به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه ، سومین نشست تخصصی «روایت اسناد لانه جاسوسی» هم‌زمان با گرامیداشت یوم‌الله ۱۳ آبان و سالروز تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، با حضور جمعی از استادان حوزه و دانشگاه در قم برگزار شد و طی آن ابعاد مختلف سیاست‌های مداخله‌جویانه آمریکا در قبال ایران، الگوهای نفوذ و شیوه‌های سلطه‌گری این کشور بر اساس اسناد لانه جاسوسی مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت.
ببینید:
تصاویر / سومین نشست روایت اسناد لانه جاسوسی
در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی ابوطالبی، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد رهدار، دکتر حمیدرضا مقصودی، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مؤمنی و دکتر حسن محمدی به ارائه دیدگاه‌ها و تحلیل‌های خود درباره ابعاد تاریخی، سیاسی، اقتصادی و تمدنی تقابل ایران و آمریکا پرداختند.
تسخیر لانه جاسوسی، معلول اقدامات خصمانه آمریکا علیه ایران بود
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی ابوطالبی عضو هیئت علمیه موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در این نشست ضمن تبریک سالروز تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، به بررسی یکی از شبهات مطرح درباره ریشه اختلافات ایران و آمریکا پرداخت و اظهار کرد: برخی تلاش می‌کنند ریشه مشکلات و تقابل میان ایران و آمریکا را به واقعه تسخیر سفارت آمریکا در تهران نسبت دهند؛ در حالی که بررسی روند تاریخی روابط دو کشور نشان می‌دهد اقدامات خصمانه آمریکا علیه ملت ایران، سال‌ها پیش از این واقعه آغاز شده بود.
وی با اشاره به مجموعه‌ای از اقدامات مداخله‌جویانه و خصمانه ایالات متحده علیه ایران تصریح کرد: آمریکا پیش از تسخیر لانه جاسوسی، دست‌کم هشت اقدام مهم علیه استقلال و منافع ملی ایران انجام داده بود که نمی‌توان در تحلیل روابط دو کشور و چرایی شکل‌گیری تقابل با آمریکا از آنها چشم‌پوشی کرد.
استاد حوزه و دانشگاه کودتای ۲۸ مرداد و ساقط کردن دولت ملی ایران را یکی از نخستین اقدامات مهم آمریکا برشمرد و افزود: تلاش برای حفظ حکومت پهلوی با اتکا به قدرت نظامی و دستگاه ساواک، تحمیل قانون کاپیتولاسیون، اعزام هایزر به ایران با هدف فراهم کردن زمینه کودتا، تصویب قطعنامه ضدایرانی در سنای آمریکا در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۵۸، حمایت از جریان‌های تجزیه‌طلب، پذیرش شاه و فراهم کردن زمینه انتقال میلیاردها دلار از دارایی‌های وی و همچنین برنامه‌ریزی برای اجرای کودتای نوژه، از جمله اقدامات خصمانه آمریکا علیه ملت ایران پیش از تسخیر سفارت این کشور بود.
عضو هیئت علمیه موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با تأکید بر اینکه این اقدامات در شرایطی صورت گرفت که جمهوری اسلامی ایران هنوز اقدام خصمانه‌ای علیه آمریکا انجام نداده بود، خاطرنشان کرد: حتی در آن مقطع، طرف ایرانی بارها از سفارت آمریکا محافظت کرده بود؛ بنابراین، نسبت دادن آغاز اختلافات و دشمنی‌های دو کشور به واقعه تسخیر لانه جاسوسی، با واقعیت‌های تاریخی و اسناد موجود سازگار نیست.
اسناد لانه جاسوسی منبعی برای شناخت الگوی استعماری آمریکا
در ادامه این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین احمد رهدار رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح اندیشه با طرح مباحثی روش‌شناختی درباره امکان استخراج الگوهای رفتاری قدرت‌های استعماری از اسناد تاریخی، اظهار کرد: اسناد لانه جاسوسی آمریکا در ایران صرفاً مجموعه‌ای از مدارک مربوط به فعالیت‌های یک سفارتخانه نیست، بلکه می‌توان با مطالعه و تحلیل آنها، الگوهای رفتاری و شیوه‌های نفوذ و سلطه‌گری آمریکا را شناسایی و استخراج کرد.
وی با اشاره به تفاوت الگوی استعماری آمریکا با شیوه‌های استعمارگری انگلیس و فرانسه، به تشریح تفاوت‌های ساختاری و عملیاتی این قدرت‌ها در زمینه نفوذ پرداخت و گفت: برای نمونه انگلیس در شیوه‌های جاسوسی و نفوذ خود بیشتر بر جذب و تربیت خانوادگی نیروها تکیه می‌کند، در حالی که الگوی آمریکایی بیشتر بر جاسوسی فردی و بهره‌گیری هدفمند از افراد متمرکز است.
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه الگوی نفوذ انگلیس و آمریکا از نظر زمان‌بندی و عمق عملیات نیز تفاوت‌هایی دارد، افزود: الگوی انگلیسی نفوذ معمولاً بلندمدت و دیربازده است و بر ایجاد ارتباطات عمیق و ریشه‌دار تمرکز دارد؛ اما آمریکا بیشتر به دنبال الگوهای زودبازده، هدفمند و سیستماتیک است.
رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح اندیشه همچنین با مقایسه شیوه‌های سلطه فرهنگی قدرت‌های استعماری خاطرنشان کرد: انگلیس و فرانسه در بسیاری از موارد از طریق تولید و ترویج مفاهیم و تصرف ذهنیت جوامع، زمینه سلطه خود را فراهم می‌کنند؛ دستگاه شرق‌شناسی نمونه‌ای از این شیوه است که با تأثیرگذاری بر نظام فکری و شناختی جوامع، زمینه نفوذ و تسلط را ایجاد می‌کند. در مقابل، آمریکا رویکردی مهندسی‌شده‌تر دارد و تلاش می‌کند به‌جای تمرکز صرف بر تصرف مفاهیم، پروژه‌ها و ساختارهای مورد نظر خود را در جوامع هدف مدیریت کند.
وی در پایان اسناد لانه جاسوسی را منبعی مهم برای شناخت ویژگی‌های خاص الگوی استعماری آمریکا در ایران دانست و بر ضرورت مطالعه روشمند این اسناد برای فهم دقیق‌تر شیوه‌های نفوذ و مداخله ایالات متحده تأکید کرد.
نظام مالی مبتنی بر دلار ابزار سلطه اقتصادی آمریکا
دکتر حمیدرضا مقصودی استاد دانشگاه با تمرکز بر ابعاد اقتصادی سلطه‌گری آمریکا، به تبیین نقش نفت و نظام مالی مبتنی بر دلار در تثبیت قدرت و گسترش نفوذ این کشور در عرصه بین‌المللی پرداخت.
استاد دانشگاه با اشاره به شکل‌گیری نظام اعتباری برتون وودز و پیوند آن با ساختار بازار جهانی نفت، پدیده پترودلار را حاصل این پیوند دانست و به نقش آن در تقویت موقعیت اقتصادی و سیاسی ایالات متحده اشاره کرد.
مقصودی همچنین با اشاره به وضعیت برخی کشورهای متحد آمریکا در شرق آسیا و منطقه غرب آسیا، کشورهایی همچون ژاپن، کره و برخی کشورهای عربی را از جمله کشورهایی توصیف کرد که با وجود برخورداری از ظواهر استقلال سیاسی، در ساختارهای اقتصادی و راهبردی خود وابستگی قابل توجهی به آمریکا دارند.
وی در ادامه نفت و نظام پولی و اعتباری بین‌المللی را از ابزارهای مهم اعمال قدرت آمریکا دانست و بر ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی سلطه و سازوکارهای پنهان وابستگی کشورها به نظام قدرت جهانی تأکید کرد.
تقابل امام خمینی(ره) با آمریکا از منظر تمدنی
حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مؤمنی هم به تبیین مواجهه امام خمینی(ره) با ایالات متحده پرداخت و با اشاره به ابعاد تمدنی این تقابل، به تشریح نگرش امام راحل نسبت به ماهیت رویارویی با آمریکا و جایگاه آن در معادلات فکری و تمدنی انقلاب اسلامی پرداخت.
مذاکره در الگوی نفوذ آمریکا ابزاری برای تغییر محاسبات و تضعیف جریان انقلابی
دکتر حسن محمدی نیز با بررسی الگوی نفوذ آمریکا در انقلاب اسلامی بر اساس اسناد لانه جاسوسی، مجموعه‌ای از مستندات تاریخی را درباره شیوه‌های مداخله و نفوذ ایالات متحده ارائه کرد.
وی با اشاره به تلاش آمریکا برای تأثیرگذاری بر معادلات سیاسی و اجتماعی ایران، تقویت جریان میانه‌رو، ایجاد فاصله میان مردم و نظام و بهره‌گیری از مذاکره را از جمله محورهای الگوی نفوذ این کشور برشمرد.
محمدی با تأکید بر اینکه مذاکره در راهبرد آمریکا صرفاً یک ابزار دیپلماتیک برای حل اختلافات نیست، اظهار کرد: ایالات متحده در مواردی از مذاکره به‌عنوان ابزاری برای ایجاد اختلال در محاسبات طرف مقابل، گسترش شبکه نفوذ، تضعیف بدنه انقلابی و بهره‌برداری از اختلافات داخلی استفاده می‌کند.
وی با استناد به اسناد لانه جاسوسی به تشریح نمونه‌هایی از تلاش آمریکا برای اثرگذاری بر جریان‌های سیاسی و ایجاد تغییر در فضای تصمیم‌گیری کشور پرداخت و بر اهمیت بازخوانی این اسناد برای شناخت دقیق‌تر راهبردهای نفوذ تأکید کرد.
رونمایی از کتاب «راز سیا»/ روایتی داستانی از اسناد لانه جاسوسی برای نوجوانان
در پایان این نشست، از کتاب «راز سیا؛ بیست روایت جذاب از اسناد لانه جاسوسی» رونمایی شد.
دکتر حسن محمدی از نویسندگان این اثر با اشاره به رویکرد محتوایی کتاب اظهار کرد: این اثر با هدف ارائه روایت‌هایی قصه‌گون، جذاب و قابل استفاده برای مخاطبان نوجوان و همچنین مربیان تدوین شده است تا زمینه آشنایی نسل جوان با اسناد لانه جاسوسی و ابعاد تاریخی و سیاسی فعالیت‌های آمریکا در ایران فراهم شود.
انتهای خبر/
نظر شما