «لا تعبدون إلا الله»

کارشناس دینی با بررسی ظرافت‌های قرآنی در آیات توحید تصریح کرد: آنچه اهمیت بنیادین دارد، «توحید» به معنای بریدن از پرستش غیر خداست. قرآن در آیه 83 از سوره مبارکه بقره به جای تعبیر «اعبدوا الله» (پرستش کنید)، از عبارت «لا تعبدون إلا الله» (جز خدا را نپرستید) استفاده کرده است تا هرگونه شرک را به طور کلی سلب کند. خطاب به اهل‌کتاب که خدا را می‌پرستیدند، بر «نفی شرک» تأکید شده، در حالی که برای مشرکان، دستور به «اصل عبادت» داده شده است.

وی گفت: عبادت خدا و نفی شرک، فراتر از مقام عقیده و نظر، باید در مقام عمل نیز جاری باشد. موحد واقعی کسی است که در هر سه مرتبه ذات، خالقیت و ربوبیت، یکتاشناس باشد؛ به گونه‌ای که تمامی اعمالش را با نیت تقرب به خدا، مطابق با اراده او و به کیفیتی که او خواسته انجام دهد تا هرگز به آفت شرک مبتلا نشود.

حجت الاسلام و المسلمین اسدی با اشاره به آیه «وما یؤمن أکثرهم باللّه إلاّ وهم مشرکون» اظهار داشت: دلیل مبتلا بودن بسیاری از مؤمنان به شرک، نفوذ هواهای نفسانی و شیطان در یکی از سه محور «مبدأ فاعلی»، «علت غایی» یا «نظام داخلی» اعمال است. به همین دلیل است که در کنار امر به توحید، در آیات متعددی بر نفی شرک به صورت‌های گوناگون تأکید شده است تا مؤمن از هرگونه وابستگی به غیر خدا پاک گردد.

احسان به والدین؛ یک تکلیف بین‌المللی و انسانی

حجت‌الاسلام و المسلمین یاسر اسدی با تأکید بر جایگاه والای والدین اظهار داشت: نیکی به پدر و مادر از حقوق بین‌المللی اسلام است؛ چرا که این حکم اختصاص به والدین مسلمان ندارد و نشان‌دهنده اهمیت بنیادین این فریضه الهی است. وی با اشاره به اقتران شکر خداوند و والدین در قرآن کریم تبیین کرد: والدین در حقیقت مجاری طولی فیض خداوند هستند و وجود فرزند، ثمره این افاضه الهی از طریق آنان است.

کارشناس دینی در تحلیل رابطه فرزند و والدین تصریح کرد: هرچند اطاعت از والدین واجب است، اما این اطاعت نباید به بهانه محبت، منجر به معصیت خالق شود.

وی با استناد به قاعده «لا طاعة لمخلوق فی معصیة الخالق» خاطرنشان کرد: در صورتی که والدین فرزند را به شرک یا گناه دعوت کنند، اطاعت از آنان حرام است. با این حال، اسلام برای حفظ انسجام خانواده تأکید کرده است که حتی در صورت تضاد اعتقادی، فرزند باید در مسائل دنیوی با والدین خود با مهربانی رفتار کرده و نیازهایشان را برطرف سازد (وصاحبهما فی الدنیا معروفاً).

برهان قرآن در تکریم سالمندان و والدین

مبلّغ شهرستان آمل با اشاره به سیره انبیایی چون حضرت عیسی (ع) و حضرت یحیی (ع) که برّ و نیکی به والدین از ویژگی‌های بارز آنان بود، افزود: قرآن کریم برای لزوم تکریم والدین، برهان اقامه می‌کند و یادآور می‌شود همان‌طور که در کودکی و ناتوانی، والدین عهده‌دار امور فرزند بوده‌اند، اکنون در دوران پیری و زمین‌گیر شدن، نوبت فرزند است که سرپرستی و خدمت آنان را بر عهده بگیرد.

حجت‌الاسلام اسدی با تحلیل آیات سوره اسراء اظهار داشت: خداوند در قرآن به «مطلقِ احسان» اکتفا نکرده، بلکه جزئیات رفتاری را تبیین نموده است؛ از جمله:

۱. پرهیز از کوچک‌ترین کلمات ناپسند (مانند «اُف» نگفتن).

۲. پرهیز از تندی و راندن آن‌ها.

۳. به‌کارگیری گفتار نرم و کریمانه.

۴. «خفض جناح» یا گستراندن بال فروتنی و احترام در برابر آنان.

وی اظهار داشت: آخرین فرمان الهی در این مسیر، دعا و طلب مغفرت برای والدین است. عبارت «ربّ ارْحمهما» از مستجاب‌ترین دعاهاست؛ زیرا وقتی خداوند دستور به دعا می‌دهد، نشان‌دهنده این است که راه اجابت آن را گشوده و این دعا موجب اصلاح یا ترفیع درجه والدین خواهد شد.