به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان،لیلا جنترانی طلبه مدرسه علمیه تخصصی مجتهده امین(رحمه‌الله‌علیها) اصفهان و برگزیده شایسته تقدیر کشوری شده است که در این زمینه گفت و گویی انجام داده است.
خبرنگار: ابتدا درباره خودتان، سوابق تحصیلی و فعالیت‌های علمی و پژوهشی‌تان بفرمایید.
جنترانی: بسم‌الله الرحمن الرحیم. بنده تحصیلات حوزوی خود را تا سطح دو به پایان رسانده و از پایان‌نامه خود دفاع کرده‌ام. پس از آن در دانشگاه در رشته کلام تحصیل کردم و در حال حاضر در گرایش کلام دانشگاه اصفهان مشغول به تحصیل هستم.
حدود سه سال است که در حوزه‌های علمیه تدریس می‌کنم و دروس عقاید، عقاید استدلالی، کلام و مباحث مرتبط با فرق و ادیان را تدریس کرده‌ام. همچنین در حوزه فرق و ادیان فعالیت دارم.
در کنار فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، به حوزه فضای مجازی و تولید محتوا نیز علاقه‌مند هستم و طی سال‌های گذشته در زمینه تولید استوری، کلیپ، انیمیشن، پادکست و دیگر قالب‌های محتوایی فعالیت داشته‌ام.
خبرنگار: چه شد که موضوع «تحلیل انتقادی کتاب کلام المهدی سیدمحمد فلاح مشعشعی» را برای پایان‌نامه انتخاب کردید؟
جنترانی: انتخاب موضوع پایان‌نامه برای من اهمیت زیادی داشت. در دوره تربیت مربی کلام که از سوی مرکز مدیریت برگزار شد، شرکت کردم و در مباحث مربوط به کلام و جریان‌های انحرافی، این موضوع مطرح شد که می‌توان یکی از آثار مدعیان دروغین را به‌صورت علمی بررسی و نقد کرد.
در همان دوره، استاد نیازی این موضوع را پیشنهاد کردند و کتاب «کلام المهدی» نیز در اختیارم قرار گرفت. از آنجا که به مباحث مهدویت علاقه داشتم و دغدغه‌ام این بود که در زمینه جریان‌های انحرافی پژوهشی انجام دهم که برای جامعه نیز کاربرد داشته باشد، این موضوع را انتخاب کردم.
به نظر من، انتخاب موضوع بخش مهمی از مسیر پژوهش است و وقتی موضوع مناسبی انتخاب شود، بخش قابل توجهی از مسیر پژوهش نیز با انگیزه بیشتری طی خواهد شد.
خبرنگار: کتاب «کلام المهدی» سیدمحمد فلاح مشعشعی چه محتوایی دارد؟
جنترانی: کتاب «کلام المهدی» از آثار مرتبط با سیدمحمد فلاح مشعشعی، از مدعیان مهدویت در قرن نهم هجری، است و شامل مکاتبات و مطالبی درباره دیدگاه‌ها و مبانی فکری اوست.
در این اثر، علاوه بر برخی احکام حکومتی و مسائل فقهی، مباحث اعتقادی و کلامی نیز مطرح شده است. بنابراین این کتاب می‌تواند برای شناخت مبانی فکری و اعتقادی سیدمحمد فلاح و بررسی دیدگاه‌های او در زمینه‌هایی مانند توحید، نبوت، امامت، معاد و مهدویت مورد استفاده قرار گیرد.
خبرنگار: منظور شما از «تحلیل انتقادی» در عنوان پایان‌نامه چیست؟
جنترانی: هدف من صرفاً معرفی یا خلاصه‌کردن کتاب نبود. تلاش کردم محتوای کلامی کتاب را ترجمه و سپس تحلیل کنم و مطالب آن را با منابع قرآنی و منابع کلامی شیعه تطبیق دهم.
بررسی کردم که دیدگاه‌های مطرح‌شده در کتاب درباره مباحث اعتقادی، تا چه اندازه با مبانی اعتقادی شیعه همخوانی دارد و در مواردی که میان این دیدگاه‌ها و مبانی اعتقادی شیعه تفاوت وجود دارد، به نقد و بررسی آن پرداختم.
پایان‌نامه نیز در چند بخش تنظیم شد؛ ابتدا کلیات مطرح شد، سپس به زندگی و پیشینه تاریخی سیدمحمد فلاح پرداختم و در بخش‌های بعد، اندیشه‌های او را تحلیل و موارد اختلاف آن با مبانی اعتقادی شیعه را بررسی و نقد کردم.
خبرنگار: مهم‌ترین یافته پژوهش شما چه بود؟
جنترانی: یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش، بررسی ادعای مهدویت سیدمحمد فلاح و مستنداتی بود که در این زمینه وجود دارد.
در بررسی کتاب و منابع مرتبط، به عباراتی رسیدم که نشان می‌دهد ادعای مهدویت در اندیشه او جایگاه مهمی داشته است. در برخی موارد نیز عباراتی در کتاب وجود دارد که او خود را مهدی معرفی می‌کند.
از سوی دیگر، مطالعه این جریان تاریخی نشان داد که میان برخی شیوه‌های ادعایی و جذب مخاطب در جریان‌های مدعی مهدویت گذشته و برخی جریان‌های معاصر، شباهت‌هایی وجود دارد. به همین دلیل معتقدم مطالعه جریان‌های تاریخی می‌تواند در شناخت بهتر جریان‌های معاصر نیز مؤثر باشد.
خبرنگار: مهم‌ترین نقدی که بر محتوای کتاب وارد کردید، چه بود؟
جنترانی: مهم‌ترین نقد، مسئله ادعای مهدویت بود. در ابتدا برخی دیدگاه‌ها مطرح می‌کنند که سیدمحمد فلاح ادعای مهدویت نداشته و خود را نایب امام معرفی می‌کرده است؛ اما با بررسی دقیق‌تر متن کتاب و مستندات تاریخی، عباراتی یافتم که نشان می‌دهد این ادعا به‌صورت صریح در برخی قسمت‌های کتاب مطرح شده است.
حتی در جلسه دفاع، یکی از داوران درباره مستند این ادعا سؤال کردند و بنده با ارجاع به متن اصلی کتاب و مطالبی که در پیوست پایان‌نامه آورده بودم، مستندات مربوط به این مسئله را ارائه کردم.
همچنین در بررسی مبانی فکری و اعتقادی سیدمحمد فلاح، مواردی مشاهده شد که با مبانی اعتقادی شیعه تفاوت و زاویه دارد.
خبرنگار: روش تحقیق و منابع مورد استفاده شما در این پژوهش چه بود؟
جنترانی: روش پژوهش، تحلیل انتقادی بود و عمده منابع نیز به شیوه کتابخانه‌ای مورد بررسی قرار گرفت.
از قرآن کریم، منابع کلامی شیعه و همچنین منابع تاریخی استفاده کردم؛ چراکه بخشی از پژوهش به بررسی تاریخی شخصیت و جریان مورد مطالعه اختصاص داشت.
کتاب اصلی نیز به زبان عربی بود. ابتدا متن را ترجمه کردم و سپس محتوای آن را با منابع و مبانی اعتقادی تطبیق دادم.
در فرآیند ترجمه از برخی ابزارهای هوش مصنوعی نیز به‌عنوان ابزار کمکی استفاده کردم. متن کتاب را با کمک این ابزارها استخراج و ترجمه می‌کردم و سپس ترجمه ارائه‌شده را با ترجمه و برداشت خودم مقایسه و بررسی می‌کردم. در نهایت، متن با دقت بیشتری آماده و برای بررسی استاد راهنما ارائه می‌شد.
خبرنگار: آیا در جریان پژوهش به موضوعاتی رسیدید که به نظر شما نیازمند بررسی‌های بیشتری باشد؟
جنترانی: بله. یکی از موضوعاتی که به نظرم ظرفیت پژوهش مستقل دارد، بررسی دقیق‌تر ادعای مهدویت سیدمحمد فلاح است. با مطالعه بیشتر منابع تاریخی و متن کتاب می‌توان مقاله مستقلی در این زمینه تدوین کرد.
همچنین مسئله ارتباط این جریان با تصوف و بررسی مفهوم مهدویت نوعی، موضوع دیگری است که می‌تواند مورد مطالعه بیشتر قرار گیرد. مطالعاتی که بعد از پایان‌نامه در زمینه تصوف داشته‌ام، باعث شده این مسئله را با نگاه دقیق‌تری ببینم و معتقدم نیازمند پژوهش بیشتری است.
خبرنگار: نتایج این پژوهش چه کاربردی در مطالعات مهدویت دارد؟
جنترانی: یکی از کاربردهای مهم این پژوهش، کمک به شناخت جریان‌های مدعی و انحرافات فکری در حوزه مهدویت است.
امروز برخی جریان‌ها از مباحث و روایات مهدوی برای جذب افراد استفاده می‌کنند. بنابراین لازم است پژوهشگران حوزوی این ادعاها و مستندات مورد استفاده آنان را بررسی کنند و مشخص شود که آیا مطالب مطرح‌شده با مبانی معتبر مهدویت سازگار است یا خیر.
در کنار نقد جریان‌های انحرافی، باید اندیشه اصیل مهدویت نیز به‌درستی تبیین شود؛ از جمله درباره روایات، علائم ظهور، فلسفه غیبت و دیگر موضوعات مرتبط، تا زمینه برای شناخت صحیح مهدویت و جلوگیری از تحریف آن فراهم شود.
خبرنگار: یکی از چالش‌های شما در این پژوهش چه بود؟
جنترانی: یکی از دغدغه‌های اصلی من، شناخت شیوه‌های جذب افراد توسط مدعیان مهدویت بود؛ اینکه چه عواملی باعث می‌شود برخی افراد تحت تأثیر این جریان‌ها قرار بگیرند.
این مسئله برای من اهمیت داشت که بتوانم علاوه بر بررسی مبانی اعتقادی این جریان‌ها، شیوه‌های ادعا و جذب مخاطب را نیز بهتر بشناسم؛ چراکه شناخت این شیوه‌ها برای آگاهی‌بخشی به طلاب و جامعه ضروری است.
خبرنگار: کسب عنوان شایسته تقدیر کشوری چه تأثیری بر شما داشت؟
جنترانی: این موفقیت برای من بسیار ارزشمند و دلگرم‌کننده بود. همیشه این دغدغه وجود دارد که پایان‌نامه صرفاً برای دریافت نمره و پایان یک مقطع تحصیلی نوشته نشود، بلکه واقعاً پژوهشی باشد که خوانده شود و مورد استفاده قرار گیرد.
وقتی این پایان‌نامه در سطح کشوری مورد ارزیابی قرار گرفت و به عنوان شایسته تقدیر کشوری انتخاب شد، احساس کردم تلاش و زمانی که برای انجام آن گذاشته‌ام دیده شده است.
این اتفاق برای من اعتمادبه‌نفس ایجاد کرد و باعث شد بیشتر باور کنم که می‌توانم در زمینه پژوهش فعالیت جدی‌تری داشته باشم و آثار دیگری تولید کنم.
خبرنگار: این موفقیت را مرهون چه عواملی می‌دانید؟
جنترانی: پیش از هر چیز، لطف و عنایت خداوند را عامل اصلی این موفقیت می‌دانم.
پس از آن، انتخاب موضوع مناسب نقش بسیار مهمی داشت. در اینجا لازم می‌دانم از استاد نیازی که این موضوع را پیشنهاد کردند و کتاب را در اختیارم قرار دادند، تشکر کنم.
همچنین استاد راهنما با راهنمایی‌های ارزشمند خود نقش مهمی در پیشبرد پژوهش داشتند. مطالعه منابع، استمرار در کار پژوهشی و استفاده صحیح از ابزارهای جدید نیز در این مسیر مؤثر بود.
خبرنگار: چه توصیه‌ای برای طلبه‌هایی دارید که قصد دارند نخستین پژوهش جدی خود را آغاز کنند؟
جنترانی: به نظرم نباید پایان‌نامه و پژوهش را برای خودمان تبدیل به یک کار ترسناک و دست‌نیافتنی کنیم. یکی از مهم‌ترین مراحل، انتخاب موضوع مناسب است.
پیشنهاد می‌کنم طلبه‌ها از همان سال‌های تحصیل، دغدغه‌ها و سؤال‌هایی را که در ذهنشان شکل می‌گیرد یادداشت کنند و مقالات و پژوهش‌های مرتبط با آنها را مطالعه کنند. گاهی همین دغدغه‌ها می‌تواند به موضوع مقاله یا پایان‌نامه تبدیل شود.
امروز ابزارهای هوش مصنوعی نیز می‌توانند در ایده‌پردازی و برخی مراحل پژوهش کمک‌کننده باشند، اما استفاده از آنها باید همراه با مطالعه شخصی، دقت علمی و نظارت استاد باشد.
مهم‌تر از همه اینکه از نوشتن نترسند. ممکن است در مسیر پژوهش اشتباهاتی وجود داشته باشد، اما استاد راهنما برای اصلاح و هدایت پژوهش حضور دارد.
خبرنگار: سخن پایانی شما چیست؟
جنترانی: در پایان، خداوند متعال را شاکر هستم که این پژوهش دیده شد و مورد توجه قرار گرفت. واقعاً تصور نمی‌کردم این پایان‌نامه در سطح کشوری مورد تقدیر قرار گیرد، اما خدا را شکر می‌کنم که این اتفاق افتاد.
امیدوارم این پژوهش بتواند در حد توان خود در شناخت جریان‌های انحرافی و تبیین اندیشه اصیل مهدویت مؤثر باشد و مورد رضایت حضرت ولی‌عصر(عج) قرار گیرد.
نظر شما