به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مروارید در آئین نکوداشت مرحوم آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید(ره) با عنوان نشست مقدماتی همایش «گوهر فضیلت» که شامگاه چهارشنبه در موسسه آل‌البیت(ع) قم برگزار شد، با اشاره به روش فقهی و اصولی آن عالم فرزانه اظهار کرد: مرحوم والد در روش فقهی خود، همان مسیر مشهور فقهای شیعه را دنبال می‌کردند. ایشان روش خاص و متفاوتی نسبت به فقهای سلف نداشتند، بلکه همان مسیر اصیل و شناخته‌شده را با دقت، اتقان، جدیت و وفاداری به منابع و مبانی علمی طی می‌کردند.
استاد حوزه افزود: روش علمی ایشان همان مسلک مشهور فقها در فقه استدلالی بود و در این مسیر، توجه ویژه‌ای به مباحث اصولی داشتند. ایشان مباحث اصول فقه را با دقت و عمق فراوان مطرح می‌کردند؛ به‌گونه‌ای که گاهی چندین جلسه از درس فقه ایشان به بررسی و تبیین مباحث اصولی اختصاص پیدا می‌کرد.
نگاه آیت‌الله مروارید(ره) به کارکرد اجتماعی فقه
حجت‌الاسلام والمسلمین مروارید با اشاره به یادداشت‌ها و جزوات علمی به‌جامانده از آیت‌الله مروارید(ره) خاطرنشان کرد: جزوات متعددی از ایشان در اختیار دارم که به‌خوبی نشان‌دهنده دقت نظر، اهتمام علمی و توانایی ایشان در فهم و تحلیل مباحث درسی است.
وی ادامه داد: یادداشت‌های ایشان از دروس استادشان، مرحوم میرزا مهدی اصفهانی، که از نخستین و برجسته‌ترین شاگردان آیت‌الله شیخ محمدحسین نائینی بودند، از جمله آثار بسیار ارزشمند و دقیقی است که روش علمی و شیوه تحلیل مباحث فقهی و اصولی را به نمایش می‌گذارد.
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت شناخت روش علمی آیت‌الله مروارید(ره) برای نسل جدید حوزه‌های علمیه گفت: بی‌تردید، شناخت روش فقهی و اصولی ایشان می‌تواند برای طلاب و فضلای امروز، زمینه‌ای برای بازگشت به سنت اصیل فقاهت و آشنایی عمیق‌تر با شیوه استدلالی فقهای بزرگ شیعه فراهم کند.
وی در تبیین نگاه آیت‌الله مروارید(ره) به کارکرد اجتماعی فقه تصریح کرد: ایشان بر این باور بودند که فقه باید در خدمت رفع نیازهای جامعه و پاسخ‌گویی به مسائل مردم باشد؛ اما این پاسخ‌گویی باید در چهارچوب مبانی متقن اصولی، روایی و کلامی صورت بگیرد و نمی‌توان برای پاسخ به نیازهای روز جامعه به روش‌های التقاطی و غیرمعتبر متوسل شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروارید تأکید کرد: از منظر ایشان، پویایی فقه و پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه هیچ‌گاه به معنای فاصله گرفتن از مبانی اصیل فقاهت نیست، بلکه این مهم باید با حفظ استحکام علمی، اتکا به منابع معتبر و پایبندی به روش اجتهادی فقهای شیعه دنبال شود.
آیت‌الله مروارید(ره)؛ الگوی تواضع، اخلاص و ارتباط صمیمانه با مردم
در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مهدوی‌پور با اشاره به ابعاد اخلاقی و شخصیتی مرحوم آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید(ره) اظهار کرد: ایشان نه‌تنها در مباحث فقهی و اصولی از تسلط و دقت علمی برخوردار بودند، بلکه در زندگی فردی، ساده‌زیستی، تواضع و ارتباط با مردم نیز شخصیتی برجسته و سرآمد به شمار می‌رفتند. رفتار و منش ایشان برای مردم آموزنده بود و چهره‌شان آینه‌ای از صدق، اخلاص و بندگی خداوند محسوب می‌شد.
استاد حوزه با اشاره به تأثیرگذاری معنوی برخی از اولیای الهی بر اطرافیان خود بیان کرد: برخی از اولیای الهی تنها با نگاه و حضور خود، پیام عبودیت، خضوع و بندگی را به دیگران منتقل می‌کنند. مرحوم آیت‌الله مروارید(ره) از جمله این بزرگان بودند؛ به‌گونه‌ای که وقتی انسان به چهره ایشان نگاه می‌کرد، نورانیت، خشوع و معنویت را در سیمای ایشان مشاهده می‌کرد.
وی با تأکید بر اینکه تواضع و فروتنی آیت‌الله مروارید(ره) در میان مردم زبانزد و آشکار بود، خاطرنشان کرد: ایشان از جایگاه علمی و معنوی برجسته‌ای برخوردار بودند، اما این جایگاه هیچ‌گاه موجب فاصله گرفتن ایشان از مردم نشد و همواره با فروتنی و سادگی با اطرافیان و مردم برخورد می‌کردند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به اهتمام ویژه آیت‌الله مروارید(ره) به اقامه نماز جماعت گفت: نماز جماعت ایشان از ویژگی‌های شناخته‌شده زندگی معنوی‌شان بود و حتی در سال‌های پایانی عمر نیز نماز و محراب را ترک نمی‌کردند. این اهتمام نشان‌دهنده جایگاه ویژه عبادت و ارتباط با خداوند در زندگی ایشان بود.
وی خاطرنشان کرد: مرحوم آیت‌الله مروارید(ره) از آن دسته عالمانی بودند که در عین برخورداری از نهایت فروتنی و تواضع، بر مسیر علمی و روش فقهای اصیل شیعه تأکید داشتند و توانستند میراثی ارزشمند و ماندگار در عرصه علم، اخلاق و معنویت از خود به یادگار بگذارند.
نماز، دعا و ذکر؛ محور اصلی سلوک معنوی آیت‌الله مروارید
در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد با تبیین ابعاد معنوی و سلوکی شخصیت مرحوم آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید(ره) اظهار کرد: ایشان نماز را محور اصلی سلوک معنوی و دعا و ذکر را از مهم‌ترین راه‌های تعالی و تقرب به خداوند متعال می‌دانستند.
وی افزود: آیت‌الله مروارید(ره) نسبت به اقامه نماز در اول وقت حساسیت ویژه‌ای داشتند و همواره بر برگزاری نماز به جماعت تأکید می‌کردند. این موضوع از جمله اصول مهمی بود که در تربیت فرزندان و نوادگان خود نیز مورد توجه قرار می‌دادند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد با اشاره به حساسیت ایشان نسبت به مسائل عبادی و دینی خاطرنشان کرد: اهتمام به نماز اول وقت و اقامه نماز جماعت از معدود مسائلی بود که کوچک‌ترین سستی و کوتاهی در آن، موجب ناراحتی و واکنش جدی ایشان می‌شد و نسبت به آن حساسیت نشان می‌دادند.
پرهیز از ریاضت‌های خاص و تأکید بر مراقبت و محاسبه نفس
وی با اشاره به شیوه سلوک عرفانی آیت‌الله مروارید(ره) تصریح کرد: ایشان اساساً به ریاضت‌های خاص و روش‌های غیرمتعارف در سلوک معنوی اعتقاد نداشتند و به‌شدت از چنین روش‌هایی پرهیز می‌کردند؛ همچنین دیگران را نیز از روی آوردن به این شیوه‌ها نهی می‌کردند.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: روش معنوی ایشان بر مراقبت مستمر از اعمال، محاسبه نفس و توجه دائمی به خداوند متعال استوار بود و به‌جای ریاضت‌کشی‌های خاص، بر اصلاح رفتار، مراقبت از اعمال و تقویت ارتباط قلبی با پروردگار تأکید داشتند.
وی با تبیین مبانی سلوک معنوی آیت‌الله مروارید(ره) گفت: اساس روش ایشان در سیر الی‌الله، توجه به عظمت خدای متعال و تفکر در نعمت‌های بی‌پایان الهی بود که محور اصلی آن را نماز، دعا و ذکر تشکیل می‌داد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد با اشاره به اهتمام ویژه ایشان به نمازهای مستحبی و نوافل اظهار کرد: آیت‌الله مروارید(ره) تأکید فراوانی بر انجام نوافل داشتند و این اهتمام در سال‌های پایانی حیات نورانی ایشان نیز به‌خوبی مشهود بود.
وی افزود: ایشان حتی در سال‌های پایانی عمر، نیمه‌شب بارها درباره میزان فاصله زمانی باقی‌مانده تا اذان صبح سؤال می‌کردند تا مبادا فرصت و وقت فضیلت مناجات شبانه و اقامه نماز شب را از دست بدهند. این رفتار، بیانگر توجه عمیق ایشان به عبادت و بهره‌گیری از فرصت‌های معنوی بود.
نماز جماعت آیت‌الله مروارید؛ محفل انس عالمان و تشنگان معارف الهی
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدوی‌راد در بخش دیگری از سخنان خود به سابقه برگزاری نماز جماعت آیت‌الله مروارید(ره) در مشهد اشاره کرد و گفت: نماز جماعت ایشان به‌ترتیب در مدرسه میرزا جعفر، مسجد حاج هاشم و مسجد ملاحیدر برگزار می‌شد و این نماز جماعت، به‌ویژه در نماز صبح، از دیرباز مورد استقبال مجاوران و زائران قرار داشت.
وی ادامه داد: نماز جماعت صبح ایشان تنها محل حضور نمازگزاران عادی نبود، بلکه جمعی از روحانیون، عالمان و شخصیت‌های اهل معرفت نیز در آن شرکت می‌کردند و این محفل معنوی به یکی از محل‌های اجتماع و انس اهل علم و معنویت تبدیل شده بود.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به جایگاه معنوی این نماز جماعت خاطرنشان کرد: بسیاری از بزرگان و ارباب معرفت، افرادی را که تشنه حقایق معنوی و معارف الهی بودند، به شرکت در این نماز جماعت روحانی و جان‌پرور توصیه می‌کردند.
وی تأکید کرد: سیره عبادی و معنوی آیت‌الله مروارید(ره) نشان می‌دهد که تعالی معنوی و سلوک الی‌الله بیش از آنکه به روش‌های غیرمتعارف و ریاضت‌های خاص وابسته باشد، در گرو اهتمام به نماز، دعا، ذکر، مراقبت از اعمال و توجه مستمر به عظمت پروردگار است؛ مسیری که ایشان در طول زندگی خود به آن پایبند بودند و آن را در عمل به نمایش گذاشتند.
آیت‌الله مروارید از آغاز نهضت اسلامی تا پیروزی انقلاب، همراه و حامی امام و رهبری بود
در ادامه این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین نهاوندی گفت: با آغاز نهضت اسلامی، آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید(ره) در کنار علمای مبارز خراسان، از جمله آیت‌الله حاج شیخ مجتبی قزوینی، حمایت خود را از حرکت امام خمینی(ره) اعلام کرد و در سال ۱۳۴۳ نیز برای دیدار با امام راحل به قم سفر کرد.
وی افزود: آیت‌الله مروارید(ره) در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی نیز در کنار علمای انقلابی مشهد حضور داشت و در تحصن حرم مطهر رضوی در اعتراض به تأخیر در بازگشت امام خمینی(ره) به کشور و همچنین راهپیمایی‌های انقلابی مشارکت فعال داشت.
همراهی با نظام اسلامی و حمایت از رهبران انقلاب پس از پیروزی انقلاب
حجت‌الاسلام والمسلمین نهاوندی با اشاره به استمرار همراهی آیت‌الله مروارید با انقلاب اسلامی پس از پیروزی آن خاطرنشان کرد: این عالم ربانی پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز از حامیان و مؤیدان نظام اسلامی و رهبران انقلاب بود و در این مسیر، ارتباطی صمیمانه و آمیخته با احترام و اعتماد با حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای(ره) داشت.
وی ادامه داد: دیدارهای مکرر و صمیمانه آیت‌الله مروارید(ره) با رهبر معظم انقلاب و تأکید ایشان بر جایگاه و شایستگی رهبری معظم‌له، جلوه‌ای روشن از این همراهی و اعتماد بود؛ به‌گونه‌ای که از ایشان نقل شده است: «رهبری ایشان مایه اطمینان است.»
پیوند مرجعیت علمی، تعهد دینی و حمایت از انقلاب اسلامی
وی در پایان تأکید کرد: همراهی آیت‌الله مروارید(ره) با نهضت امام خمینی(ره) و حمایت ایشان از نظام اسلامی و رهبران انقلاب، بیانگر پیوند عمیق میان مرجعیت علمی، تعهد دینی و حمایت از مسیر انقلاب اسلامی در سیره عملی این عالم ربانی بود.
انتهای پیام
نظر شما