به گزارش خبرگزاری حوزه، نخستین نشست از سلسله نشست‌های تبلیغ‌پژوهی با موضوع «تحول مرجعیت در محیط ارتباطی فناورانه» به همت اداره کل مطالعات فرهنگی و تبلیغی معاونت فرهنگی و تبلیغی و رسانه‌های نوین دفتر تبلیغات اسلامی و با حضور حجت‌الاسلام احمد اولیایی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین اولیایی در این نشست، مرجعیت را یکی از مسائل مهم جوامع در عصر فناوری دانست و اظهار داشت: گروه‌های مرجع همواره در جامعه نقش مهمی داشته‌اند و افراد برای ارزیابی خود، طرح پرسش‌ها و انتخاب الگو به آن‌ها مراجعه می‌کرده‌اند؛ با این حال، این گروه‌ها در دوره‌های مختلف تاریخی دستخوش تغییر شده‌اند.
افول فراروایت‌ها و تغییر جایگاه گروه‌های مرجع
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: در گذشته، گروه‌های مرجع به دلیل تسلط بر فراروایت‌ها از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بودند، اما در شرایط فرهنگی کنونی که به گفته برخی اندیشمندان با شاخصه‌های فرهنگ پست‌مدرن سازگار است، پذیرش بی‌چون‌وچرای روایت‌های کلان کاهش یافته است.
وی با اشاره به تغییر نوع پرسش‌های نسل جوان، تصریح کرد: در شرایطی که افراد درباره اصول و باورهای پیشین سؤال می‌کنند و خواستار رسیدن شخصی به پاسخ هستند، صرف تسلط بر فراروایت دینی، به‌خودی‌خود مرجعیت فکری ایجاد نمی‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین اولیایی تأکید کرد: این تحول فرهنگی را نباید صرفاً به ضعف یا قوت کنشگری روحانیت نسبت داد؛ بلکه باید آن را در بستر تغییرات فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار داد.
کاهش عمق ارتباطات و افول پرسشگری
حجت‌الاسلام والمسلمین اولیایی با اشاره به تفاوت نظام ارتباطات اجتماعی سنتی و مدرن، به دیدگاه فردیناند تونیس درباره تفاوت «اجتماع» و «جامعه» اشاره کرد و گفت: در اجتماعات سنتی، تعداد ارتباطات کمتر، اما عمق و استحکام روابط بیشتر بود؛ در حالی که در ارتباطات مدرن، تعداد ارتباطات افزایش یافته، اما بسیاری از آن‌ها از عمق کمتری برخوردارند.
به گفته وی، امروز، بمباران اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند این تصور را در افراد ایجاد کند که نیازی به پرسش از دیگران ندارند.
حجت‌الاسلام والمسلمین اولیایی اظهار کرد: در محیط ارتباطی جدید، سرعت جای عمق را می‌گیرد و قالب بر محتوا اولویت پیدا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که گاه پاسخ سریع‌تر، به‌جای پاسخ عمیق‌تر، مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی تصریح کرد: در فضای مجازی، اقتدار تا حدی از نهاد به الگوریتم منتقل شده است؛ به این معنا که میزان دیده‌شدن و بازدید، در شکل‌گیری اعتبار افراد نقش بیشتری پیدا می‌کند.
این پژوهشگر با اشاره به ظهور الگوهای جدید در میان مبلغان فضای مجازی، افزود: در چنین شرایطی، تسلط بر قالب‌های ارتباطی و سازوکارهای الگوریتمی می‌تواند به دیده‌شدن و کسب اعتبار منجر شود.
وی تمرکززدایی از نهادهای دینی را از دیگر پیامدهای محیط ارتباطی فناورانه دانست و گفت: همان‌گونه که گسترش صنعت چاپ، دسترسی به کتاب مقدس را افزایش داد و ضرورت مراجعه به کلیسا برای دسترسی به آن را کاهش داد، گسترش فناوری‌های ارتباطی نیز دسترسی به منابع دینی را افزایش داده و تمرکز مرجعیت در نهادهای دینی را با تغییر مواجه کرده است.
گذار از مراجعه به جست‌وجو و مطالبه پاسخ شخصی
عضوهیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، تغییر الگوی مراجعه به جست‌وجو را از دیگر تحولات مهم برشمرد و اظهار داشت: امروز، افراد می‌توانند پاسخ پرسش‌های خود را از طریق جست‌وجو، گروه‌های دوستی یا هوش مصنوعی دریافت کنند.
وی همچنین با اشاره به افزایش قدرت انتخاب فردی در جامعه مدرن، گفت: پاسخ‌های عمومی و یکسان ممکن است با نیازهای متنوع افراد همخوانی نداشته باشند؛ ازاین‌رو، مخاطبان بیش از گذشته به دنبال پاسخ‌هایی هستند که با شرایط زندگی، سبک زندگی و مسائل شخصی آنان تناسب داشته باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین اولیایی در پایان این بخش از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت توجه به تحولات نظام ارتباطات اجتماعی و ویژگی‌های محیط فناورانه، بررسی این تغییرات را برای شناخت دقیق‌تر وضعیت و تدوین سیاست‌ها و راهبردهای مناسب ضروری دانست.
انتهای پیام
نظر شما