به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین علی جلائیان‌اکبرنیا، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دوشنبه ۱۱ آبان‌ماه در پنل تخصصی مبانی نظری، قرآنی و مفهومی استکبارستیزی در منظومه فکری رهبر شهید که در سالن شیخ طوسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، با اشاره به تسلط علمی و معرفتی رهبر شهید بر ابعاد مختلف حکمرانی، اندیشه‌های معاصر و معارف اسلامی، گفت: یکی از ویژگی‌های برجسته شخصیت علمی ایشان، شناخت عمیق از ابعاد مختلف هستی، تحولات فکری و جریان‌های تمدنی، از جمله مدرنیته و پست‌مدرنیته، در کنار تسلط بر قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع) بود.
وی افزود: رهبر شهید در سنین جوانی و در ایام ماه مبارک رمضان در مشهد، مباحث طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن را تبیین کردند و در موضوعات مختلف، مباحث خود را بر مبانی و اصول قرآنی استوار می‌ساختند.
حجت الاسلام والمسلمین جلائیان‌اکبرنیا با بیان اینکه استکبارستیزی در منظومه فکری رهبر شهید از اصول بنیادین انقلاب اسلامی به شمار می‌رفت، اظهار کرد: ایشان این رویکرد را در امتداد اندیشه‌های امام خمینی(ره) و مبتنی بر آموزه‌های قرآن کریم دنبال کردند.
وی با اشاره به بررسی بیانات امام خمینی(ره) و رهبر شهید درباره استکبارستیزی، به فراوانی کاربرد واژگان مرتبط با این مفهوم در سخنان آنان اشاره کرد و گفت: بررسی بیانات امام خمینی(ره) نشان می‌دهد واژه استکبار حدود ۲۰۰ بار، مستکبرین ۱۷۸ بار، مستکبران ۱۰۵ بار و مستکبر ۳۶ بار در سخنان ایشان به کار رفته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی ادامه داد: در بررسی بیانات رهبر شهید طی حدود چهار دهه، واژه استکبار و استکباری یک‌هزار و ۱۲۵ بار، مستکبرین ۱۴۸ بار و مستکبر و مستکبران ۴۱۳ بار مورد استفاده قرار گرفته است که در مجموع، بیانگر توجه گسترده ایشان به مسئله استکبار و ضرورت مقابله با نظام سلطه است.
بصیرت‌افزایی و شناخت ماهیت دشمن، نخستین راهبرد استکبارستیزی
وی با اشاره به استخراج و دسته‌بندی راهبردهای قرآنی استکبارستیزی در اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر شهید، تصریح کرد: با بررسی این بیانات می‌توان پنج محور اساسی را در منظومه فکری رهبر شهید شناسایی کرد که نخستین آن، بصیرت‌افزایی، تبیین ماهیت دشمن و مقابله با غفلت است.
حجت الاسلام والمسلمین جلائیان‌اکبرنیا با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق دشمن و اهداف نظام سلطه، خاطرنشان کرد: جامعه اسلامی برای مقابله با استکبار باید از غفلت فاصله بگیرد و با افزایش آگاهی و بصیرت، ماهیت و شیوه‌های عملکرد دشمن را به‌درستی بشناسد.
وی دومین راهبرد را استقلال‌گرایی همه‌جانبه دانست و با اشاره به اصل قرآنی نفی سبیل، بیان کرد: بر اساس این اصل، نباید زمینه تسلط دشمن بر هیچ‌یک از عرصه‌های زندگی جامعه اسلامی فراهم شود و استقلال کشور باید در همه ابعاد سیاسی، اقتصادی، علمی، فرهنگی و زیرساختی مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به اهمیت استقلال در حوزه زیرساخت‌های انرژی، اظهار کرد: یکی از تأکیدات مهم رهبر شهید در حوزه مدیریت انرژی، حرکت به سمت استقلال واحدهای مسکونی در تولید برق بود؛ به‌گونه‌ای که قطع برق یک بخش یا منطقه، موجب اختلال در زندگی سایر بخش‌ها نشود.
وی افزود: هنگامی که تمام ابعاد زندگی مردم به زیرساخت‌های متمرکز وابسته باشد، دشمن می‌تواند با هدف قرار دادن یک نیروگاه، زندگی یک شهر را مختل کند؛ بنابراین باید با توزیع ظرفیت تولید انرژی و افزایش استقلال زیرساخت‌ها، امکان آسیب‌پذیری کشور را کاهش داد.
حجت الاسلام والمسلمین جلائیان‌اکبرنیا سومین محور را مقاومت فعال و استقامت مؤمنانه عنوان کرد و گفت: این راهبرد بر اساس آموزه قرآنی فاستقم کما أُمرت شکل می‌گیرد و به معنای ایستادگی، حضور فعال در میدان و به‌کارگیری ظرفیت‌های مختلف جامعه برای مقابله با دشمن است.
وی با تأکید بر اینکه مقاومت صرفاً به معنای ایستادگی منفعلانه نیست، افزود: تحقق مقاومت فعال نیازمند حضور و مشارکت همه ظرفیت‌ها و توانمندی‌های جامعه اسلامی در عرصه‌های مختلف است.
وحدت امت اسلامی و همبستگی مستضعفان، پشتوانه مقابله با نظام سلطه
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، وحدت امت اسلامی و همبستگی مستضعفان جهان را چهارمین راهبرد قرآنی استکبارستیزی دانست و اظهار کرد: اگر ملت‌ها و جوامع مستضعف در برابر نظام سلطه متحد شوند، قدرت و ظرفیت عظیمی برای مقابله با استکبار شکل می‌گیرد.
وی با استناد به آیه شریفه إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ، بر ضرورت وحدت و همبستگی امت اسلامی تأکید کرد.
حجت الاسلام والمسلمین جلائیان‌اکبرنیا با اشاره به آیه شریفه فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی، بیان کرد: رهبر شهید در تبیین مفهوم اعتصام به حبل‌الله، بر دو اصل ایمان به خداوند و کفر به طاغوت تأکید داشتند که این دو اصل، از پایه‌های اساسی استکبارستیزی به شمار می‌روند.
وی پنجمین راهبرد را امیدآفرینی، تقویت خودباوری و ایمان به وعده‌های الهی دانست و با اشاره به آیه شریفه وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ، گفت: جامعه اسلامی با تکیه بر ایمان، امید و اعتماد به وعده‌های الهی می‌تواند در برابر فشارها و توطئه‌های دشمن ایستادگی کند.
حجت الاسلام والمسلمین جلائیان‌اکبرنیا ابراز امیدواری کرد: شناخت و تبیین این راهبردهای قرآنی، زمینه فهم عمیق‌تر اندیشه رهبر شهید و عمل به آموزه‌های ایشان را در جامعه فراهم کند.
در ادامه این پنل، محمدرضا قائمی‌نیک، دبیر علمی نشست، در سخنانی با عنوان دلالت‌های دوگانه اسلام و استکبار در علوم اجتماعی معاصر با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب، به بررسی نسبت تحولات علوم اجتماعی با دوگانه اسلام و استکبار پرداخت.
وی با اشاره به یکی از محورهای بیانیه گام دوم انقلاب اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب در این بیانیه تبیین می‌کنند که انقلاب اسلامی ایران، جهان دوقطبی آن روز را به جهانی سه‌قطبی تبدیل کرد و پس از سقوط و حذف اتحاد جماهیر شوروی و اقمار آن و شکل‌گیری قطب‌های جدید قدرت، تقابل دوگانه اسلام و استکبار به پدیده برجسته جهان معاصر و کانون توجه جهانیان تبدیل شد.
دبیر علمی نشست با اشاره به شکل‌گیری اندیشه‌های علوم اجتماعی در قرن نوزدهم و تأثیر اندیشه‌های کارل مارکس، گفت: بخش مهمی از ادبیات جامعه‌شناسی و علوم سیاسی معاصر بر مبنای تقابل اندیشه‌های مارکسیستی و لیبرالیستی شکل گرفته است؛ تقابلی که از انقلاب کمونیستی سال ۱۹۱۷ در اتحاد جماهیر شوروی تا پایان جنگ سرد، بر تحولات سیاسی و اجتماعی جهان تأثیر گذاشت.
وی افزود: این دوگانه همچنان در بخش قابل توجهی از ادبیات علوم انسانی و اجتماعی و حتی در عرصه سیاست‌گذاری کشور حضور دارد؛ به‌گونه‌ای که برخی جریان‌ها بر الگوهای اقتصاد آزاد و لیبرالیستی و برخی دیگر بر الگوهای سوسیالیستی و مارکسیستی تأکید می‌کنند.
قائمی‌نیک با بیان اینکه انقلاب اسلامی موجب شکل‌گیری یک تقابل متفاوت در عرصه جهانی شد، تصریح کرد: بر اساس تبیین رهبر شهید، با پیروزی انقلاب اسلامی، دوگانه اسلام و استکبار به یکی از محورهای اصلی تحولات جهان معاصر تبدیل شد؛ ازاین‌رو، علوم انسانی و اجتماعی نیز باید از محدود شدن به دوگانه چپ و راست عبور کنند و نسبت خود را با این تقابل بنیادین مشخص سازند.
وی با تأکید بر ضرورت بررسی مفهوم سلطه در اندیشه‌های علوم اجتماعی غرب، اظهار کرد: برای فهم دقیق دوگانه اسلام و استکبار باید بررسی کنیم که مفهوم سلطه در علوم انسانی غرب چگونه صورت‌بندی شده است؛ زیرا به نظر می‌رسد هر دو جریان چپ و راست، با وجود تفاوت‌های نظری، در ترویج و بازتولید اشکال مختلف سلطه نقش داشته‌اند.
دبیر علمی نشست ادامه داد: بررسی دیدگاه‌های متفکرانی همچون نیچه و جریان‌های منتقد مدرنیته نشان می‌دهد که شکل‌گیری مدرنیته در غرب با مفهوم سلطه پیوند داشته و این مفهوم در جریان‌های مختلف فکری، از جمله چپ و راست، به شکل‌های گوناگون بازتولید شده است.
وی خاطرنشان کرد: اگر انقلاب اسلامی را در چارچوب دوگانه اسلام و استکبار تحلیل کنیم، علوم اجتماعی متناسب با انقلاب اسلامی نیز باید بتواند با مفهوم سلطه مواجه شود، مبانی آن را نقد کند و راهکارهایی برای رهایی انسان مسلمان ایرانی و جامعه جهانی از اشکال مختلف سلطه ارائه دهد.
قائمی‌نیک با اشاره به تفاوت شکل‌های سلطه در نظام‌های سرمایه‌داری و کمونیستی، بیان کرد: سلطه در نظام سرمایه‌داری و نظام کمونیستی ممکن است در قالب‌های متفاوتی ظهور پیدا کند، اما علوم اجتماعی برخاسته از اندیشه اسلامی باید بتواند از بازتولید سلطه طبقاتی و اجتماعی جلوگیری کند و زمینه تحقق جامعه‌ای رهایی‌بخش و سعادت‌محور را برای مسلمانان و همه انسان‌ها فراهم آورد.
انتهای پیام/
نظر شما