به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر خلج روز شنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا» با اشاره به آیه ششم سوره انشقاق، «یَا أَیُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَیٰ رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ»، اظهار کرد: انسان در مسیر بازگشت به سوی خداوند با سختی‌ها و گردنه‌های متعددی روبه‌روست و برای پیمودن درست این مسیر، به الگوهایی نیاز دارد که راه را طی کرده و خداوند آنان را به ما معرفی کرده است.
وی افزود: قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را الگوی نیکو معرفی می‌کند و در آیات دیگری از حضرت ابراهیم(ع) و پیروان او نیز به‌عنوان الگو یاد می‌کند. همچنین در آیات پایانی سوره تحریم، حضرت آسیه و حضرت مریم(س) به‌عنوان الگوهایی برای مؤمنان معرفی شده‌اند. این آیات نشان می‌دهد که الگوهای الهی به گروه خاصی محدود نیستند و زنان و مردان می‌توانند از سیره پیامبران و بندگان شایسته خدا درس بگیرند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در زندگی امام زمان(عج) گفت: حضرت ولی‌عصر(عج) در بیان معروفی می‌فرمایند: «وَفِی ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ لِی أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»؛ یعنی دختر رسول خدا(ص) برای من الگوی نیکویی است. هنگامی که امام زمان(عج) حضرت زهرا(س) را الگوی خود معرفی می‌کنند، روشن است که ما نیز باید برای شناخت سبک زندگی آن حضرت تلاش کنیم.
وی با بیان اینکه سیره حضرت زهرا(س) را می‌توان در سه محور زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی بررسی کرد، افزود: در هر یک از این حوزه‌ها درس‌های فراوانی وجود دارد که برخی از آن‌ها در زندگی امروز ما کم‌رنگ شده است.
ساده‌زیستی، عبادت و انس با قرآن در زندگی فردی حضرت زهرا(س)
این کارشناس دینی، ساده‌زیستی را یکی از ویژگی‌های زندگی فردی حضرت فاطمه زهرا(س) دانست و گفت: آن حضرت در پوشش و زندگی روزمره به سادگی توجه داشتند. این سیره به ما یادآوری می‌کند که نباید گرفتار اسراف، تجمل‌گرایی و مصرف‌زدگی شویم و تا زمانی که وسایلی قابل استفاده هستند، بی‌دلیل آن‌ها را کنار بگذاریم و به دنبال خرید وسایل تازه باشیم.
وی یاد مرگ و قیامت را از دیگر ویژگی‌های زندگی حضرت زهرا(س) برشمرد و اظهار کرد: بنا بر نقل‌های تاریخی، آن حضرت به‌صورت منظم به زیارت قبور شهدای احد، از جمله حضرت حمزه سیدالشهدا(ع)، می‌رفتند. چنین رفتاری یاد مرگ و سرای آخرت را در زندگی زنده نگه می‌دارد؛ زیرا اشتغالات و دلبستگی‌های دنیا ممکن است انسان را از مقصد اصلی خود غافل کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به روایتی درباره شب آغاز زندگی مشترک حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) گفت: در نقل این ماجرا آمده است که حضرت زهرا(س) در آن شب به یاد پایان زندگی دنیوی و بازگشت به سرای آخرت افتادند و به همین دلیل به عبادت و بندگی خداوند پرداختند. این نگاه نشان می‌دهد که یاد قیامت می‌تواند به زندگی انسان جهت بدهد و او را به اخلاص نزدیک‌تر کند.
وی ادامه داد: انسان هنگامی که به معاد و حسابرسی اعمال توجه داشته باشد، تلاش می‌کند کارهایش را برای رضای خداوند انجام دهد، نه برای جلب توجه دیگران. یاد آخرت یکی از راه‌هایی است که انسان را از خودنمایی و آلودگی نیت دور می‌کند و زمینه اخلاص را فراهم می‌سازد.
این کارشناس دینی، عبادت و بندگی را از دیگر ابعاد بارز زندگی حضرت زهرا(س) دانست و گفت: در روایات بر جایگاه ویژه آن حضرت در عبادت تأکید شده است؛ تا جایی که از طولانی بودن عبادت ایشان و ورم کردن پاهای مبارکشان سخن گفته‌اند. ما نیز باید در زندگی روزمره زمانی را به خلوت با خدا، نماز، تلاوت قرآن و تفکر اختصاص دهیم تا در میان مشغله‌های دنیا از ارتباط با پروردگار غافل نشویم.
خلج با تأکید بر جایگاه قرآن در سیره حضرت زهرا(س) افزود: آن حضرت به تلاوت قرآن علاقه فراوان داشتند و در روایتی، تلاوت کتاب خدا را از محبوب‌ترین امور نزد خود معرفی کرده‌اند. در نقل وصیت ایشان نیز آمده است که از امیرالمؤمنین(ع) خواستند پس از رحلتشان، در کنار پیکر ایشان بنشیند و قرآن و دعا بخواند.
وی خاطرنشان کرد: محبت به حضرت زهرا(س) باید در عمل نیز خود را نشان دهد. اگر آن حضرت به قرآن علاقه داشتند، ما هم باید برای تلاوت آن در زندگی خود جایگاهی ثابت در نظر بگیریم؛ حتی اگر در آغاز، روزانه تنها چند آیه یا یک صفحه بخوانیم.
وی پایبندی به شریعت، حیا و عفاف را از دیگر ویژگی‌های سیره فردی حضرت زهرا(س) دانست و گفت: آن حضرت در رفتار و روابط خود به دستورهای الهی توجه داشتند. در نقل‌های مربوط به برخورد ایشان با پیامبر اکرم(ص) نیز بر احترام به آداب دینی و توجه به حجاب و پوشش تأکید شده است. این ویژگی‌ها می‌تواند برای زنان و مردان جامعه، در رعایت حدود شرعی و حفظ حرمت‌ها، راهگشا باشد.
احترام متقابل و محبت؛ پایه‌های زندگی خانوادگی
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با بیان اینکه سیره حضرت زهرا(س) در زندگی خانوادگی نیز درس‌های مهمی دارد، اظهار کرد: یکی از اصول مهم در روابط همسران، تحمیل نکردن خواسته‌ها به یکدیگر است. زن و شوهر باید شرایط، توانایی‌ها و موقعیت طرف مقابل را در نظر بگیرند و از او چیزی فراتر از توانش مطالبه نکنند.
وی با اشاره به تقسیم مسئولیت‌ها در زندگی حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) افزود: در نقل‌های تاریخی، تقسیم کار میان آن دو بزرگوار مورد توجه قرار گرفته است. این سیره نشان می‌دهد که زندگی مشترک بر پایه همکاری، درک متقابل و توجه به شرایط یکدیگر استوار می‌شود؛ نه بر تحمیل خواسته‌ها و نادیده گرفتن توان همسر.
این کارشناس دینی، احترام در خطاب کردن همسر را نیز مهم دانست و گفت: حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) یکدیگر را با احترام و تکریم صدا می‌زدند. این رفتار به ما می‌آموزد که شیوه صحبت کردن با همسر، حتی در امور روزمره، بر فضای عاطفی خانواده اثر می‌گذارد. زن و شوهر باید در کلام خود حرمت یکدیگر را نگه دارند و از الفاظ تحقیرآمیز یا برخوردهای توهین‌آمیز پرهیز کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به اینکه زندگی اهل‌بیت(ع) تنها با عبادت و اندوه همراه نبوده است، گفت: در زندگی حضرت زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) شوخی و مزاح نیز وجود داشت. خانواده به نشاط، صمیمیت و گفت‌وگوی دوستانه نیاز دارد و نباید فضای خانه را از محبت و شادی‌های سالم خالی کرد.
وی آسان‌گیری در ازدواج و پرهیز از مهریه‌های سنگین و تشریفات غیرضروری را از درس‌های دیگر زندگی حضرت زهرا(س) دانست و تأکید کرد: جوانان باید بتوانند با فراهم شدن شرایط ضروری، زندگی مشترک خود را آغاز کنند. خانواده‌ها نیز با کاهش توقعات و پرهیز از هزینه‌های غیرضروری می‌توانند مسیر ازدواج را هموارتر کنند.
این کارشناس دینی، توجه به نیازهای عاطفی فرزندان را از دیگر جلوه‌های زندگی خانوادگی حضرت زهرا(س) برشمرد و گفت: در روایات، محبت و تکریم فرزندان از سوی آن حضرت مورد توجه قرار گرفته است. خطاب‌های محبت‌آمیزی که در نقل‌های مربوط به حضرت زهرا(س) و فرزندانشان آمده، نشان می‌دهد که فرزندان باید در محیط خانواده احساس امنیت و ارزشمندی کنند.
وی افزود: در ماجرایی که از سلمان فارسی نقل شده، حضرت زهرا(س) هنگام انجام کارهای خانه، به نیاز عاطفی فرزندشان نیز توجه داشتند. این رفتار نشان می‌دهد که رسیدگی به امور خانه نباید موجب غفلت از نیازهای عاطفی و جسمی کودکان شود و والدین باید میان مسئولیت‌های روزمره و توجه به فرزندان تعادل برقرار کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با تأکید بر اهمیت احترام و همراهی همسران در شرایط دشوار گفت: در نقل‌های مربوط به دفاع حضرت زهرا(س) از امام علی(ع)، جلوه‌هایی از وفاداری و همراهی آن حضرت دیده می‌شود. ایشان در سختی‌ها نیز حمایت خود را از همسرشان اعلام می‌کردند. چنین رفتاری به خانواده‌ها می‌آموزد که زن و شوهر باید در روزهای دشوار نیز پشتیبان یکدیگر باشند و با گفتار محبت‌آمیز، احساس تنهایی را از همسر خود دور کنند.
وی همچنین با اشاره به توجه حضرت زهرا(س) به خویشاوندان اظهار کرد: پس از شهادت جعفر طیار، حضرت زهرا(س) بنا بر نقل‌های تاریخی، برای کمک به خانواده داغدار او غذا تهیه می‌کردند. این رفتار نمونه‌ای از همدلی با خویشاوندان و حمایت از خانواده‌هایی است که با مصیبت روبه‌رو شده‌اند.
ایثار، دیگرخواهی و حضور اجتماعی حضرت زهرا(س)
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج در تشریح ابعاد اجتماعی زندگی حضرت زهرا(س) گفت: یکی از ویژگی‌های شاخص آن حضرت، مقدم دانستن دیگران بر خود بود. در روایتی از امام حسن مجتبی(ع) نقل شده است که ایشان مشاهده کردند مادرشان شب تا صبح برای دیگران دعا می‌کنند. هنگامی که علت را پرسیدند، حضرت زهرا(س) فرمودند: «الجار ثم الدار»؛ یعنی ابتدا همسایه، سپس اهل خانه.
وی افزود: این نگاه، انسان را از خودمحوری دور می‌کند. انسان می‌تواند در دعاهای خود، علاوه بر نیازهای شخصی، برای دیگران نیز خیر و برکت بخواهد و خواسته‌های جامعه و اطرافیان را از یاد نبرد.
این کارشناس دینی، توجه به زیردستان و کسانی را که با انسان همکاری می‌کنند، از دیگر آموزه‌های سیره حضرت زهرا(س) دانست و گفت: رفتار آن حضرت با خدمتگزار خود، فضه، نشان می‌دهد که در روابط انسانی نباید شأن و نیازهای دیگران نادیده گرفته شود. تقسیم کار و توجه به فرصت عبادت و استراحت دیگران، جلوه‌ای از رعایت انصاف و کرامت انسانی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین خلج با اشاره به جایگاه انفاق در زندگی حضرت زهرا(س) اظهار کرد: آن حضرت انفاق در راه خدا را از امور محبوب خود معرفی کرده‌اند. انفاق تنها به بخشیدن پول محدود نمی‌شود، بلکه انسان می‌تواند از هر نعمتی که در اختیار دارد، در راه خیر استفاده کند؛ از جمله مال، دانش، توانایی، آبرو و فرصت‌هایی که خداوند به او بخشیده است.
وی با یادآوری ماجرای اطعام نیازمندان در سوره انسان افزود: در این ماجرا، خانواده امیرالمؤمنین علی(ع) در حالی که خود روزه‌دار بودند، غذای خود را به مسکین، یتیم و اسیر بخشیدند. این رفتار نمونه‌ای از ایثار و مقدم داشتن نیاز دیگران بر خواسته‌های شخصی است و نشان می‌دهد که انفاق واقعی زمانی آشکار می‌شود که انسان از آنچه دوست دارد، در راه خدا بگذرد.
این کارشناس دینی با اشاره به حضور اجتماعی حضرت زهرا(س) گفت: زندگی آن حضرت تنها به امور خانه محدود نبود و هرگاه دفاع از دین و ولایت ضرورت پیدا می‌کرد، در عرصه اجتماعی حضور می‌یافتند. از جمله جلوه‌های این حضور می‌توان به همراهی با پیامبر اکرم(ص) در ماجرای مباهله، ایراد خطبه فدکیه و دفاع از امیرالمؤمنین(ع) اشاره کرد.
وی افزود: بنا بر نقل‌های تاریخی، حضرت زهرا(س) در روزهای پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، با وجود شرایط دشوار جسمی، برای دفاع از ولایت به در خانه برخی از مهاجران و انصار می‌رفتند و آنان را به پایبندی به عهد خود یادآوری می‌کردند. این رفتار نشان می‌دهد که آن حضرت در کنار عفاف، حیا و توجه به مسئولیت‌های خانوادگی، در مواقع ضروری مسئولیت اجتماعی خود را نیز به‌طور جدی دنبال می‌کردند.
خلج در پایان تأکید کرد: سیره حضرت فاطمه زهرا(س) الگویی جامع برای زندگی انسان است؛ الگویی که از ساده‌زیستی، عبادت و انس با قرآن آغاز می‌شود، در احترام متقابل و محبت خانوادگی ادامه می‌یابد و در ایثار، دیگرخواهی و دفاع از حق در عرصه اجتماعی جلوه‌گر می‌شود. اگر محبت به حضرت زهرا(س) را در رفتار روزمره خود وارد کنیم، می‌توانیم از این سیره برای اصلاح زندگی فردی، تحکیم خانواده و ایفای مسئولیت‌های اجتماعی بهره بگیریم.
انتهای پیام/
نظر شما